80 Yılda Bir Olan Fırsat: Yeni Bir Yıldız Çıplak Gözle Görülebilecek
Çıplak gözle görülebilen yeni bir yıldızın bu yıl Mart ve Eylül ayları arasında gece gökyüzünde patlaması bekleniyor. Bu, her Dünyalı neslin başına gelmeyen nadir bir fırsattır.
Yıldız Kuzey Tacı takımyıldızında patlayacak ve parlaklığı Polaris’in parlaklığı ile karşılaştırılabilir olacak. Sadece bir hafta boyunca çıplak gözle görülebilecek. Daha sonra solacak ve sadece güçlü teleskoplarla görülebilir hale gelecek.
Çıplak gözle Dünya’dan 4,000 ila 5,000 yıldız görülebilir. Hepsi bu kadar. Ve bunlar çoğunlukla oldukça sönüktür. Polaris ile karşılaştırılabilir parlaklıkta bir yıldızın ortaya çıkması çok nadir bir olaydır.
Bize bu fırsatı veren yıldız sistemi T Coronae Borealis olarak biliniyor. Dünya’dan yaklaşık 3.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu yıldız sistemi, kırmızı dev bir yıldız ile beyaz bir cücenin birbirlerinin yörüngesinde dönmesinden oluşuyor.
Beyaz cüce, kırmızı dev yoldaşından yeterince yıldız malzemesi çaldığında, beyaz cücede kısa bir termonükleer parlama meydana gelir. Bu parlama Kuzey Tacı takımyıldızında görülebilecektir.
NASA gökbilimcileri yaptıkları açıklamada, parlamanın Mart ve Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleşmesinin beklendiğini ve gece gökyüzümüzde Polaris kadar parlak olmasının beklendiğini, ancak bir haftadan uzun sürmeyeceğini ve sonra tekrar kaybolacağını söyledi.
NASA, “Yeni bir yıldızı gözlemlemek eşsiz bir fırsat çünkü yaklaşık her 80 yılda bir patlıyor” dedi.
T Coronae Borealis tekrarlayan yeni bir yıldızdır. En son 1946 yılında patlamıştır. Gökbilimciler Samanyolu galaksisinde milyarlarca yıldız arasında bu türden sadece 5 yıldız olduğunu biliyorlar.
Parlamayı tespit etmek için bakışlarınızı Volopas ve Herkül takımyıldızları arasında yer alan Kuzey Korona’ya yöneltmeniz gerekir. Parlama gece gökyüzünde parlak bir “yeni” yıldız olarak görünecektir.
Normalde bu çift yıldızlar çıplak gözle görülemeyecek kadar sönük olan +10 yıldız büyüklüğüne sahiptir. Ancak yapılan açıklamaya göre, patlama sırasında yıldız sistemi +2 yıldız büyüklüğüne sahip olacak ve bu da Polaris’in parlaklığıyla karşılaştırılabilir.
NASA gökbilimcileri, “Parlaklığı zirveye ulaştığında, muhtemelen 80 yıl daha sönükleşmeden önce çıplak gözle birkaç gün ve dürbünle bir haftadan biraz daha uzun süre görülebilecek” dedi.
Çift yıldız sistemleri hakkında küçük bir başlangıç
T Coronae Borealis çift sistemi nasıl düzenlenmiştir?
Patlayıcı bir yıldız sistemi, nispeten küçük ve yoğun bir kalıntı yıldız olan bir beyaz cüce ile yıldız evriminin ilerleyen aşamalarında olan, yani dış atmosferi şişmiş ve seyrelmiş olan daha büyük bir kırmızı dev yıldızdan oluşur.
Kütleçekimsel olarak bağlı yıldızlar o kadar yakındır ki, kırmızı dev artan sıcaklık ve basınç nedeniyle kararsız hale geldikçe, dış katmanlarını beyaz cücenin üzerine döker.
İkili yıldız sistemleri
Madde birikimi beyaz cücenin yoğun atmosferini, Dünya’dan gördüğümüz yeni yıldızı üreten termonükleer reaksiyona neden olacak kadar ısıtır. Bu döngü devam edecek.
Beyaz cüce sönecek, ancak daha sonra başka bir patlamaya neden olacak kadar madde toplayacak. Ancak bu yaklaşık 80 yıl içinde olacak ve Dünya’da yaşayan çok az insan yeni patlamayı görebilecek, bu yüzden gecikmeye değmez.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 80 Yılda Bir Olan Fırsat: Yeni Bir Yıldız Çıplak Gözle Görülebilecek
Fizikçiler Neden Yerin 2 Kilometre Altında Karanlık Madde Arıyor?