Yunuslar “Nihai Yok Oluş” Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Yeni bir çalışma, Kuzey Atlantik’teki bayağı yunusların önemli ölçüde daha kısa yaşadığını ve dişilerin yaşam süresinin 1997’den bu yana yedi yıl azaldığını ortaya koyuyor.
Yunuslar, Dünya’daki en kalabalık deniz memelileri arasında yer alıyor; ancak Conservation Letters dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, bu hayvanların Kuzey Atlantik’te daha kısa yaşadığını ortaya koyuyor.
Colorado Boulder Üniversitesi’nden araştırmacılar, dişi bayağı yunusların ortalama yaşam süresinin 1997’den bu yana yedi yıl azaldığını tespit etti. Bilim insanları, bu düşüşün yalnızca türü değil, aynı zamanda dengede tuttukları okyanus ekosistemlerini de tehlikeye atabileceği konusunda uyarıyor.
Arktik ve Alp Araştırmaları Enstitüsü’nde (INSTAAR) doktora sonrası araştırmacı olan Etienne Rouby, “Popülasyonun daha iyi yönetilmesine acil ihtiyaç var,” dedi. “Aksi takdirde, azalma ve nihayetinde yok olma riski var.”
Dünya çapında tropikal ve ılıman sularda yaklaşık 6 milyon adi yunus yaşadığı tahmin ediliyor ve bu da onları balinalar, yunuslar ve muturları içeren deniz memelileri ailesinin en bol bulunan üyeleri yapıyor.
Her kış, birçoğu hamsi ve sardalya gibi küçük balıklarla dolu, daha sıcak ve besin açısından zengin suları nedeniyle Fransa açıklarındaki Biskay Körfezi’ne göç ediyor. Ancak aynı bölge aynı zamanda Avrupa’nın en yoğun balıkçılık bölgelerinden biri ve bu da buraya bağımlı yunuslar için zorlu bir ortam yaratıyor.
Yunuslar balıkçılığın hedefi olmasa da, çoğu kazara ağlara takılıyor ve bu da “yan av” olarak da biliniyor. Yan av olarak yakalanan yunusların çoğu ölüyor. Bazı araştırmalar, 2021 yılında, kış popülasyonu 180.000 olan körfezde 6.900 yunusun yan av nedeniyle öldüğünü tahmin ediyor.
İstikrar Yanılsaması
Bu sayılara rağmen, geleneksel bolluk izleme yöntemleri daha önce körfezdeki yunus popülasyonunun istikrarlı olduğunu gösteriyordu.
Bilim insanları, geleneksel olarak yunus sayılarını araştırma gemileri ve uçaklardan tespit edilen bireyleri sayarak tahmin ediyorlardı. Yunuslar sürekli olarak bir bölgeye girip çıktıkları için, bu yaklaşım, büyük değişimler meydana gelene kadar popülasyon değişimlerini gözden kaçırabilir. Rouby, yunuslar gibi yaşamları boyunca yalnızca birkaç yavru üreten uzun ömürlü hayvanlar için, popülasyon düşüşleri genel sayımlarda görülecek kadar önemli hale geldiğinde toparlanmanın mümkün olmayabileceğini söyledi.
Sıradan yunus, dünyada en yaygın bulunan deniz memelisidir. Kaynak: Observatoire Pelagis – Fransa
Ekibiyle birlikte, geliştirdikleri yeni bir yaklaşımla bu deniz memelilerinin ne kadar iyi hayatta kaldıklarını yeniden değerlendirmek için yola çıktılar: Körfezdeki sahillerde karaya vuran ölü yunusları saymak ve analiz etmek.
Yunuslar genellikle yaşlı, hasta, yaralı veya yönlerini kaybetmiş oldukları için kıyıya gelirler ve karaya vuran yunuslardan nadiren kurtulanlar olur. Karaya vuran yunuslar toplam yunus ölümlerinin yalnızca yaklaşık %10’unu oluştursa da, zaman içinde ölüm oranlarındaki değişiklikler daha geniş popülasyon eğilimlerini ortaya çıkarabilir.
Ekip, 1997 ile 2019 yılları arasında Biskay Körfezi sahillerinde karaya vuran 759 bayağı yunusu inceledi.
“Popülasyonun hayatta kalma ve doğurganlık oranlarındaki değişiklikleri yakalamak istedik. Bunlar popülasyon sağlığının daha hassas göstergeleridir ve sorunları geri döndürülemez hale gelmeden önce tespit etmemizi sağlarlar,” dedi.
Endişe Verici Bir Değişimin Kanıtı
Yunus dişlerini inceleyen ekip, bu hayvanların öldüğü yaşı belirledi. Ekip, dişi yunusların yaşam süresinin 1990’ların sonlarında 24 yıldan yirmi yıl sonra sadece 17 yıla düştüğünü buldu. Çalışma, bu düşüşün daha az yavru doğmasına yol açtığını öne sürüyor.
Araştırmacılar, yunus popülasyonunun büyüme hızının 1997’den 2019’a %2,4 oranında azaldığını tahmin ediyor. İdeal koşullarda, sağlıklı bir bayağı yunus popülasyonu yılda yaklaşık %4 oranında büyüyor. Bu, popülasyon 1997’de mükemmel bir şekilde gelişiyorsa, 2019’da yılda sadece %1,6 oranında büyüdüğü anlamına geliyor.
Rouby, “Gerçekte bu sayıların daha düşük olması muhtemel,” dedi. Bu eğilim devam ederse, büyüme oranının sıfırın altına düşebileceğini ve bunun popülasyonda bir düşüşe işaret edeceğini de sözlerine ekledi.
Fransa hükümeti, 2024’ten beri yunusları korumak için her Ocak ayında Biskay Körfezi’ni bir ay boyunca balıkçılığa kapatıyor. Bazı veriler bu önlemin faydalı olduğunu gösterse de, Rouby daha esnek bir programın daha iyi sonuç verebileceğini söyledi.
Okyanus koşullarına bağlı olarak, yunuslar Ocak ayında belirlenen tarihten daha erken veya daha geç körfeze ulaşabilir, bu nedenle balıkçılık kısıtlamalarının yunus ziyaretlerine göre zamanlanması hayvanları daha iyi koruyacaktır.
Kuzey Atlantik’teki liman yunusu ve şişe burunlu yunuslar da dahil olmak üzere diğer deniz memelileri de benzer düşüşler yaşıyor olabilir. Rouby, popülasyonlarının ne kadar iyi durumda olduğunun incelenmesinin, ABD Deniz Memelilerini Koruma Yasası ve Avrupa Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi de dahil olmak üzere mevcut koruma politikalarını iyileştirebileceğini söyledi.
“Yunuslar, Biskay Körfezi’nin en büyük yırtıcılarıdır ve ekosistemde çok önemli bir rol oynarlar. Bu yırtıcılar olmadan balık popülasyonları kontrolden çıkabilir ve sistem çökene kadar çok fazla plankton ve bitki örtüsü tüketebilirler,” dedi Rouby. “İnsanlar olarak, çevremizdeki canlı ve cansız varlıkları korumak için bilinçli kararlar almalıyız. Canlılık kaybının kanıtlarıyla karşı karşıya kaldığımızda, çok geç olmadan harekete geçmeliyiz.”
Kaynak: https://scitechdaily.com