Antik Babil’in ‘Tufan Efsanesi’, Sahte Haberlerin Şimdiye Kadarki En Eski Örneği Olabilir
En aşina olduğunuz sel hikayesi muhtemelen Nuh’un Gemisi’dir; ancak tanrının, bir medeniyeti yok etmek için gönderdiği büyük tufanın tek bir hikayesi yoktur.
Gılgamış Destanı’nın bir bölümünü oluşturan, 3.000 yıllık kil tabletlere kazınmış eski bir sel efsanesine göre; Babil tanrısı Ea, herkes boğulurken hayvanlarla dolu bir gemide güvenle saklanan Uta-napishti ve ailesi dışındaki tüm insanlığı yok eden bir sel gönderdi. Bu size tanıdık geliyor mu?
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Martin Worthington, yeni kitabı Gılgamış Tufanında Aldatmaca’da Tanrı Ea’nın gemiyi inşa etmek için insanları nasıl davet ettiğini anlatıyor. Babil, Asur ve Sümer dil bilgisi, edebiyat ve tıp konusunda uzmanlaşmış bir Asurolog olan Dr Worthington, antik tabletlere kazınmış dokuz satırlık hikayeyi analiz etti ve yeni araştırmasında Babil halkının tanrı Ea tarafından gemiyi inşa etmek için kandırıldığını iddia etti.
Dr Worthington, XI. tablette geçen Gılgamış Tufanı hikayesindeki önemli bir bölümün merceğinden Babil ve Asur edebiyatına yeni bakış açıları sunuyor.
Worthington yaptığı açıklamada, Ea sahte haberler yayarak insanlığı kandırıyor. Ea, Uta-napishti olarak bilinen Babilli Nuh’a, gemiyi inşa etmesine yardım ederlerse halkına gökten ‘yiyecek yağacağına’ dair söz vermesini ister.”
“İnsanların fark etmediği şey, Ea’nın dokuz satırlık mesajının bir aldatmaca olduğudur: Bu, İngilizce ‘Ice-cream’ ve ‘I scream’ gibi veya Türkçe ‘bara kadar’ ve ‘baraka dar’ gibi radikal olarak farklı şekillerde anlaşılabilen bir sesler dizisidir.”
“Ea’nın mesajı bir yiyecek yağmuru vaat ediyor gibi görünse de, gizli anlamı Tufan’ı uyarıyor,” diye devam etti. “Gemi inşa edildikten sonra, Uta-napishti ve ailesi gemiye tırmanır ve hayvanlarıyla hayatta kalır. Diğer herkes boğulur. Mitolojik zamanda geçen bu erken dönemle birlikte, bilgi ve dilin manipülasyonu başlamış oldu. Sahte haberlerin şimdiye kadarki en eski örneği bu olabilir.”
Anahtar hileli kelime, birkaç şekilde yorumlanabilen iki satıra indirgenir:
“ina šēr (-) kukkī” ve ” ina lilâti ušaznanakkunūši šamūt kibāti”
Worthington’ın çevirdiği cümlenin olumlu manadaki yorumu: “şafakta kukku kekleri olacak, akşam üzerinize bir buğday yağmuru yağacak” diyor.
Dr Worthington, bunların aynı zamanda şu anlamlara da yorumlanabileceğini öne sürüyor: Bunlardan biri, “Büyülü sözler vasıtasıyla, rüzgar iblisleri vasıtasıyla, üzerine buğday (taneleri) kadar yoğun yağmur yağacak”, diğeri “şafak vakti, senin üzerine karanlık (sonra) yağmur yağacak. Bir başkası da, “Gece alaca karanlığında üzerinize buğday (taneleri) kadar kalın yağmur yağacak. “
Esasen, efsanedeki insanlar gerçek bir “kek ya da ölüm” senaryosuna bakmış ve bunu kek olarak yorumlamış görünmektedir. Hikayede, halk Uta-napishti’ye gemisini hayvanlarla doldurması için yardım ederler ve dertleri yüzünden boğularak derhal öldürülürler.
Worthington, “Ea, birden çok anlamı tek bir çift ifadeye sıkıştırabilen bir söz ustasıdır,” dedi. Temelde, yanlış yorumlamanın sonucu, bir aile dışında tüm insanlığın ölümüne dair bir kelime oyunu.
Worthington, “Babil tanrıları yalnızca insanlar onları besledikleri için hayatta kalırlar,” dedi. “Eğer insanlık yok edilmiş olsaydı, tanrılar açlıktan ölürdü. Tanrı Ea, dili manipüle eder ve insanları kendi çıkarına hizmet ettirmek ve isteklerini yaptırmak için onları yönlendirir.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: iflscience
/Antik Babil’in ‘Tufan Efsanesi’, Sahte Haberlerin Şimdiye Kadarki En Eski Örneği Olabilir/