Ağaç Kökleri Geçmişte Çoklu Kitlesel Yok Oluşa Neden Oldu
Çoğu insan felaketle sonuçlanan küresel yok oluş olaylarını düşündüğünde, uzaydan gelen dev ateş toplarını veya lav püskürten süper volkanları hayal eder. Yeni araştırmalar, gezegenimizin tarihindeki en yıkıcı yok oluş olaylarından bazılarının muhtemelen çok daha az şiddetli bir suçlunun, yani ağaç köklerinin işi olduğunu ortaya koyuyor.
Yeni bir çalışmada araştırmacılar, yaklaşık 419 ila 358 milyon yıl önce, Devoniyen döneminde meydana gelen çok sayıda nüfus çöküşünün nedenlerini araştırmaya çalıştılar. Bu erken karasal yaşam formlarının genişlemesi, dünyadaki su organizmalarının neredeyse yüzde 70’ini yok eden bir dizi deniz yok oluşu olayıyla aynı zamana denk gelmesine rağmen, ilk bitkiler karada kolonileşmeye bu dönemde başladı.
Önceki araştırmalar, ilk bitkilerin ortaya çıkmasının, Avrasya’nın karasal manzaralarında fosfor seviyelerinde önemli bir düşüşe yol açtığını öne sürdü. Bu, erken ağaç köklerinin kayaları parçalayarak bu temel besini peyzajdan kurtarmış olabileceği teorisine yol açtı.
Dünyadaki tüm yaşam fosfor gerektirir ve bu nedenle köklerin evrimi, benzeri görülmemiş bitki büyümesine izin verir. Bununla birlikte, aynı zamanda, ölü ve çürüyen bitki materyali tarafından salınan fosfor, deniz ekosistemleri üzerinde derin etkiler yaratacak şekilde, eski okyanuslara büyük miktarlarda boşaltılacaktır.
Gabriel Filippelli yaptığı açıklamada, “Analizlerimiz, ağaç köklerinin evriminin muhtemelen aşırı besin maddeleriyle geçmiş okyanusları sular altında bırakarak büyük alg büyümesine neden olduğunu gösteriyor” dedi. “Bu hızlı ve yıkıcı alg patlamaları, okyanusların oksijeninin çoğunu tüketmiş ve feci kitlesel yok oluş olaylarını tetiklemiş olabilir.”
Ötrofikasyon olarak bilinen bu olaylar dizisi, aşırı gübre veya diğer antropojenik besin kaynakları suyu kirlettiğinde genellikle göllerde ve nehirlerde gözlemlenir.
Antik ötrofikasyon örneklerini belirlemek için araştırmacılar, Grönland ve İskoçya’daki beş Devoniyen göl yatağından jeokimyasal kayıtları incelediler. Beklendiği gibi, sonuçları Devoniyen dönemi boyunca çeşitli zaman noktalarında karasal fosforda büyük bir azalma olduğunu gösterdi. Daha da önemlisi, bu dalgalanmaların tarihlerinin odunsu bitki fosillerinin yaşlarıyla ilişkili olması, bu besin ihracatının gerçekten de köklü ağaçların ortaya çıkmasının nedeni olduğunu düşündürüyor.
Çalışma yazarları bu değişikliklerin genellikle kitlesel yok oluş olaylarıyla aynı zamana denk geldiğini bulmuşlardır. Örneğin, sudaki fosfor seviyelerindeki iki kayda değer artışın, deniz familyalarının yüzde 40’ının ve cinslerin yüzde 60’ının kaybına neden olan Geç Devoniyen neslinin tükenmesinin iki ana dalgasıyla ilişkili olduğu bulundu.
Verilere daha yakından bakıldığında, okyanusa fosfor ihracatının döngüsel olarak gerçekleştiği ve bölgesel iklim dalgalanmalarıyla eşleştiği görüldü. Daha spesifik olarak, nemli koşullar daha fazla bitki büyümesine izin verdiğinden ve bu nedenle daha fazla fosfor akışıyla sonuçlandığından, kayma daha yağışlı dönemlerde arttı.
Bu verilerin önemi hakkında yorum yapan Filippelli, “antik dünyadaki doğal olayların feci sonuçlarına ilişkin bu yeni içgörüler, günümüzdeki insan faaliyetlerinden kaynaklanan benzer koşulların sonuçları hakkında bir uyarı görevi görebilir” dedi.
Çalışma GSA Bülteni dergisinde yayınlandı.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber