Yeni Teknoloji Sayesinde Domuz Gözleri Ölümden 10 Saat Sonra Bile Işığa Tepki Verebiliyor
Araştırmacılar, donör gözlerin vücut dışında canlılığını koruyabilen sıra dışı bir cihaz geliştirdiler. Deneyler, sürekli oksijen açısından zengin sıvı beslemesi sayesinde retinanın ölümden saatler sonra bile ışığa tepki vermeye devam edebildiğini göstermiştir.
BioRxiv ön baskı sitesinde açıklanan yeni cihaza Eye-in-a-Care-Box (ECaBox) adı verildi . Bu, gözün içinden sürekli olarak özel, oksijen açısından zengin bir çözelti pompalayan kompakt, 3 boyutlu yazıcıyla üretilmiş bir sistemdir.
Sıvı, gözün ana atardamarına yerleştirilen bir tüp aracılığıyla verilir ve yerleşik sensörler basıncı ve akış hızını otomatik olarak düzenler.
Bu geliştirmenin temel amacı, donörün ölümünden sonra göz dokusunu mümkün olduğunca uzun süre işlevsel durumda muhafaza etmektir.
Deneylerin gösterdiği şey
ECaBox ilk olarak ölümden kısa süre sonra elde edilen domuz gözleri üzerinde test edildi. Cihaza yerleştirilen gözler, buzdolabında saklananlara kıyasla 24 saat sonra önemli ölçüde daha iyi korunmuştu.
En dikkat çekici sonuç, 36 gözün 15’inde retinanın ışığa tepki olarak elektriksel sinyaller üretmeye devam etmesiydi. Bazı durumlarda, bu aktivite ölümden sonra on saate kadar sürdü. Oksijen kaynağı kesildikten sonra sinyaller hızla kayboldu.
Daha sonra bilim insanları sistemi insan donör gözleri üzerinde test ettiler. Kontrol örneklerine göre gözler de önemli ölçüde daha iyi korunmuştu, ancak araştırmacılar insan gözleri çok geç geldiği için (ölümden 6-10 saat sonra) retinanın ışığa verdiği tepkiyi test edemediler.
Nakil işlemi için daha çok uzun bir süre var.
Başarısına rağmen, bu teknoloji henüz görmeyi geri kazandırabilecek kapasitede değil. Retina canlı ve işlevsel kalsa bile, optik sinirin beyinle bağlantısının yeniden sağlanması gerekiyor; bu da şu anda tam bir göz naklinin önündeki en büyük engel olarak kabul ediliyor.
Bununla birlikte, bu gelişme şimdiden çok faydalı olma potansiyeline sahip. ECaBox, donör gözlerin araştırma, retina hastalıklarının incelenmesi ve yeni tedavilerin test edilmesi için daha uzun süre korunmasına olanak sağlayacak.
Göz nakli neden hala mümkün değil?
Modern tıp uzun zamandır kalp, böbrek, karaciğer ve akciğer nakli yapmayı öğrenmiş olsa da, tam göz nakli en zorlu nakillerden biri olmaya devam ediyor. Asıl sorun, gözün arkasındaki ışığı sinir uyarılarına dönüştüren hassas doku olan retinada yatıyor. Kısa süreli oksijen eksikliği bile retinaya hızla zarar veriyor.
2024 yılında cerrahlar, bir hastaya ilk göz naklini ve bununla birlikte yüzün bir bölümünü de içeren bir nakil gerçekleştirdi. Görme yetisi geri gelmese de, nakledilen retina tekrar kan almaya ve ışığa tepki vermeye başladı; bu da önemli bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yeni Teknoloji Sayesinde Domuz Gözleri Ölümden 10 Saat Sonra Bile Işığa Tepki Verebiliyor
3 Boyutlu Biyobaskı, Yanık Sonrası Cildi İz Bırakmadan İyileştiriyor