Beyninden Giren Kurşun İspanyol Askerin Dünyayı Ters Görmesine Neden Oldu
Nörobilim, ezilmiş korteksleri sayesinde doktorların laboratuvar deneylerinde etik olarak asla yeniden yaratılamayacak koşullar altında zihnin işleyişini incelemelerini sağlayan korkunç yaralıların beyinlerine çok şey borçludur. Bu vakalardan biri, İspanya İç Savaşı sırasında başından vurulduktan sonra dünyayı arka-öne deneyimlemeye başlayan Hasta M’dir.
Bu noktaya kadar nörologlar beynin çok az örtüşen ya da hiç örtüşmeyen keskin sınırlarla ayrılmış farklı bölgelerden oluştuğuna inanıyorlardı. Ancak, Hasta M’nin parçalanmış duyusal düzeneği bu fikre meydan okudu ve Justo Gonzalo Rodríguez-Leal adlı bir doktorun yeni bir beyin dinamikleri teorisi geliştirmesine olanak sağladı.
İspanya İç Savaşı, 1936’dan 1939’a kadar ülkeyi saran, Milliyetçilerin Cumhuriyetçilere karşı zaferiyle sonuçlanan ve Francisco Franco yönetiminde bir diktatörlüğün kurulmasıyla sonuçlanan acımasız bir çatışmaydı. Cumhuriyetçiler safında savaşan Hasta M, Mayıs 1938’de Valencia, Levante’deki bir savaş alanında başından vurulduğunda 25 yaşındaydı.
İki hafta sonra komadan uyanan yaralı asker, sol gözünün hiç görmediğini, sağ gözünde ise sadece belli belirsiz bir parıltı olduğunu bildirdi. Kafatasında kurşunun girip çıktığı iki delik bulunan adam, ameliyat ya da herhangi bir özel bakım gerektirmeden sağlığına kavuşarak doktorları şaşırttı.
Sonraki elli yıl boyunca Hasta M’yi gözlemleyen Rodríguez-Leal, bir dizi kafa karıştırıcı semptom tanımladı. Örneğin, her şeyi üçle çarpılmış olarak görmenin yanı sıra, adam nesnelerden “ayrılmış” renkler de algıladı.
Ancak en olağandışı olanı, Hasta M’nin her şeyi ters çevrilmiş gibi görmesiydi. Rodríguez-Leal, Cerebral Dynamics adlı kitabında bu vakanın altını çizerek, savaş gazisinin “örneğin bir iskelede baş aşağı çalışan adamları gördüğünde anormalliklerini nasıl tuhaf bulduğunu” ortaya koydu.
Bu duyusal takla hastanın ses ve dokunma duyularına kadar uzanıyordu; her ikisi de beyni tarafından sanki vücudunun karşı tarafından geliyormuş gibi işleniyordu. Rodríguez-Leal’in yoğun uyaranlara karşı seçici dikkat gibi başa çıkma stratejilerinin bilinçsizce geliştirilmesine bağladığı bu ciddi disombobülasyona rağmen, adam hayatına çok az sorunla devam edebildi.
Cerebral Dynamics’te doktor, kurşunun Hasta M’nin beyninin sol parieto-oksipital bölgesine isabet etmiş gibi göründüğünü açıklar. Bu yaralanmanın sonuçlarını gözlemleyen Rodríguez-Leal, beynin her şeye rağmen farklı bölgelere ayrılmamış olabileceğini varsaydı.
Yaranın kurbanın duyularını karıştırıyor gibi görünmesine dayanarak, nörolojik işlevlerin tüm kortekse yayılan ve farklı bölgelerin kademeli geçişlerle ayrıldığı gradyanlar halinde organize edilebileceğini öne sürdü.
Rodríguez-Leal’in kızı Isabel Gonzalo, El Pais’e verdiği bir röportajda, kimliği hiçbir zaman açıklanmayan Hasta M’nin uzun ve sağlıklı bir yaşam sürdüğünü ve 1990’ların sonunda vefat ettiğini açıkladı. Eski asker, 60 yıl boyunca sırttan yüze dünyasında hayatta kalmasına rağmen, görünüşe göre tuhaf durumundan büyük ölçüde rahatsız değildi.
Daha da önemlisi, Hasta M’nin ters beyni nörobilim alanının tersine dönmesine yardımcı oldu.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber