Antik Dişler, İspanya’nın Demir Çağı’ndaki Bebek Ölümlerinin Gizemini Çözüyor
İspanyol bilim insanlarından oluşan bir ekip, 2.000 yıldan daha uzun bir süre önce İber Yarımadası’nda çok sayıda prematüre olarak ölen yeni doğan bebeklerin ölüm nedenleri hakkında bazı önemli sonuçlara ulaştı.
Araştırmacılara göre, bu bebekler öldürüldükleri veya kurban edildikleri için değil, doğumla ilgili komplikasyonlar veya prematüre doğum gibi doğal nedenlerle ölmüşlerdir.
Söz konusu bebekler, arkeologların İber kültürü olarak adlandırdıkları kültüre aitti. Bu kültürün insanları, MÖ sekizinci yüzyıldan birinci yüzyıla kadar süren Demir Çağı boyunca İber Yarımadası’nın doğu ve güney kıyı bölgelerinde yaşamışlardır.
Sıra Dışı Bebek Gömüleri Soru İşaretleri Yaratıyor
İberyalılar genellikle ölülerini yakar ve kalıntılarını bir nekropolde gömülecekleri çömleklerde saklarlardı. Ancak ilginç bir şekilde, arkeologlar yakılmamış birçok İber yeni doğanın gömüsünü ortaya çıkarmışlardır. Ayrıca, bu minik iskeletler normal mezarlıklara değil, evlerin ve üretim tesislerinin inşa edildiği alanlara gömülmüştür.
Fortalesa dels Vilars (Arbeca, Lleida) yerleşmesinden bir perinatal bireyin gömüsü. (Kredi: ARQHISTEC-GIP, UdL/Journal of Archaeological Science)
Bu bulguların alışılmadık doğası nedeniyle, önemleri ve anlamları hakkında tartışmalar olmuştur. Yeni doğanların bebek öldürme kurbanı olabileceği ya da kurban amacıyla kullanılmış olabileceği, bunun da neden alışılmadık yerlere gömüldüklerini açıklayabileceği öne sürülmüştür.
Aradan geçen büyük zaman göz önüne alındığında, araştırmacılar bu gizemi çözecek kanıtları bulmakta zorluklarla karşılaştı. İspanyol araştırmacılar tarafından yeni tamamlanan çalışma, nihayet bu sorunu son derece yenilikçi bir şekilde ele aldı.
Minik Dişler Hikayeyi Anlatıyor
Çeşitli olasılıkları araştırmak üzere UAB ve Uvic-UCC araştırmacıları, Katalonya’daki Demir Çağı arkeolojik alanlarından çıkarılan 45 bebek iskeletinin dişleri üzerinde kapsamlı bir inceleme gerçekleştirdiler. Bu çalışmayı gerçekleştirmek için, bu bebeklerin doğdukları ve öldükleri kesin anları belirlemek amacıyla ileri teknoloji (optik mikroskopi ve senkrotron ışık daldırma) kullandılar.
Journal of Archaeological Science dergisinde yayınlanan yeni bir makalede araştırmacılar, çocukların hepsinin doğal nedenlerle öldüğüne dair güçlü kanıtlar sağlayan çalışmalarının sonuçlarını ayrıntılı olarak açıkladılar. Demir Çağı İberya’sında yüksek oranda bebek ölümleri görülmekteydi, ancak bu ölümler herhangi bir nedenle işlenen kasıtlı şiddet eylemleriyle değil, doğrudan doğumun normal riskleriyle ilgiliydi.
Araştırmacılar, optik mikroskopi kullanarak çocukların süt dişlerinin (süt dişleri olarak adlandırılan) kapsamlı bir kimyasal ve doku analizini tamamladılar. Dişlerin kuronlarında, yalnızca doğum anında üretilen yenidoğan çizgisi ve yenidoğan gelişmeye devam ettikçe üretilen diğer çizgiler de dahil olmak üzere büyüme çizgilerini belirlediler. Bu verilerle, ölen bir yenidoğanın canlı doğup doğmadığını ve eğer canlı doğmuşsa ölümünden ne kadar süre önce öldüğünü belirleyebildiler.
Olèrdola (Alt Penedès) alanından bir bebeğin orta kesici dişinin neonatal çizgisi. (Biyolojik Antropoloji Birimi, UAB/Journal of Archaeological Science)
İspanyol araştırmacıların keşfettiği şey çok aydınlatıcıydı. Bebeklerin neredeyse yarısının perinatal dönemde ya da gebeliğin 27. haftası (normal süre 40 haftadır) ile rahim dışındaki yaşamın ilk haftasının sonu arasında vefat ettiğini tespit etmişlerdir. Bu bebeklerin neredeyse tamamı doğum anında ölmüştür ve bu ölümlerin çoğu erken doğumdur.
Barselona Otonom Üniversitesi Hayvan Biyolojisi, Bitki Biyolojisi ve Ekoloji Bölümü’nde Doçent olan çalışma yazarlarından Xavier Jordana, UAB basın açıklamasında “Bu veriler, perinatal ölümlerin çoğunun, bazı hipotezlerin öne sürdüğü gibi bebek öldürme veya ritüel kurban etme gibi kültürel uygulamalardan değil, doğum komplikasyonları veya prematürelikle ilişkili sağlık sorunları gibi doğal faktörlerden kaynaklandığı hipotezini güçlendirmektedir” dedi.
Geri kalan bebeklere gelince, bunların en yaşlısı sadece 67 gün yaşamıştır.
UAB araştırmacısı ve çalışmanın eş yazarı Assumpció Malgosa, “İncelenen bölgelerde, iki aylıktan büyük bir bebeğin gömüldüğü tespit edilmedi” dedi. “Bu da bizi, erken evrede ölen bebeklerin ev içi alanlara gömülmesinin kültürel bir uygulama olabileceğini düşünmeye sevk ediyor.”
Yüksek Teknoloji Analizi Bulguları Doğruluyor
Bu çalışmada analiz edilen verileri elde etmek için kullanılan teknikler, uzun zaman önce ölen bebeklerin doğum deneyimleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için yenilikçi bir yöntemi temsil etmektedir. Araştırmacılar, doğum sırasında diş kronunda oluşan neonatal çizgiyi, oluştuğu olağandışı koşullar nedeniyle zaman içinde bir işaretleyici olarak kullanabilmişlerdir. Bu çizgi, kalınlaşma etkisine neden olan fizyolojik bir tepki yaratan doğumdaki stres nedeniyle diğerlerinden daha kalındır.
UAB’de doktora öncesi araştırmacı olan ve Journal of Archaeological Science makalesinin başyazarı Ani Martirosyan, “Kullandığımız teknik benzersiz, çünkü doğum anını belirlememize ve iskelet kalıntılarındaki kronolojik yaşı hesaplamamıza olanak tanıyor” dedi.
Geleneksel teknikler bireyin biyolojik yaşını iskelet büyümesi ve gelişimine dayanarak tahmin eder, bu nedenle yaşı belirlerken büyük bir değişkenlik gösterirler ve doğum anını belirlememize izin vermezler.”
Optik mikroskopi testinin sonuçlarını doğrulamak için araştırmacılar, yenidoğan sonrası diş çizgilerinin tam kimyasal bileşimini belirlemek üzere Barselona’daki ALBA Synchrotron tesisindeki güçlü ekipman tarafından üretilen senkrotron ışığını kullandılar. Bu son derece hassas analiz yöntemiyle, doğumdan sonra dişlerin bileşiminde çinko seviyelerinde bir artış ve kalsiyum seviyelerinde bir düşüş içeren bir değişikliği doğrulayabildiler. Bu, emzirmenin bir sonucu olarak anne tarafından çocuğa aktarılan çinkonun bir sonucudur ve bu durumda daha fazla çinkonun varlığı, araştırmacıların bebeklerin ne kadar uzun yaşadığına ilişkin sonuçlarını doğrulamak için kullanılmıştır.
Çığır Açan Bir Metodoloji Gelecek İçin Umut Veriyor
İspanyol araştırmacılar araştırmaları sırasında elde ettikleri sonuçlar karşısında heyecanlandılar. Başardıkları şeyin aynı teknolojiyi kullanan diğer bilim insanları tarafından da başarılabileceğine dair umutlarını dile getirdiler.
Dr. Jordana sözlerini şöyle noktaladı: “Çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler, İberya popülasyonlarındaki bebek ölümleri örüntüsünü belirlemek için şimdiye kadar sahip olduğumuzdan çok daha ayrıntılı ve somut bilgiler sağlıyor ve yaşam tarihlerinin ve kültürel uygulamalarının önemli yönlerini ortaya çıkarmaya yardımcı oluyor.” “Uyguladığımız metodolojinin, antik popülasyonlar hakkında henüz keşfedilmemiş diğer gizemleri ortaya çıkarmaya devam edeceğine inanıyoruz.”
Kaynak: https://www.ancient-origins.net