Zaman Tüneli: Toplu Taşıma Araçlarındaki Kalabalık Zaman Algımızı Nasıl Çarpıtabilir?
Cornell Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, New York City metro treninin sanal gerçeklik simülasyonlarını kullanarak son derece gerçekçi bir ortamda zaman algısı üzerine bir çalışma yürüttü.
Araştırmacılar, sanal trendeki kalabalığın zamanın daha yavaş geçiyormuş gibi görünmesine neden olduğunu ve bunun da toplu taşıma araçlarında yoğun saatlerde yapılan yolculukların, objektif olarak aynı süreyi alan yolculuklardan daha uzun hissedilmesine yol açabileceğini keşfetti.Araştırma, sosyal bağlamın ve öznel duyguların zamanın geçişine dair algımızı çarpıttığına dair kanıtlara katkıda bulunuyor ve özellikle pandemi sonrasında insanların toplu taşıma araçlarını kullanma istekliliği üzerinde pratik etkileri olabilir.
Psikoloji alanında doktora öğrencisi olan Saeedeh Sadeghi, “Bu, sosyal kalabalık hakkında düşünmenin yeni bir yolu ve zamanı nasıl algıladığımızı değiştirdiğini gösteriyor,” dedi. “Kalabalık stresli duygular yaratıyor ve bu da yolculuğu daha uzun hissettiriyor.”
Önceki araştırmalar, kişinin zaman deneyimini etkileyebilecek faktörler arasında öznel duyguları, kalp atış hızını ve dikkat gerektiren öğelerin sayısı da dahil olmak üzere bir durumun karmaşıklığını tanımlamıştır. Deneyler genellikle kısa süreler için bilgisayar ekranındaki şekiller veya görüntüler gibi basit görevler ve uyaranlar kullanılarak laboratuvar ortamlarında gerçekleştirilmiştir.
Cornell ekibi, sanal gerçekliğin yeni bir uygulamasında, zaman algısını çok daha gerçekçi olan, ancak kalabalığın sistematik olarak kontrol edilmesine izin veren sürükleyici bir ortamda test etti. 40’tan fazla çalışma katılımcısı, her biri farklı kalabalık seviyelerine sahip, rastgele atanan 60, 70 veya 80 saniye süreli beş simüle metro yolculuğu yaptı.
Yoon tarafından geliştirilen New York City metro sahnesine “binmek” için kalp atış hızı monitörlerini ve VR gözlüklerini taktıktan sonra, katılımcılar “kapanan kapılardan uzak durun lütfen” anonsunu duydular, ardından kapılar kapanırken bir zil sesi duyuldu ve metro hızlandı. Yolculuk trenin durması ve bir başka zil sesiyle sona erdi.
Her kalabalık seviyesine metrekare başına bir kişi eklenerek 35 ila 175 yolcu arasında değişen kalabalıklar elde edildi. Çalışmaya katılanlar tren vagonunun etrafında, pozisyon değiştiren, telefonlarına bakan ya da kitap ve dergi okuyan oturan ve ayakta duran yolcuların animasyonlu avatarlarına bakabildiler.
Her yolculuktan sonra, çalışma katılımcıları deneyimin ne kadar keyifli veya tatsız olduğuna dair soruları 1’den 7’ye kadar bir ölçekte cevapladılar ve yolculuğun ne kadar sürdüğünü doğru bir şekilde tahmin etmek için ellerinden geleni yapmaları istendi.
Sonuç: Kalabalık yolculuklar ortalama olarak en az kalabalık yolculuklardan yaklaşık %10 daha uzun sürmüş gibi hissettirdi. Zamanın çarpıtılması, yaşanan zevk ya da hoşnutsuzluğun derecesiyle ilişkiliydi; hoş olmayan yolculuklar, hoş olanlardan %20 daha uzun hissediliyordu ve yazarlar bunu, insanların kişisel alanlarının ihlal edildiğini hissettiklerinde duygusal savunma sistemlerinin harekete geçmesine bağladılar.
Anderson, “Bu çalışma, insanlarla ilgili günlük deneyimlerimizin ve onlar hakkındaki öznel duygularımızın zaman algımızı nasıl önemli ölçüde çarpıttığını vurguluyor” dedi. “Zaman, saatin söylediğinden daha fazlasıdır; onu bir kaynak olarak nasıl hissettiğimiz ya da ona nasıl değer verdiğimizdir.”
ABD’de günde ortalama 60 dakikadan biraz fazla süren transit yolculuklar temel alındığında, sonuçlar bir yıllık kalabalık yolculukların varış noktalarına ulaşmak için 24 saatten fazla ya da üç tam iş günü “hissedilen” zaman ekleyeceği anlamına geliyor.
Araştırmaya göre, kalabalığın algılanan seyahat süresi üzerindeki etkisi, koronavirüsle ilgili kalabalıktan kaçınma uyarılarından sonra muhtemelen daha da güçlenecektir. Bu durum, daha fazla insanın toplu taşıma alternatiflerini tercih etmesine katkıda bulunabilir ve işe gidip gelmenin karbon ayak izini potansiyel olarak artırabilir.
Akademisyenler, zaman algısının doğasına ilişkin temel bilim bulgularına ek olarak, araştırmalarının ulaşım mühendislerinin yolcu modellerini (ilgili bir araştırma makalesinin odak noktası) ve araç tasarımlarını geliştirmelerine yardımcı olabileceğini söyledi. Hoş olmayan kalabalık deneyimini azaltmanın yolculukları daha kısa hissettireceğini söylediler.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Derleyen: Figen Berber
Zaman Yolculuğu Mümkün mü? Bilim İnsanları Kara Deliklerden Umutlu