Beyin Devam Etmek İçin Bir Nedene İhtiyaç Duyar
Hiç beyninizin “Bittim” dediği kadar zihinsel olarak bitkin düştünüz mü? Bu bilişsel yorgunluk hissi göründüğü kadar gizemli olmayabilir.
Son zamanlarda yapılan bir çalışmada araştırmacılar, yorgunluk başladığında kafamızda neler olduğunu ve devam edip etmeyeceğimize veya pes edip etmeyeceğimize nasıl karar verdiğimizi izlemek için beyin taramalarını kullandılar.
Araştırma ekibi, fonksiyonel MRI kullanarak 28 sağlıklı yetişkini inceledi. Amaç, bilişsel yorgunluk anlarında beyin aktivitesini gözlemlemekti.
Zihinsel yorgunluğa daha yakından bir bakış
Gönüllülere (21 ila 29 yaşları arasında 18 kadın ve 10 erkek) katılımları için 50 dolar ödendi. Ayrıca performanslarına bağlı olarak daha fazla para kazanma şansları da vardı. Herhangi bir göreve başlamadan önce, her kişi bir temel MRI taramasından geçti.
MRI makinesinin içinde katılımcılara hafıza egzersizleri verildi. Harf dizilerini gördüler ve belirli harflerin nerede göründüğünü hatırlamaları gerekiyordu. Bir harf dizide ne kadar gerideyse, hatırlaması o kadar zordu ve bu da görevi zihinsel olarak yorucu hale getiriyordu.
Her egzersizden önce ve sonra, katılımcılar zihinsel olarak ne kadar yorgun hissettiklerini derecelendirdiler. Ayrıca performansları hakkında geri bildirim aldılar ve seçtikleri görevin zorluğuna bağlı olarak 1 ila 8 dolar arasında bonus kazanabildiler.
Beynin iki önemli bölgesi aydınlanıyor
Taramalar çarpıcı bir şeyi ortaya çıkardı. Katılımcılar zihinsel olarak yorgun hissettiklerinde, iki beyin bölgesinde aktivitede gözle görülür bir artış görüldü.
Sağ insula – yorgunluk hissiyle bağlantılı derin bir beyin alanı ve çalışma belleğini yönetmeye yardımcı olan dorsolateral prefrontal korteks, ikisi de aydınlandı. Aslında, bu alanlardaki aktivite başlangıç seviyesine kıyasla iki katından fazla arttı.
Dr. Chib, “Laboratuvarımız, [zihinlerimizin] çaba karşılığında nasıl değer ürettiğine odaklanıyor,” dedi. “Bellek ve hatırlama dahil bilişsel görevlerin biyolojisi hakkında, her ikisi de çok fazla çaba gerektirse de, fiziksel görevler hakkında olduğundan daha az şey biliyoruz.”
Dr. Chib, bilişsel görevlerin insanları açıkça yıprattığını belirtse de, bu yorgunluğun beyinde nasıl ve neden oluştuğu konusunda öğrenilmesi gereken çok şey olduğunu söyledi.
Motivasyon önemlidir – çok önemlidir
Katılımcıların ödüller daha yüksek olduğunda daha zor görevleri tamamlama olasılıkları daha yüksekti. Araştırma ekibi, insanların zihinsel olarak meşgul kalmak için güçlü finansal teşviklere ihtiyaç duyduğunu fark etti.
Dr. Chib, “Fiziksel çabayı teşvik etmede teşviklere duyulan ihtiyacın aynı olduğunu bulan önceki çalışmalarımız göz önüne alındığında, bu sonuç tamamen şaşırtıcı değildi ” dedi.
Görünüşe göre beyin, zihinsel çabanın “değer” olup olmadığını tartıyor ve ancak açık bir fayda gördüğünde fazladan çaba harcıyor.
Dr. Chib, “Çalışmamız bilişsel yorgunluğu tetiklemek ve insanların yorgunluk hissettiklerinde çaba harcama seçimlerinin nasıl değiştiğini görmek, ayrıca bu kararların beyinde hangi bölgelerde alındığını belirlemek için tasarlandı” şeklinde açıkladı.
Zihinsel sağlıkta yorgunluğu yeniden düşünmek
Yorgunluk, PTSD ve depresyon gibi durumlarda büyük bir zorluktur. Sağlıklı beyinlerde nasıl çalıştığını anlamak, daha iyi tedaviye doğru atılan ilk adımdır.
Dr. Chib, “Sağlıklı insanlarda bilişsel çabaya ilişkin bazı sinir devrelerini muhtemelen tanımladığımıza göre, yorgunluğun bu rahatsızlıklara sahip insanların beyinlerinde nasıl ortaya çıktığına bakmamız gerekiyor” dedi.
Aynı tarama tekniklerinin sonunda doktorların bilişsel yorgunluğu daha nesnel bir şekilde sınıflandırmasına yardımcı olabileceğine inanıyor. Bu, ilaç ve bilişsel davranış terapisi de dahil olmak üzere yeni terapilerin kapısını açabilir.
Beyin taramalarının göstermediği şeyler
Ekip sınırlamalara hemen işaret ediyor. Fonksiyonel MRI beyindeki kan akışını izliyor, bu da genel aktiviteyi işaret ediyor, ancak nöron düzeyindeki davranışın daha ince ayrıntılarını yakalamıyor.
Dr. Chib, “Bu çalışma bir MRI tarayıcısında ve çok spesifik bilişsel görevlerle gerçekleştirildi. Bu sonuçların diğer bilişsel çabalara ve gerçek dünya görevlerine nasıl genelleştirildiğini görmek önemli olacak” dedi.
Yine de bulgular, zihinsel yorgunluğa nasıl tepki verdiğimiz ve beynin çalışmaya devam etmesi için ne gerektiği konusunda daha net bir görüş sunuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Beyin Devam Etmek İçin Bir Nedene İhtiyaç Duyar
Bu Tuhaf ‘Su Ayıları’ Yaşlanmayı Durdurabilir. Nasıl Olduğunu Öğrenelim!