Alzheimer Hastalığının Gelişimini Tersine Çevirmeyi Başardılar
Şangay’daki Fudan Üniversitesi’nden nörobiyologlar, beyin nöronlarındaki önemli bir iyon kanalının aktivitesinin kaybının, Alzheimer hastalığında biriken plakların oluşumundan sorumlu toksik bir proteinin birikmesine yol açtığını keşfettiler.
Ekip, hayvan modellerinde bu proteinin birikiminin iyon kanallarını manipüle ederek durdurulabileceğini ve tersine çevrilebileceğini gösterdi.
Sinirbilimciler nöronları amiloid plaklarından temizlemeyi başardı. Bu, Alzheimer hastalığının tedavisine yönelik çok önemli bir adım.
Çin’den bir nörobiyolog ekibi, beyin nöronlarındaki önemli bir iyon kanalının faaliyet kaybının, Alzheimer hastalığında biriken plakların oluşumundan sorumlu yıkıcı ve toksik bir proteinin birikmesine yol açtığını keşfetti.
Amiloid-beta proteini Alzheimer hastalarının beyin dokusunda yaygın olarak bulunur. Toksik amiloid-beta nöronlar arasında birikir ve işlevlerini bozar.
Şangay’daki Fudan Üniversitesi Tıbbi Nörobiyoloji Devlet Laboratuvarı’ndan bilim insanlarına göre, TRPM7 olarak bilinen bir iyon kanalı, kanalın kendisi arızalanmaya başlarsa toksik amiloid-beta birikimini teşvik eder.
TRPM7’ye odaklanın
TRPM7 kanalı, nöronal membranda bulunan ve dış hücresel ortamdan gelen yüklü iyonların hücreye girmesine izin veren özel bir gözenektir. TRPM7 kanalı Zn2+, Mg2+ ve Ca2+ gibi iki değerlikli katyonların alımında rol oynar. Böylece, bu iyon kanalı nöronların uyarılabilirliğini, plastisitesini ve metabolizmasını şekillendirmeye yardımcı olur.
Ancak TRPM7 adı verilen bir protein (kinaz) de vardır. Bu, TRPM7 aktivitesini sağlamak için güçlü ATP moleküllerinden yüksek enerjili fosfat gruplarının transferini katalize eden nöron membranının bir bileşenidir.
TRPM7 iyon kanallarındaki arızaların sadece Alzheimer hastalığı ile değil, aynı zamanda diğer çeşitli nörodejeneratif hastalıklarla da ilişkili olduğu gösterilmiştir.
İnsan beyin dokusunu inceleyen bilim insanları, Alzheimer hastalarından alınan postmortem beyin örneklerinde TRPM7 miktarının önemli ölçüde azaldığını tespit etti. Bu durum fare modellerinde de doğrulanmıştır. TRPM7 iyon kanalı aktivitesinin kaybı, toksik amiloid proteinlerinin birikmesine yol açmaktadır.
Kurtarma kinazı
TRPM7’nin hem bir iyon kanalı hem de bir kinaz olduğunu fark eden ekip merak etti: Bir grup hayvanda tam TRPM7 – iyon kanalı artı kinaz – miktarını artırırlarsa ve başka bir grupta molekülün kinaz kısmının fazlasını sağlarlarsa ne olur?
Bilim insanları, beyninde amiloid-beta birikmiş olan bir grup yaşlı farede toplam TRPM7 miktarını artırdı. Bu deneyde bilim insanları, tam TRPM7 miktarının artırılmasının hasta farelerde sinaps oluşumunu ve bilişsel işlevi geri getirdiğini buldular.
Genç hayvanlara sadece kinaz kısmı enjekte edildiğinde, bilim insanları kinazın aslında yıkıcı amiloid-betayı hayvanların beyinlerinden süpürdüğünü gördüler.
Özünde, ekip – en azından laboratuvarda – bir grup farede sinaptik aktiviteyi ve bilişsel işlevi geri kazanmanın ve diğerinde toksik amiloid-betayı yok etmenin bir yolunu buldu.
Sadece amiloid-beta değil
Yeni araştırma her ne kadar umut verici görünse de, bilim insanları hala amiloid plakların hastalığın birincil nedeni olup olmadığını kesin olarak ifade edememektedir. Plak oluşumu beyin için kesinlikle toksik olsa da, henüz keşfedilmemiş bir dizi zararlı olayın sonucu olabilir.
Beyinde yumak şeklinde biriken çözünmez filamentler oluşturan tau proteini olarak bilinen başka bir protein daha vardır. Bazı bilim insanları hastalığın nedeninin plaklar olabileceğine inanırken, diğerleri tau proteini lehine tartışmaktadır. Nihayetinde, Alzheimer hastalığının tek bir nedeni olmayabilir. Hem amiloid plaklar hem de tau proteinleri suçlu olabilir.
Alzheimer hastalığı belirli gen varyantlarıyla bağlantılıdır, ancak çoğu durumda “rastgele” ortaya çıkar ve belirli bir nedene bağlanması zordur.
Ancak her halükarda amiloid plaklar, tedavisi olmayan bu hastalığın belirleyici özelliğidir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, hastalığın tedavisi bulunamazsa, nüfusun önlenemez yaşlanması nedeniyle 2050 yılına kadar dünyanın sağlık sistemlerini alt üst edecektir.
“Sonuçlarımız, Alzheimer hastalığının TRPM7’nin ekspresyonunun azalmasıyla ilişkili olduğunu ve kinaz alanının normal ekspresyonunu sürdürmenin amiloid-beta birikimini azaltmak, sinaptik yoğunluğu korumak ve hafıza eksikliklerini önlemek veya ortadan kaldırmak için yeterli olduğunu göstermektedir.” Milyonlarca hastaya umut sunuyorlar. Ve önümüzdeki yıllarda ve on yıllarda Alzheimer’la karşılaşabilecek on milyonlarca insana ulaşacaklar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Alzheimer Hastalığının Gelişimini Tersine Çevirmeyi Başardılar
Dünyada İlk Kez Bir Kadının Beyninden 8 Santimetrelik Parazit Solucan Canlı Olarak Çıkarıldı