Bilim İnsanları Bir Yıldızın 57 Moleküler Portresinde, Güneş’in Nasıl Öleceğini Gördüler
Gökbilimciler, ALMA radyo teleskobunu kullanarak kırmızı dev W Hydrae’yi 57 farklı moleküler “yüzeyde” incelediler. Her bir molekül, ölmekte olan yıldızın çalkantılı atmosferinin farklı bir katmanını ortaya çıkardı ve bu da onlara 5 milyar yıl sonra Güneşimizin akıbetini tahmin etme olanağı sağladı.
W Hydrae gibi yıldızlar dış katmanlarını döktüklerinde, yıldızlararası ortamı yeni yıldızların ve gezegenlerin yapı taşları haline gelen moleküllerle zenginleştirirler. Kırmızı devler, beyaz cücelere dönüşmeden önce evrimlerinin son aşamasını bu şekilde geçirirler.
Yaklaşık 5 milyar yıl sonra Güneşimizi de tam olarak bu kader bekliyor: şişecek, Dünya da dahil olmak üzere iç gezegenleri yutacak ve ardından maddesini uzaya dağıtarak çevresini gelecek nesil yıldız sistemleri için elementlerle zenginleştirecektir.
Dünya’dan 320 ışık yılı uzaklıkta bulunan kırmızı dev W Hydrae, evriminin son aşamalarındadır. Şili’deki ALMA radyo gözlemevi, Çok Büyük Teleskop (VLT) ile birlikte W Hydrae’deki çeşitli moleküllerin 57 spektral çizgisini gözlemliyor. Her molekül kendi koşulları altında oluşur ve yıldızın atmosferinin farklı bir katmanını ortaya çıkarır.
“ALMA ile artık ölen bir yıldızın atmosferini, Güneş’te olduğu gibi aynı netlikte, ancak onlarca farklı moleküler katman arasından görebiliyoruz,” diyor çalışmanın lideri Keiichi Ohnaka.
ALMA’nın hassasiyeti, yıldızın atmosferindeki kümeleri, yayları ve püskürmeleri tespit etmesine olanak sağladı. Eğer W Hydrae Güneş’in yerinde olsaydı, dış katmanları Mars’ın yörüngesine kadar olan tüm gezegenleri çoktan yutmuş olurdu. Çalışma, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayınlandı .
Gaz akışları ve toz oluşumu
Gözlemler karmaşık gaz dinamiklerini ortaya çıkardı: merkeze yakın bölgelerde gaz 36.000 km/sa hızla dışarı doğru fışkırırken, dış katmanlarda 46.000 km/sa hızla geriye doğru düşüyor. Bu durum, titreşen kırmızı dev yıldızlardan kaynaklanan konveksiyon hücreleri ve şok dalgalarının üç boyutlu modelleriyle örtüşen, sürekli değişen katmanlı bir akış yaratıyor.
Sadece dokuz gün arayla elde edilen ALMA ve VLT verilerinin karşılaştırılması, gaz kimyasını toz oluşumuyla gerçek zamanlı olarak ilişkilendirmemizi sağladı. Silisyum monoksit, su buharı ve alüminyum oksit, VLT’nin toz bulutlarını tespit ettiği yerlerde tam olarak ortaya çıktı ve bu da toz taneciklerinin oluşumunda doğrudan rol oynadıklarını gösterdi.
Uppsala Üniversitesi’nden ortak yazar Ka Tat Wong, “Asimptotik dev dal yıldızlarındaki kütle kaybı, yıldız astrofiziğindeki en büyük çözülmemiş problemlerden biridir ve biz bunu çözmeye giderek yaklaşıyoruz” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları Bir Yıldızın 57 Moleküler Portresinde, Güneş’in Nasıl Öleceğini Gördüler
Bir Kara Delikten Gelen Rekor Seviyedeki Rüzgarlar Kaydedildi