Yeni Bir Araştırmaya Göre, Depremler Ağaçların Büyümesini Hızlandırıyor
Depremler binaları yıkabilir, ama aynı zamanda ormanlar da oluşturabilir: en azından bir süreliğine. Yeni araştırmalar, güçlü depremlerin, köklerini çevreleyen toprağa fazladan su ileterek ağaçların büyümesine yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Bu kısacık büyüme hamleleri, eski depremleri daha iyi tespit etmek ve tarihlendirmek için de kullanılabilecek ahşap hücrelerde imzalarını bırakıyor.
Ağaç halkası uzmanı olan Irina Panyushkina, “Bu, bir yıldan daha kesin bir ölçekte gerçekten yeni bir sınır” diyor.
Hidrolog Christian Mohr, sismisite ile ağaç büyümesi arasında bir bağlantı bulmaya çalışmadı. Ancak araştırması, 2010’da Şili’de meydana gelen 8.8 büyüklüğündeki Maule depreminden sonra başladı.
Deprem, Mohr’un sediment taşınımı üzerinde çalıştığı nehir vadilerini salladı ve sarstı. Gece yarısı dalgalar ahşap kulübesini sallarken bir kapı çerçevesine sığınan Mohr, “Deprem sırasında oradaydım, oldukça korkutucuydu” diyor.
Deprem ve ardından gelen tsunami, Şili kıyılarının bölgelerini harap etti, yüzlerce insanı öldürdü ve 2 milyondan fazla insanı doğrudan etkiledi.
Mohr ve meslektaşları depremden sonra nehir vadilerinden birine döndüklerinde, oradaki akarsuların daha hızlı aktığını gördüler. Mohr, Maule depreminin toprağı sarstığından ve onları daha geçirgen hale getirerek yeraltı suyunun, sırtlardan vadilere daha kolay akmasını sağladığından şüpheleniyordu.
Mohr ve meslektaşları, Şili kıyılarındaki iki plantasyonun vadi tabanları ve sırtları boyunca büyüyen altı Monterey çamının gövdelerinden iki düzine odun parçası çıkardılar. Her parça kalınlık olarak bir kalemden daha inceydi ve bir kalemden iki kat daha uzundu.
Almanya’daki bir laboratuvarda, çekirdeklerin ince bölümlerini bir mikroskop altına koydular ve daha fazla su elde edildikçe ağaç halkalarındaki hücrelerin boyutunun ve şeklinin nasıl değiştiğini izlediler.
Araştırmacılar ayrıca bu hücrelerde ağır ve hafif karbon izotoplarının oranının nasıl değiştiğini de ölçtüler. Ağaçlar, fotosentez sırasında karbon-13’ten daha fazla karbon-12 alır, bu nedenle orandaki bir değişiklik, fotosentetik bir büyüme hamlesine işaret edebilir.
Vadi tabanındaki ağaçların, Maule depremini takiben haftalar veya aylar boyunca süren küçük ama fark edilebilir bir büyüme hamlesi yaşadıklarını buldular. Bu, şiddetli yağmur fırtınalarının neden olduğu kadar güçlü bir artıştı.
Tahmin edildiği gibi, geçen ay Journal of Geophysical Research Biogeosciences’da bildirdikleri gibi, depremden sonra sırtlardaki ağaçlar ise daha yavaş büyüdü.
Hidrolog ve ormancı olan Andres Iroume, bir sonraki mantıklı adımın, tekniğin farklı ağaç türleri ve iklimler için geçerli olup olmadığını görmek için çalışmayı farklı yerlerde tekrarlamak olacağını söylüyor.
Yöntemin, bir gün araştırmacıların binlerce yıl önce meydana gelen depremler gibi kısa vadeli sarsıntıları tanımlamasına yardımcı olabileceği tahmin ediliyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Yeni Bir Araştırmaya Göre, Depremler Ağaçların Büyümesini Hızlandırıyor/