Afrika’nın Düşük Maliyetli Üretime Geçişi Kadınları Riske Atıyor
Ekonomistler Afrika ülkelerini; Hong Kong, Singapur, Güney Kore ve Tayvan gibi ülkeleri endüstriyel refaha götüren yol olan düşük maliyetli üretime geçmeye çağırdı. 1950’ler ile 1990’lar arasında en az %7’lik yüksek büyüme oranları kaydeden bu Doğu Asya ekonomileri genellikle Asya Kaplanları olarak anılmaktadır.
2000’li yıllardan başlayarak, Afrika’nın önde gelen ekonomilerinin çoğu doğal kaynak çıkarma yoluyla yüksek büyüme oranlarına ulaşmıştır. Petrol, doğal gaz ve kömür gibi maden kaynakları ana ihracat kalemleriydi.
Ekonomistler, doğal kaynaklara dayalı büyümenin küresel fiyat dalgalanmalarına karşı savunmasız olduğu konusunda uyarıda bulundu. Diğer kısıtlamalar arasında yerel ekonomilerle zayıf bağlantılar, düşük istihdam yaratma, yerel topluluklar üzerindeki olumsuz etkiler, ilgili çok uluslu şirketlerin vergiden kaçınması ve iklim değişikliği etkileri sayılabilir.
Buna karşılık ekonomistler, düşük maliyetli ihracat üreten imalatın yönlendirdiği büyümenin, kalkınma için daha faydalı olduğunu düşünmektedir. Bunun nedeni, küresel olarak rekabetçi görülmesi ve çok sayıda düşük ücretli istihdam yaratabilmesidir. Asya Kaplanları ekonomik refahlarını kısmen buna dayandırmışlardır.
Sonuç olarak, ekonomi yorumcuları Afrika ülkelerini ihracata dayalı üretimi benimsemeye çağırmaktadır.
Afrika’nın bazı etkili liderleri ve danışmanları tarafından yazılan yeni bir kitap bu çağrıyı özetliyor: “Asya örneğinin önemi, Afrika’nın krize ya da refaha yol açabilecek bir nüfus patlamasıyla karşı karşıya kalması ve Asya’nın bu kez düşük maliyetli üretimden yüksek teknolojiye geçerek Afrika’ya ait bir boşluk bırakmasıyla ortaya çıkıyor.”
Pek çok Afrika ülkesi bu çağrıya kulak verdi ve özellikle tekstil, kumaş, yiyecek ve içecek üretiminde uzmanlaştı. Bunlar arasında ABD’ye satılmak üzere ihracat işleme bölgelerinde ağırlıklı olarak tekstil ürünleri üreten Kenya ve çoğunlukla gıda maddeleri olmak üzere mamul ürünlerin önemli ihracat kalemleri olduğu Güney Afrika yer alıyor. Diğerleri arasında mineral odaklı ekonomisini çeşitlendirmeye çalışan Botsvana, hizmet ihracatının kök saldığı Mauritius ve Madagaskar yer almaktadır.
2005 ve 2014 yılları arasında kıta genelinde imalat üretimi iki kattan fazla artarak 73 milyar ABD dolarından 157 milyar ABD dolarına yükselmiştir. Bu rakam küresel ortalamadan daha hızlıdır.
Ancak Asya Kaplanlarını taklit etme çağrısı yanlış olabilir. Yakın tarihli bir makalemde de savunduğum gibi, böyle bir hareketin toplumsal cinsiyet açısından önemli sonuçları olacaktır. Ayrımcılığın artmasına, eşitsizliğin genişlemesine ve aile yaşamında krizlere yol açabilir.
Özellikle Afrika’nın en hızlı büyüyen ekonomilerinin dört Asya Kaplanından öğrenmesi gereken dört ders var.
Asya’dan Alınacak Dersler
1. Düşük ücretli kadın emeğinin sömürülmesi ve kontrolü. Kaplanlar ucuz, üretken ve kontrol edilmesi kolay bir varlık olarak kadın emeğine büyük ölçüde bel bağlamışlardır. Kayıtlar, 1980’lerden bu yana Asya’da düşük ücretlerin, kötü çalışma koşullarının, sık sık işten çıkarmaların ve imalat sanayinde çalışan kadınlar için hak ve sendikal koruma eksikliğinin yaygın olduğunu göstermektedir.
Hızlı ekonomik büyüme ve birkaç kişinin zenginleşmesi birçok kişinin zararına olmuş, ücretler genellikle aileleri geçindirmeye yetmemiş ve çalışma koşulları aile hayatını baltalamıştır.
2. Daha fazla kadının kayıt dışı ekonomiye itilmesi. Kadınlar imalat işlerinden elde ettikleri yetersiz gelirleri tamamlamaya çalıştıkça, kadınların kayıt dışı ekonomiye katılımı artmıştır. Asya’da yapılan çalışmalar, kadınların kayıtlı imalat sektörlerine katılımındaki büyüme ile kayıt dışı sektörlere katılımındaki büyüme arasında doğrudan bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.
Afrika’da kadınlar halihazırda kayıt dışı ekonomiye hakim durumdadır. İstikrarsız kazanç ve sağlık sigortasına ya da diğer ekonomik ve sosyal güvenlik ağlarına erişememe risklerine ek olarak, kadınlar kayıt dışı çalışmanın ve evdeki bakım sorumluluklarının çifte yükünü taşımaktadır. Sosyal korumaya erişim eksikliğinden orantısız bir şekilde etkilenmektedirler. Finansal ve diğer hizmetlere erişimde ayrımcılığa maruz kalma olasılıkları daha yüksektir. Ve kayıt dışı sektörde başkaları tarafından korkutulma ve istismar edilme olasılıkları daha yüksektir.
3. Büyümeyle birlikte artan eşitsizlikler. Kaplanlar yoksulluğu çeşitli derecelerde azaltmayı başarmıştır. Ancak eşitsizlik artmıştır. Çok çeşitli çalışmalar, bölge genelinde hem ekonomik hem de sosyal düzeylerde işgücü piyasası ve gelir dağılımındaki değişikliklerin kutuplaştırıcı etkilerini takip etmektedir. Ortak bir model var: Daha fazla eğitime sahip yüksek vasıflı işçilerin gelirleri artarken, düşük vasıflı işçilerin gelirleri ya durgunlaşıyor ya da azalıyor. Bu eğilim orantısız bir şekilde kadınlar tarafından hissedilmektedir. Ücret eşitsizliği, Tayvan gibi kadınların erkeklerden daha yüksek eğitim seviyesine sahip olduğu ülkelerde bile görülmektedir.
Genişleyen eşitsizlikler halihazırda birçok Afrika ülkesinin bir özelliğidir. Ücretleri düzenlemeye yönelik devlet politikalarının yokluğunda, bu tür eşitsizliklerin derinleşmesi muhtemeldir.
4. Toplumsal yeniden üretimde bir kriz. Ücretli iş ile evdeki ve toplumdaki ücretsiz işleri bir arada yürütmenin imkansızlığı, Asya’da sosyal yeniden üretimde bir krize yol açmıştır. Araştırmalar, bölge genelinde evlilik yaşının yükseldiğini, doğurganlık oranlarının düştüğünü ve boşanma sayılarının arttığını göstermektedir. Bu durum, Asyalı kadınlar arasında yeni keşfedilen bir bağımsızlığa işaret ediyor olabilir ancak aynı zamanda aile yaşamında daha geniş bir krizi de temsil etmektedir.
Bu kriz aynı zamanda ona bağlı olan ekonomik sistemi de tehdit ediyor. Afrika ülkelerinde genellikle aile ve toplum bakımı için devlet desteği yoktur. Benzer bir kriz, ailelerin yapısı ve bileşiminin halihazırda hızla değiştiği kıtada da kaçınılmaz görünüyor.
Ne Yapılabilir?
Asya’nın yoğun işgücü gerektiren ve ihracata dayalı üretim yolu, Afrika’nın yerel ekonomilerine de sınırlı fayda sağlayan, çevreye zarar veren ve sosyal olarak yerinden eden doğal kaynak sömürüsüne bir alternatif sunuyor. Ancak bundan herkes eşit şekilde faydalanamayacaktır.
Asya’nın onlarca yıllık deneyiminden çıkarılacak genel ders, ihracata dayalı politikanın cinsiyetten bağımsız olmadığıdır. İhracat odaklı üretim, cinsiyete dayalı eşitsizlikleri ve ayrımcılığı artırmaktadır. Afrika ülkeleri Asya deneyimlerini taklit etmemeli, aksine onlardan ders almalıdır.
Afrikalı analistler ve politika yapıcılar, tüm çalışanlar için adil ve ilerici ücret ve çalışma koşullarını teşvik etmelidir. Altyapı ve sosyal hizmetlere daha fazla kamu yatırımı yapılması gerekmektedir. Ayrıca ücretsiz ev içi emeği destekleyen ve yeniden dağıtan politikalar uygulanmalıdır.
Asya deneyimlerinin gösterdiği gibi, harekete geçilmemesi mevcut cinsiyete dayalı eşitsizlikleri ve ayrımcılığı daha da kötüleştirecek ve nihayetinde ekonomik büyümenin temel sosyal tabanını zayıflatacaktır.
Kaynak: Afrika’nın Düşük Maliyetli Üretime Geçişi Kadınları Riske Atıyor
Derleyen: Simge Kara
Afrika’da 1000 Yıllık Akıllı Su Toplama ve Depolama Örneği Keşfedildi