Bilim İnsanları Antik Maya’nın Çöküşünün Tetikleyicisini Bulduklarını Söylüyor ve Bu Bir Uyarı Gibi Okunuyor

Bilim İnsanları Antik Maya'nın Çöküşünün Tetikleyicisini Bulduklarını Söylüyor ve Bu Bir Uyarı Gibi Okunuyor

Bilim İnsanları Antik Maya’nın Çöküşünün Tetikleyicisini Bulduklarını Söylüyor ve Bu Bir Uyarı Gibi Okunuyor

Tarihin 800 yıl öncesine bakan araştırmacılar, MS 13. ve 14. yüzyıllarda Yucatán Yarımadası’ndaki Maya halkının kültür ve siyaset başkenti olan Mayapan’ın kuraklık nedeniyle yıkılmış olabileceği sonucuna vardılar.

Araştırmacılara göre bu kuraklık sivil çatışmalara yol açacak ve bu da siyasi çöküşe neden olacaktı.



İnsanlar daha küçük ve daha güvenli yerleşim yerlerine çekilmiş olabilir.

Bu eski halkın tarihine dair faydalı bir fikir vermesinin yanı sıra, 2022 çalışması aynı zamanda bir uyarı görevi de gördü: iklimdeki değişimlerin en köklü ve müreffeh medeniyetler üzerinde bile nasıl hızlı bir şekilde baskı oluşturabileceği hakkında.

Araştırmacılar, Temmuz 2022’de yayınlanan makalelerinde, “Çoklu veri kaynakları sivil çatışmaların önemli ölçüde arttığını gösteriyor ve genelleştirilmiş doğrusal modelleme, şehirdeki çekişmeleri MS 1400 ile 1450 yılları arasındaki kuraklık koşullarıyla ilişkilendiriyor” diye yazdı.

“Uzun süreli kuraklığın rakip hizipler arasındaki gerilimi tırmandırdığını, ancak daha sonraki adaptasyonların bölge ölçeğinde esnekliği ortaya çıkardığını ve Maya siyasi ve ekonomik yapılarının MS 16. yüzyılın başlarındaki Avrupa temasına kadar sürmesini sağladığını iddia ediyoruz.”

Ekibin elinde nüfus değişimini, çağdaş beslenme biçimlerini ve iklim koşullarını kapsayan çok sayıda tarihi kayıt bulunuyordu.

Bu kayıtlar, travmatik yaralanma (çatışmaya işaret eden) belirtileri için insan kalıntılarının yeni bir analiziyle artırılmıştır.

Artan yağış miktarı ile bölgede artan nüfus arasında ve daha sonra yağış miktarındaki azalma ile artan çatışma arasında korelasyonlar ortaya çıktı. Araştırmacılar, MS 1400-1450 yılları arasında yaşanan uzun süreli kuraklığın büyük olasılıkla Mayapan’ın terk edilmesine yol açtığını söylüyor.

Çalışmaya göre, su eksikliği tarımsal uygulamaları ve ticaret yollarını etkileyerek Mayapan halkını zora sokmuş olabilir. Yiyecek azaldıkça ve durum daha tehlikeli hale geldikçe, insanlar ya öldü ya da dağıldı.

Araştırmacılar, şehir terk edilmeden önce kazılan son toplu mezarda, kalıntıların çoğunun muhtemelen Cocom’ların (devlet başkanları) aile üyelerine ait olduğunu bildiriyor – rekabet eden hizipler ve sosyal huzursuzluğun getirdiği kanlı bir son.

Araştırmacılar, “Bulgularımız, Mayapan’ın MS 1441 ve 1461 yılları arasında, tanıklıkları erken Koloni Dönemi’nin yazılı kayıtlarına giren Yucatecan halklarının toplumsal hafızasına yerleşmiş olan siyasi rekabet ve hırsla güdülenen iç çatışmanın bir sonucu olarak hikayeleştirilmiş kurumsal çöküşünü desteklemektedir” diye yazdı.

İnsanların kuraklık gibi çevresel baskılara verdiği tepkilerin karmaşık olduğu, bölgeye ve döneme göre değişiklik gösterdiği açıktır – tarihsel bir nüfusun neden böyle davrandığını düşünürken tartılması ve dengelenmesi gereken çok fazla faktör vardır.

İnsanların, müreffeh kıyı kasabaları ve siyasi olarak bağımsız yerleşimler de dahil olmak üzere Yucatán Yarımadası’nın diğer bölgelerine taşınması, Mayapan’ın düşüşünden sonra Maya kültürünün gelişmeye devam etmesine yardımcı oldu – ve İspanyol egemenliği başlamadan önce bu bölgeler arasında herhangi bir çatışma olduğuna dair çok az kanıt vardı.

Araştırmacılar bunun “insan-çevresel adaptasyonların dirençli bir sisteminin” kanıtı olduğunu söylüyor, ancak adaptasyonlar sizi ancak bir yere kadar götürebilir. Aynı bölgeler, dünyanın geri kalanıyla birlikte bir kez daha iklim kriziyle karşı karşıya.

Araştırmacılar, “Arkeolojik ve tarihi kayıtlar, iklim krizlerinin geçmişteki toplumsal etkilerini uzun vadeli döngüler boyunca incelemek için çok uygundur” diye yazdı.

“Maya bölgesi, sosyal değişim ve değişken iklim koşulları arasındaki korelasyonları incelemek için gerekli olan arkeolojik, tarihi ve iklim kayıtlarının genişliğini ve derinliğini sunmaktadır.”

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Bilim İnsanları Antik Maya’nın Çöküşünün Tetikleyicisini Bulduklarını Söylüyor ve Bu Bir Uyarı Gibi Okunuyor

İnsanüstü Bir Genetik Mutasyon İnsan Evrimini Yeniden mi Yönlendirdi?

İnsanüstü Bir Genetik Mutasyon İnsan Evrimini Yeniden mi Yönlendirdi?

One thought on “Bilim İnsanları Antik Maya’nın Çöküşünün Tetikleyicisini Bulduklarını Söylüyor ve Bu Bir Uyarı Gibi Okunuyor

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar