Bilim İnsanları Ay’daki Devasa Bir Mağaranın ‘Ön Kapısını’ Buldu
Huzur Denizi (The Sea of Tranquility), Ay volkanizmasının bozulmamış ve yıpranmamış bir kaydını koruyabilecek en az bir Ay lav tüpüne ev sahipliği yapmaktadır.
Ay’ın yüzeyi, kayaların ve regolitin bilinmeyen derinliklere çöktüğü bilinen 200’den fazla çukurla doludur. Yeni araştırmalar, Mare Tranquillitatis’teki bu çukurlardan birinin bir lav tüpüne çöktüğünü ve Ay yüzeyinden erişilebilen bir yeraltı mağara kanalı oluşturduğunu ortaya çıkardı.
İtalya’daki Trento Üniversitesi’nde gezegen bilimci olan ve araştırmanın ilk yazarı Leonardo Carrer, “Yeraltına girmek için bir tür ön kapı bulduk” dedi.
Başka türlü korunaklı olan Ay yüzeyine erişimi, bu çukuru gelecekteki insan ve robot keşifleri için kışkırtıcı bir alan haline getiriyor ve Ay volkanizması hakkında yeni bilgiler sağlayabilir.
Aşağıdan yansımalar
Ay bir zamanlar magma denizleriyle kaplıydı ve sonunda soğuyarak bugün görülebilen koyu renkli bazaltik maria haline geldi. Ay bilimciler uzun zamandır Ay’ın da Dünya gibi lav tüpleri gibi başka volkanik özelliklere ev sahipliği yapabileceğini düşünüyorlardı.
Lav tüpleri, bir lav akıntısı soğuyup sertleşmiş bir dış kabuk oluşturduğunda meydana gelir. Sıcak lav, bir borudaki çamur gibi içinden akmaya devam eder. Sonunda, lav tüpten dışarı akar ve boşaltılmış magma odalarına veya mağaralara bağlanabilecek içi boş bir kanal bırakır.
Carrer, “Ay’ın yüzeyinde lav tüplerinin var olabileceğini düşündüren pek çok kanıtımız vardı” dedi. Ay çukurları, bir çarpışmadan değil de yüzeyin bir yeraltı boşluğuna çökmesinden oluşan eliptik kraterler, bu tüpler için en ikna edici kanıtlardan bazıları olmuştur.
Ay’ın yüzeyinde bu çukurlardan 200’den fazlası görüntülendi ve bilim insanları bunların, Dünya’da bir mağaranın tepesi çöküp yüzeye çıktığında meydana gelen mağara kanallarına açılan tepe pencereleri olabileceğini düşünüyor.
Carrer ve aralarında Trento Üniversitesi’nden gezegen bilimci Lorenzo Bruzzone’nin de bulunduğu meslektaşları, yörüngedeki sentetik açıklıklı radar (SAR) araçlarını kullanarak gizli bir mağaranın haritasını çıkarmanın mümkün olup olmadığını öğrenmek istediler.
Bu yöntemi ilk olarak Lanzarote, İspanya’daki iki karasal mağara sisteminde ve Yemen’deki Barhout Kuyusu’nda test ettiler. SAR verilerini, girişlerinin yakınındaki iki karasal mağara sisteminin 3D rekonstrüksiyonlarını oluşturmak için kullandılar.
Carrer, “Uzaydan ölçtüğümüz mağara özelliklerinin, mağaracıların yerde ölçtükleriyle eşleştiğini doğruladık,” dedi. Bu da onlara bu tekniği Ay’da denemeleri için güven verdi.
Dikkatlerini, yaklaşık 100 metre genişliğinde ve 105 metre derinliğinde neredeyse dairesel bir düden olan Mare Tranquillitatis çukuruna odakladılar.
Radar verileri 2010 yılında Lunar Reconnaissance Orbiter tarafından çekilmiş, çukura belli bir açıyla sinyal gönderilmiş ve dipten radar yansıması alınmıştır.
Bruzzone, “Bu çukurdan… dipteki bir açıklığı ve muhtemelen bir lav tüpünün parçası olan bir mağaranın girişini açıkça kanıtlayan bir yansıma tespit edebildik” dedi. “Dünya’daki doğrulama sayesinde Ay’da görülen sinyalleri anlamak oldukça kolaydı.”
Bu radar ölçümlerini bilgisayar modellerine aktararak lav tüpünün boyutlarına ilişkin tahminlerle birlikte 3 boyutlu bir görselleştirmesini oluşturdular.
Model, girişin en az 45 metre genişliğinde olduğunu gösteriyor. Kanalın aşağıya doğru ne kadar keskin eğimli olduğuna bağlı olarak, girişten 30-80 metre uzanıyor ve Ay yüzeyinin 135-175 metre altına ulaşıyor.
Araştırmacılar bu araştırmayı Nature Astronomy dergisinde yayımladılar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları Ay’daki Devasa Bir Mağaranın ‘Ön Kapısını’ Buldu
Gelişmiş Uygarlıklar Bizden Saklanmak İçin Kuantum İletişimini mi Kullanıyor?