308 Milyon Yıllık Gizem: Örümcek mi, Akrep mi?
Bu uzun bacaklı, dikenli yaratık olan Douglassarachne acanthopoda’ya kısaca Doug diyebiliriz (şaka bir yana). Bu fosilleşmiş örneğe bakıp kendinizden emin bir şekilde “İşte bu bir örümcek” diyebilirsiniz. Ama durun! D. acanthopoda modern araknidlerin pek çok özelliğini paylaşsa da, iş onu sınıflandırmaya geldiğinde paleontologların başını ağrıtacak kadar benzersiz özelliklere sahiptir.
Örümcekler ve ataları yaklaşık son 400 milyon yıldır bu gezegende yaşamaktadır. Zamanda geriye, Karbonifer’e doğru gitmiş olsaydınız ve Kuzey Amerika ya da Avrupa’nın kömür ormanlarına inmiş olsaydınız, muhtemelen örümcek, hasatçı ya da akrep olarak tanıyabileceğiniz bazı yaratıklar görürdünüz. Ancak bu sürünün arasında bile D. acanthopoda göze çarpardı.
Bu esrarengiz fosil üzerine yapılan yeni bir çalışmanın başyazarı Paul Selden yaptığı açıklamada, “Douglassarachne acanthopoda Illinois’deki ünlü Mazon Creek lokalitesinden geliyor ve yaklaşık 308 milyon yaşında” dedi. “Bu kompakt araknid yaklaşık 1,5 santimetre (0,6 inç) vücut uzunluğuna sahipti ve dikkat çekici derecede sağlam ve dikenli bacakları ile karakterize edilir – öyle ki, yaşayan veya soyu tükenmiş bilinen diğer araknidlerden oldukça farklıdır.”
Aslında o kadar farklı ki, Selden ve yardımcı yazar Jason Dunlop, bu fosilin bilinen araknid gruplarından hiçbirine uymadığı sonucuna varmak zorunda kaldılar.
Dunlop, “Fosilin çok dikenli bacakları bazı modern hasatçıları andırıyor, ancak vücut planı bir hasatçıdan veya bilinen herhangi bir araknid grubundan oldukça farklı” dedi.
300 milyon yıldan daha eski olan fosilin, uygun bir sınıflandırmayı daraltmaya yardımcı olabilecek net ağız parçaları gibi birkaç ayrıntının eksik olması anlaşılabilir bir durumdur. Gezegenimizin tarihinin bu döneminin, yaşayan araknid gruplarının çoğunun bir arada dolaştığı ilk dönem olduğu düşünülüyor ve 1980’lerde D. acanthopoda’nın bulunduğu Mazon Creek mevkii, bu zamana açılan en önemli kapılarımızdan biri.
Selden, “Evrimsel akrabalıkları ne olursa olsun, bu dikenli araknidler, araknidlerin bir dizi farklı vücut planını denediği bir zamandan geliyor gibi görünüyor” dedi. “Bunlardan bazılarının soyu, belki de Mazon Creek çağından kısa bir süre sonra kömür ormanlarının parçalanmaya ve yok olmaya başladığı ‘Karbonifer Yağmur Ormanları Çöküşü’ olarak adlandırılan dönemde tükendi. Ya da belki de bu garip örümcekler Permiyen kitlesel yok oluşunun sonuna kadar varlıklarını sürdürmüşlerdir.”
Fosil birkaç yıl boyunca David ve Sandra Douglass Koleksiyonu’nun bir parçası olarak Tarih Öncesi Yaşam Müzesi’nde sergilendi. Ve bu özel yaratığın sınıflandırılması zor olsa da, yine de bilimsel bir isme ihtiyacı vardı.
“Douglassarachne cins adı, tanımlanmamış bir türü temsil ettiği anlaşıldığında örneği bilimsel çalışma için Chicago’daki Field Doğa Tarihi Müzesi’ne nazikçe bağışlayan Douglass ailesine atfen verilmiştir. Acanthopoda ise hayvanın benzersiz ve karakteristik dikenli bacaklarına atıfta bulunmaktadır” dedi.
Bugün gezegenimizin bazı yerlerinde, ne kadar uğraşırsanız uğraşın örümceklerden kaçamayacağınızı hissediyorsunuz (Avustralya’ya bakınız). Yeni türler ve kaybettiğimizi düşündüğümüz bazı türler, her yerde ortaya çıkıyor.
Ancak Dunlop, “Örümcekler eskiden oldukça nadir görülen bir gruptu” diye açıklıyor. Onların ataları, dünya sahnesini uzun zaman önce kaybettiğimiz pek çok etkileyici yaratıkla paylaşırdı ve fosiller, onların çok bacaklı çeşitliliğini keşfetmek için tek şansımız.
Ve Dunlop’a göre, “Douglassarachne acanthopoda, bu soyu tükenmiş formlardan birinin özellikle etkileyici bir örneğidir.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: 308 Milyon Yıllık Gizem: Örümcek mi, Akrep mi?
Dünyada Bir İlk Olan 155 Milyon Yıllık Kırılgan Yıldız Fosili Kendini Klonluyor
Dünyada Bir İlk Olan 155 Milyon Yıllık Kırılgan Yıldız Fosili Kendini Klonluyor