Antarktika’nın ‘Kan Şelalelerinin’ Ürkütücü Gizemi Nihayet Çözüldü
Buz ve karla kaplı soluk bir dünyada, ufukta görülebilen son renk kırmızıdır.
1911 yılında Antarktika’ya yapılan bir İngiliz keşif gezisi sırasında araştırmacılar, buzulların dillerinden buzla kaplı göllere ‘kan aktığını’ görünce şok oldular.
Bu kıpkırmızı tükürüğe ‘kan damlası’ adı verildi ve uzmanların bu ürkütücü rengin nedenini tespit etmeleri bir asırdan fazla sürdü.
ABD’li bilim insanlarından oluşan bir ekip, Kasım 2006’da ve Kasım 2018’in ortasından sonuna kadar Taylor Buzulu’nun paslı dilinden örnekler aldı ve güçlü elektron mikroskopları kullanarak içeriği analiz etti ve ‘gerçek suçluyu suçüstü yakaladı’.
Antarktika Kan Şelalesi akıntısının kimyası ve içinde yaşayan mikro organizmalar üzerine çok sayıda araştırma yapılmış olmasına rağmen, mineralojik yapı henüz tam olarak aydınlatılmamıştı. Araştırmacılar, çeşitli analitik araçlar kullanarak, ikonik kırmızı tonu açıklamaya yardımcı olan birkaç sürpriz keşfetti.
Johns Hopkins Üniversitesi’nden malzeme bilimci Ken Livy, “Mikroskobik görüntülere bakar bakmaz, bu küçük nanoparçacıkların olduğunu ve demir açısından zengin olduklarını fark ettik” diyor.
Tarih öncesi mikro-organizmalardan kaynaklanan ve bir insan alyuvarının yüzde biri büyüklüğünde olan bu küçük parçacıklar, adını 1910-1913 yılları arasındaki bir keşif gezisi sırasında Kan Şelalesi’ni ilk kez fark eden İngiliz bilim adamı Thomas Griffith Taylor’dan alan Taylor Buzulu’nun eriyen suyunda bol miktarda bulunuyor Su demir açısından zengindir.
Demirin yanı sıra silikon, kalsiyum, alüminyum ve sodyum da nano kürelerde bulunur ve bu eşsiz bileşim, buzul dilinden kayarak uzun bir süre sonra oksijen, güneş ışığı ve sıcak dünyayla buluştuğunda tuzlu buzul altı suyunun kırmızıya boyanmasından kısmen sorumludur.
Livy, “Mineral olabilmek için atomların çok özel bir kristal yapıda düzenlenmiş olması gerekir” diye açıklıyor.
Bu nano küreler kristal yapıda olmadıkları için, daha önce katıları incelemek için kullanılan yöntemlerle tespit edilemiyorlardı.
Antarktika’daki Taylor Buzulu, buzun yüzlerce metre altında binlerce, muhtemelen milyonlarca yıldır izole bir şekilde evrimleşen eski bir mikrobiyal topluluğa ev sahipliği yapıyor.
Bu nedenle diğer gezegenlerdeki gizli yaşam formlarını keşfetmeyi uman astrobiyologlar için faydalı bir ‘oyun alanı’. Ancak yeni bulgular, Mars Rover gibi bir robotta doğru ekipman olmadan, gezegenin buzunun altında var olan tüm yaşam formlarını tespit edemeyebileceğini gösteriyor.
Örneğin, bu çalışmada nano küreleri tanımlamak için kullanılan spektrometre Antarktika’ya getirilemezdi. Bunun yerine örneklerin denizaşırı bir laboratuvara gönderilmesi gerekiyordu.
Çalışmanın sonuçları, bilim insanlarının Mars’ta yaşam tespit edemediği yönündeki önceki hipotezleri doğruluyor çünkü mevcut teknoloji, gezginler doğrudan tepeden geçerken bile yaşam belirtilerini her zaman tespit edemiyor.
Örneğin, bir Mars keşif aracı şu anda Antarktika’ya inmiş olsaydı, Taylor Buzulu’nun sonunu kırmızı bir yelpazeye dönüştüren mikrobiyal nanosferleri tespit edemezdi.
Livy, “Çalışmamız, uzay aracı analizlerinin gezegen yüzeylerindeki çevresel malzemenin gerçek doğasını belirlemede eksik olduğunu ortaya koyuyor” diyor.
‘Özellikle Mars gibi soğuk gezegenlerde oluşan malzemeler nano boyutta veya amorf yapıdadır. Sonuç olarak, bu malzemeleri tanımlamak için kullandığımız yöntemler yetersiz kalıyor’.
Ne yazık ki şu anda bir Mars gezginine elektron mikroskobu takmak mümkün değil. Bu tür cihazlar hantal ve güç tüketen cihazlardır. Bu da yaşamın nanoskopik kanıtlarını incelemek için örneklerin Mars’tan Dünya’ya geri gönderilmesi gerektiği anlamına geliyor.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Antarktika’nın ‘Kan Şelalelerinin’ Ürkütücü Gizemi Nihayet Çözüldü
Piri Reis Haritası – 16. Yüzyıla Ait Bir Harita Antarktika’yı Buzsuz Bir Şekilde Nasıl Gösterebilir?