24 Saat İçinde Neden 2500’den Fazla Fok Cesedi Hazar Kıyılarına Vurdu?
Cumartesi günü Hazar Denizi kıyılarında yaklaşık 700 ölü fok tespit edildi; ancak 24 saat içinde sayı önemli ölçüde arttı. Pazar günü ise 2.500’den fazla nesli tükenmekte olan Hazar foku cesedi bulundu ve bilim insanları bunun ‘doğal faktörlerden’ kaynaklandığını söylediler. Ancak doğal kaynaklar koruyucuları doğal gaz emisyonlarına işaret ediyor.
Hazar Çevre Koruma Merkezi başkanı Zaur Gapizov, fokların muhtemelen birkaç hafta önce öldüğünü ve öldürüldüklerine veya balık ağlarına takıldıklarına dair bir işaret bulunmadığını söyledi.
Doğal kaynaklar izleme kurumu Rosprirodnadzor’dan Svetlana Radionova, hipoksinin en olası neden olduğunu ve bilim insanlarının Hazar’daki doğal gaz emisyonlarının düşük oksijene sebep olup olmadığını araştırdıklarını söyledi.
Bu, nesli tükenmekte olan hayvanın ilk toplu ölümü değil. Aralık 2021’de benzer bir olay yaşandı ve bu hayvanların da doğal faktörlerden öldüğü tespit edildi.
Hazar fokları, IUCN’ye göre 20. yüzyılda nüfusun yüzde 70’ten fazla azalması nedeniyle 2008 yılında Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından Tehlike Altında Olanlar listesine eklendi. Düşüş, aşırı avlanma, habitat bozulması ve iklim değişikliğinden kaynaklanmaktadır.
Bu olayın ardından Dağıstan bakanlığı, Hazar foklarının toplam sayısının ‘270.000 ila 300.000 arasında değişerek’ sabit kaldığını söyledi. Bir yıl önce, 300’den fazla Hazar foku bir başka toplu ölüm meydana geldi.
Bir görgü tanığının ifadesine göre, cesetler liman kenti Türkmenbaşı yakınlarındaki bir sahil şeridinde karaya vurdu. “Deniz kuvvetleri mensupları Ocak ayında çok sayıda ölü fok buldu. Radyo Azatlyk’in görüştüğü bir Türkmen sınır muhafızı, yüzlerce ceset olduğunu açıkladı.
‘Ayrıca kıyıda çok sayıda ölü balık ve kuş var […] üstlerimiz sessiz kalmamızı istiyor. Aşkabat’tan bilim insanları, fokların ölüm nedeninin bir virüs mü yoksa yerel fabrikalar tarafından atılan atıklar mı olduğunu bulmaya çalışıyorlar.’ dedi.
Rus haber ajansı Interfax’a göre, soruşturmalara katılan biyolog Vyacheslav Bisikov, cesetler üzerinde yapılan incelemede fokların organlarının ağır metaller veya böcek ilaçları tarafından zehirlenme belirtisi göstermediğini söyledi.
Uzmanlar ayrıca, negatif çıkan koronavirüsün varlığını arayan doku örneklerini de analiz ettiler. Veriler, kıyılarda birkaç yılda bir ölü fokların gözlemlendiğini, ancak son zamanlarda olayların daha sık hale geldiğini gösteriyor.
Sahildeki tüyler ürpertici sahneden çok da uzakta olmayan bir başka gizem de, nesli tükenmekte olan ve Hawaii kıyılarında karaya vuran ölü Akdeniz foklarının gizemidir. Aralık 2021’de Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), Eylül ayında Molokai adasında ölü bulunan genç dişi fokun başından vurularak infaz edildiğini duyurdu.
Bu, 2021’de Molokaʻi’de bir keşiş fokunun üçüncü doğrulanmış kasıtlı öldürülmesi oldu, bu yıl adada araştırılan birkaç başka fok ölümü ve son 10 yılda yedinci fok öldürülmüş olarak bulundu. Ceset üzerinde yapılan bir inceleme, kafasında NOAA’nın ‘şiddetli, ölümcül travma kanıtlarıyla bağlantılı’ olduğunu söylediği bir kurşun parçası ortaya çıkardı.
NOAA’dan yapılan açıklamada, “Nesli tükenmekte olan bu türlerin kasıtlı olarak öldürülmesi, bu popülasyonun toparlanması için yıkıcıdır” dedi. Ana Hawai Adaları’nda yalnızca birkaç yüz keşiş foku kaldı ve uzak, ıssız Kuzeybatı Hawaii Adaları’nda yaklaşık 1.100 fok daha yaşıyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: 24 Saat İçinde Neden 2500’den Fazla Fok Cesedi Hazar Kıyılarına Vurdu?
Oklu Leylek, Aristoteles’ten 19. yy’a Kadar Sorgulanan Bir Gizemi Çözdü