Ağaç Halkaları, Atilla ve Hunların Roma’ya Saldırma Sebebini Ortaya Çıkardı
Tarihin en güçlü savaşçılarından biri olarak kabul edilen Hun imparatoru Attila, MS 434’ten 453’teki ölümüne kadar Hunları (Orta Asya ve Doğu Avrupa’nın göçebe halkı) yönetti. Atilla, Tanrı’nın Kırbacı olarak da bilinir, yönetimine günümüz Almanya’sında ve Avusturya’da Got kabilelerini katleterek başladı, ardından zayıf düşmüş Roma İmparatorluğu’na saldırdı.
Bir ağacın içindeki halkaların kimyasal özellikleri, o ağacın yaşamının her yılı boyunca hava koşullarının nasıl olduğunu ortaya çıkarabilir. Araştırmacılar, son 2000 yılda iklimdeki yıllık değişiklikler hakkında bilgi sağlayan ağaç halkalarına dayalı iklim verilerini analiz ettiler. Sonuçlar, Doğu Avrupa’daki Hun topraklarının 430’larda ve 450’lerde alışılmadık derecede kurak yazlar ve ‘şiddetli kuraklık dönemleri’ yaşadığını ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre kuraklık, Attila ve Hunlarını 5. yüzyılda Roma İmparatorluğu’na şiddetli bir şekilde saldırmaya teşvik etti. Bu kuraklık, muhtemelen Hunların Roma çiftliklerini basıp hayvanlarını çalmak veya ekilebilir topraklarını ele geçirmek için ‘şiddete başvurmasına’ neden oldu.
Hunlar, Orta Asya ve Doğu Avrupa’nın göçebe halkıydı. Bu harita, MS 450 dolaylarında Hun kontrolü altındaki bölgeyi göstermektedir.
Yeni çalışma, Cambridge Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yönetildi ve Journal of Roman Archaeology’de yayımlandı. Hunların Romalılara karşı ‘açıklanamayan şiddetinin’ iklimsel aşırılıklarla başa çıkmak için bir strateji olabileceğini iddia ediyorlar.
Gazetede, “4. ve 5. yüzyıllarda Doğu ve Orta Avrupa’ya yapılan Hun akınları, tarihsel olarak Roma İmparatorluğu’nun sona ermesinde kilit faktörlerden biri olarak kabul edildi” diyorlar. “Geç dönem Roma yazılı kaynaklarında çok dramatik bir şekilde kaydedilen Hun seçkinlerinin şiddeti, iklimsel dalgalanmaların bir sonucu olabilirdi.”
Ekibin çalışması, ağaç halkalarındaki kararlı izotopların analizi de dahil olmak üzere arkeolojik, tarihi ve çevresel kanıtları birleştiriyor. Bir ağacın içindeki halkaların kimyasal özellikleri, o ağacın yaşamının her yılı boyunca hava koşullarının nasıl olduğunu ortaya çıkarabilir.
Çalışma, bugün Çek Cumhuriyeti ve güneydoğu Bavyera’da yetişen 21 yaşayan ve 126 relikt meşe ağacının analizine dayanıyordu. Buna ağaç halkalarının 27.080’e kadar bireysel ölçümü eklendi. Karbon ve oksijen izotop imzalarının analizi (delta C13 ve delta O18), daha sonra geçmiş iklimlerin yeniden yapılandırılmasını mümkün kıldı.
Ne yazık ki, yazılı kaynaklar Hunları Roma eyaletlerine saldırmaya neyin motive ettiği hakkında çok az bilgi veriyor, ancak çalışma bunu iklimle ilişkilendiriyor.
Sonuçlar, iklimsel dalgalanmaların, özellikle MS 420’den 450’ye kadar olan kuraklık dönemlerinin Hunların üslendiği Tuna ve Tisza nehirlerinin taşkın yataklarının ötesinde hayvanlar için mahsul verimini ve otlakları azaltacağını gösteriyor.
Çalışma, MS 447, 451 ve 452’deki en yıkıcı Hun akınlarının, Orta Avrupa’nın Karpat Havzası’ndaki aşırı kurak yazlarla aynı zamana denk geldiğini savunuyor.
Çek Cumhuriyeti’nden bir meşe ağacının cilalı enine kesiti örneği. Araştırmacılar, yaz iklimini yeniden oluşturmak için canlı ve ölü Avrupa meşe ağaçlarında ‘kimyasal parmak izleri’ olan karbon ve oksijen izotopları üzerinde çalıştılar.
Cambridge’den çalışma yazarı Dr Susanne Hakenbeck, “Kuraklık, Hunların dördüncü yüzyılda adını ilk duyduğumuzda güvendikleri büyük hayvan sürülerini korumalarını zorlaştırıyordu” dedi.
Buna dair bir kanıtımız olmasa da, baskınların bir amacının yiyecek ve hayvan elde etmek olması mümkündür.
“Hayvancılık yapanların popülasyonları arasında hayvancılık baskınları oldukça yaygındır.” Hunlar ayrıca altın için büyük taleplerde bulundular ve bir noktada Tuna boyunca ‘beş günlük yolculukta katedilebilecek alan genişliğinde’ bir toprak talep ettiler.
Dr Hakenbeck, “Attila’nın savaşçılarını sadık ve alıştıkları şekilde tutabilmesi için altın istediğinden oldukça emin olabiliriz,” dedi.
Bu çizimde, efsanevi Hun Kralı Attila, göksel figürler tarafından izlenen Roma’yı işgal ediyor.
“Attila’nın Tuna Nehri boyunca geniş bir arazi talebi bile belki bir başa çıkma stratejisi olarak görülebilir, çünkü taşkın yatağındaki arazi kuraklık döneminde daha iyi otlatma sağlardı.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Ağaç Halkaları, Atilla ve Hunların Roma’ya Saldırma Sebebini Ortaya Çıkardı