Romalılar Tarafından 2.000 Yıl Önce Kullanılan Zehirli Tıbbi Bitki

Romalılar Tarafından

Romalılar Tarafından 2.000 Yıl Önce Kullanılan Zehirli Tıbbi Bitki

Hollanda’daki bir Roma yerleşiminde yüzlerce siyah banotu tohumu içeren oyulmuş kemik keşfedildi; bu da zehirli bitkinin antik imparatorluk vatandaşları tarafından kasıtlı olarak kullanıldığını gösteriyor. Çıldırtıcı etkileriyle bilinen bu türden klasik kaynaklarda hem zehir hem de ilaç olarak bahsedilmektedir, dolayısıyla bu tohumların tam olarak ne için kullanıldığı belirsizdir.



Patlıcangiller ailesinin bir üyesi olan banotu, Romalı yazar ve botanikçi Yaşlı Pliny tarafından deliliğe neden olan ama aynı zamanda tedavi edici özelliklere de sahip olabilen tehlikeli bir bitki olarak tanımlanmaktadır. Örneğin, ünlü Naturalis Historia adlı eserinde Pliny, eşek sütü ve bal liköründe demlenen banotu tohumlarının şişkinlik tedavisine yardımcı olabileceğini, bitkinin diğer kısımlarının ise diş ağrısından rahim ağrılarına kadar her şeyi hafifletmek için kullanılabileceğini yazmaktadır.

Bununla birlikte, bitki ekili alanların çevresinde doğal olarak bulunduğu için, banotunun arkeolojik alanlardaki varlığı kasıtlı kullanımın kanıtı olarak kolayca yorumlanamaz. Şimdiye kadar banotu kullanımına dair tek net örnekler İskoçya ve Finlandiya’daki iki ortaçağ hastanesinden ve Danimarka’da Viking dönemine ait, vølva olarak bilinen bir tür büyücü olduğu düşünülen bir kadına ait mezardan elde edilmiştir.

Bu ikinci vakada, siyah banotu tohumları büyücü kadının kalıntılarının yanında metal bir asa ile birlikte bulunmuştur, bu da bitkinin halüsinasyon amacıyla kullanıldığını düşündürmektedir. Ortaçağ metinlerinde de banotunun, sanrısal özellikleri nedeniyle cadı iksirlerinde kullanılan bir madde olduğundan bahsedilmektedir.

Ancak Roma dünyasında, içi oyulmuş kemiğin keşfinden önce banotu kullanımına dair kesin bir kanıt tespit edilememişti. 2017 yılında Houten-Castellum antik yerleşiminde ortaya çıkarılan ve bir koyun ya da keçiye ait olan kemik MS 70 ila 100 yılları arasına tarihlendirilmiştir.

Black henbane seeds and bone container
Kemik silindir ve tıpa (A) ve banotu tohumları (B).Görsel kredisi: BIAX Consult / Groot ve diğerleri, Antiquity, 2017

Yaklaşık 1.000 karabaş otu tohumu içeren kemiğin bir ucunun huş ağacı zifti ile tıkalı olması, tohumlar için bir hazne olarak bilinçli bir şekilde yapıldığını düşündürmektedir. Freie Universität Berlin’den arkeolog Dr. Maaike Groot IFLScience’a yaptığı açıklamada, “Bu buluntu eşsizdir ve Roma Hollanda’sında siyah banotu tohumlarının kasıtlı olarak kullanıldığına dair kesin bir kanıt sunmaktadır” dedi.

Keşifle ilgili yeni bir çalışmanın yazarı olan Groot, IFLScience’a yaptığı açıklamada, tohumların ilaç olarak mı yoksa zehir olarak mı kullanıldığının belirsiz olduğunu belirterek, “Ancak banotunun tıbbi kullanımını anlatan klasik kaynaklara sahip olduğumuz için, bu muhtemelen daha olası” dedi.

“Muhtemelen bir tür ilaç olarak kullanıldığını düşünüyorum, ancak ne için kullanıldığını gerçekten söyleyemeyiz” dedi.

Groot ayrıca, Pliny gibilerin yaşamış olabileceği Roma’nın kalbinden uzakta, “imparatorluğun sınırında” banotu tohumları bulmanın önemine dikkat çekiyor. “Heyecan verici olan şey, burada Roma dünyasına bağlı normal çiftçilerden oluşan bir yerli yerleşiminde olmamız” dedi.

Daha spesifik olarak, Houten-Castellum yerleşimi, Romalıların yakın askeri müttefikleri olan Batavyalılar olarak bilinen bir Cermen kabilesi tarafından işgal edilmişti. Groot, “Batavyalılar normal vergiler ödemek yerine asker tedarik etmek zorundaydı, bu nedenle her ailede Roma ordusunda görev yapan biri olurdu,” diye açıklıyor.

“Bu insanlar genellikle 25 yıl boyunca imparatorluğu dolaştıktan sonra geri dönüyor ve tüm bu bilgileri yanlarında getiriyorlardı. Dolayısıyla [Houten-Castellum] arka planda kalmış olsa da, Roma dünyasıyla bağları hala var.”

Banotunun tıbbi kullanımının Hollanda’ya geri dönen Batavyalı bir asker tarafından getirilip getirilmediği konusunda şu aşamada sadece spekülasyon yapabiliriz.

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Tesbih Bezelye Yiyen 5 Yaşındaki Çocuk Öldü. Bu Ölümcül Bitki Nedir?

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar