Ağaç Halkaları Bin Yılda Bir Oluşan Gizemli Bir Kozmik Fırtınayı Gösteriyor
Dünya’nın kozmik radyasyona maruz kalmasının tarihi ağaçlarda yazılıdır.
Radyasyon Dünya atmosferine çarptığında, çarptığı nitrojen atomlarını değiştirerek bir tür karbon üretebilir ve bu da bitkiler tarafından emilir. Bu karbon izotopundaki ani artışları ağaçlardaki büyüme halkalarıyla ilişkilendirmek, bize binlerce yıl geriye giden radyasyon fırtınalarının güvenilir bir kaydını verebilir.
Bu kayıt bize, Miyake olayları olarak bilinen bu olayların en devasasının yaklaşık bin yılda bir gerçekleştiğini göstermektedir. Bunlara neyin sebep olduğunu bilmiyoruz ve yeni araştırmalar, dev güneş patlamalarını içeren önde gelen teorimizin masadan kalkabileceğini gösteriyor.
Astrofizikçi Benjamin Pope, “Daha fazlasını bilmemiz gerekiyor, çünkü bunlardan biri bugün olsaydı, uydular, internet kabloları, uzun mesafeli elektrik hatları ve transformatörler dahil olmak üzere teknolojiyi yok ederdi” diyor.
“Küresel altyapı üzerindeki etkisi düşünülemez.”
Nasıl bakmanız gerektiğini biliyorsanız, Dünya’nın kozmik radyasyon fırtınalarıyla karşılaşmalarının tarihini görebilirsiniz Ana ipucu, genellikle radyokarbon olarak adlandırılan karbon-14 adı verilen radyoaktif bir karbon izotopudur. Yeryüzünde doğal olarak oluşan diğer karbon izotoplarıyla karşılaştırıldığında, radyokarbon nispeten azdır. Sadece üst atmosferde, kozmik ışınlar nitrojen atomlarıyla çarpışarak radyokarbon oluşturan bir nükleer reaksiyonu tetiklediğinde oluşur.
Kozmik ışınlar sürekli olarak atmosferimizle çarpıştığından, yüzeyde yağan maddelerden bazıları ağaç halkalarına takılır. Ağaçlar her yıl yeni bir büyüme halkası eklediğinden, radyokarbon birikimi zaman içinde izlenebilir ve onlarca bin yıllık radyasyon aktivitesinin bir kaydını verir.
Dünyanın dört bir yanındaki ağaçlarda bulunan radyokarbonda büyük bir artış, kozmik radyasyonda bir artış anlamına geliyor. Buna neden olabilecek birkaç mekanizma vardır ve güneş patlamaları bunlardan bir tanesidir. Ancak, kesin olarak göz ardı edilmemiş başka olası radyasyon fırtınası kaynakları da var.
Ağaç halkası verilerinin yorumlanması, küresel karbon döngüsünün kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını gerektirdiğinden, Qingyuan Zhang liderliğindeki bir araştırma ekibi, elde edebilecekleri her ağaç halkası radyokarbon verisine dayanarak küresel karbon döngüsünü yeniden yapılandırmaya başladı.
Zhang, “Radyasyon atmosfere çarptığında havayı, okyanusları, bitkileri ve hayvanları süzen ve ağaç halkalarında yıllık bir radyasyon kaydı üreten radyoaktif karbon-14 üretir” diye açıklıyor.
Bu modellemenin sonuçları, ekibe bir dizi radyasyon olayının son derece ayrıntılı bir resmini verdi.Radyokarbondaki ani yükselmeler, kendisi de parlama aktivitesiyle bağlantılı olan güneş lekesi aktivitesi ile ilişkili değildir. Bazı ani artışlar birkaç yıl boyunca devam etti.
Aynı olay için bölgeler arasındaki radyokarbon profillerinde tutarsızlık vardı. MS 774’te kaydedilen büyük bir olay için, dünyanın bazı bölgelerindeki bazı ağaçlar bir yıl boyunca radyokarbonda keskin, ani artışlar gösterirken, diğerleri iki ila üç yıl arasında daha yavaş bir artış gösterdi.
Zhang, “Tek bir anlık patlama veya parlama yerine, bir tür astrofiziksel ‘fırtına’ veya patlamaya bakıyor olabiliriz” diyor.
Araştırmacıların, bu noktada bu patlamalara neyin neden olabileceğine dair birkaç adayı var. Bunlardan biri, radyasyonu uzayda patlayabilen süpernova olaylarıdır. Bir süpernova muhtemelen MS 774’te gerçekleşti ve bilim adamları radyokarbon ani yükselmeleri ile diğer olası süpernova olayları arasında bağlantılar kurdular, ancak radyokarbon ani yükselmeleri olmayan süpernovaları ve bağlantılı süpernovaları olmayan ani yükselmeleri biliyoruz.
Diğer potansiyel nedenler arasında güneş patlamaları yer alır, ancak 774 CE radyokarbon sıçramasını üretecek kadar güçlü bir parlamanın Güneşimizden çıkmış olması pek olası değildir. Belki daha önce kaydedilmemiş bir güneş aktivitesi vardır. Ama gerçek şu ki, Miyake olaylarına neyin sebep olduğunu düzgünce açıklayan basit bir açıklama yok.
İnsan dünyası MS 774’ten bu yana çarpıcı biçimde değişti; Artık bir Miyake olayı, altyapının zarar görmesi, hava yolcularının sağlığına zarar vermesi ve hatta ozon tabakasını tüketmesi nedeniyle bilim adamlarının “internet kıyameti” dediği şeye neden olabilir.
Pope, “Mevcut verilere dayanarak, önümüzdeki on yıl içinde bir başkasını görme şansı kabaca yüzde bir” diyor.
“Fakat bunu nasıl tahmin edeceğimizi veya ne gibi zararlara yol açabileceğini bilmiyoruz. Bu ihtimaller oldukça endişe verici ve daha fazla araştırma için temel oluşturuyor.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen: Figen Berber