Yeni Simülasyonlar, Ay’ın İki Çarpışma İle Oluşmuş Olabileceğini Öne Sürüyor

Yeni simülasyonlar

Yeni simülasyonlar, Ay’ın iki çarpışma ile oluşmuş olabileceğini öne sürüyor

Bilim insanları uzun zamandır, Mars büyüklüğünde bir ön gezegenin, yeni oluşmakta olan Dünya’ya çarptığını ve Ay’ın bir patlama ile oluştuğunu düşünüyorlardı. Ay kayalarından ve simülasyonlardan elde edilen kanıtlar bu fikri desteklemektedir.

Yeni bir çalışma “Theia” olarak adlandırılan protoplanetin (ön gezegenin) büyük olasılıkla Dünya’ya iki kez çarptığını gösteriyor.  Çarpma kütlesi birinci kez yalnızca Dünya’nın dışından sekti. Sonra, yüz binlerce yıl sonra son darbeyi indirmek için geri geldi.

Vur-kaç senaryosuna göre, Theia Dünya’ya ilk çarptığında, burada gösterilen seken bir açıyla olan çarpışmaydı.
Hit and run collision
E.Asphaug / Planetary Science Journal Ekim 2021

Kelimenin tam anlamıyla Dünya’yı parçalayan etkiyi binlerce kez simüle eden çalışma, böyle bir “vur-kaç” senaryosunun Ay’ın oluşumuyla ilgili uzun süredir devam eden iki soruyu yanıtlamaya yardımcı olabileceğini buldu. Bu, aynı zamanda, Dünya ve Venüs’ün nasıl bu kadar farklı hale geldiğini açıklayabilir.

Araştırmayı yöneten Erik Asphaug  “Buradaki kilit konu gezegensel çeşitliliktir” diyor. Venüs ve Dünya, Güneş’ten benzer boyutlara, kütlelere ve mesafelere sahiptir. Venüs “ezici bir fırın” ise, “Dünya neden bu kadar şaşırtıcı derecede mavi ve zengin?” diye soruyor.

Bunun sırrı Ay’da saklı olabilir. Yaratılışı, Dünya’nın oluşumundaki son büyük bölümdü, gezegenimizin evriminin geri kalanı için zemin hazırlayan feci bir olaydı. Asphaug, “Ay’ın nasıl oluştuğunu anlamadan Dünya’nın nasıl oluştuğunu anlayamazsınız” diye açıklıyor. “İkisi de aynı yapbozun parçasıdır.”

Ekim Gezegen Bilimi Dergisi’nde (October Planetary Science Journal) yayınlanan yeni simülasyonlar, bu yapbozun birkaç parçasını daha yerine yerleştirdi.

Birincisi Theia’nın çarpma hızıyla ilgilidir. Theia gezegenimize çok hızlı çarpmış olsaydı, patlayarak gezegenler arası bir enkaz bulutuna dönüşecek ve Dünya’nın çoğunu aşındıracaktı. Çok yavaş gelseydi, bu sefer de yörüngesi bugün gördüğümüze hiç benzemeyen bir Ay olacaktı. Orijinal çarpma teorisi, Theia’nın neden bu uç noktalar arasında tam da doğru hızda seyahat ettiğini açıklamaz.

Çalışmaya dahil olmayan Matthias Meier (Doğal Tarih Müzesi, İsviçre), “[Bu] yeni senaryo bunu düzeltiyor” diyor. Başlangıçta Theia çok daha hızlı gidebilirdi, ancak ilk çarpma onu ikincisi için mükemmel hıza kadar yavaşlatabilirdi.

Theia ve Dünya ikinci kez buluştuğunda, Theia önemli ölçüde yavaşladı ve burada simülasyonda gösterildiği gibi iki nesne çarpışmada malzemelerini karıştırdı. Ay, Dünya’yı çevreleyen diskten oluşur.

Theia'nın Dünya ile ikinci ve son çarpışmasının simülasyonu
E. Asphaug / Planetary Science Journal Ekim 2021

Orijinal çarpma teorisiyle ilgili diğer sorun, Ay’ımızın çoğunlukla ilkel Theia’dan yapılmış olması gerektiğidir. Ancak Apollo görevlerinden gelen Ay taşları, belirli element türleri söz konusu olduğunda, Dünya ve Ay’ın neredeyse aynı bileşimlere sahip olduğunu gösteriyor. İki farklı yapı taşından nasıl oluşmuş olabilirler?

Meier, “Kabul edilmiş dev çarpma senaryosu, bu sorunu çözmede gerçekten kötü” diyor.

Öte yandan, vur-kaç dönüşü, Dünya’nın ve Theia’nın malzemelerinin tek bir çarpışmadan daha fazla karışmasını sağlayacak ve nihayetinde kimyasal olarak Dünya’ya daha çok benzeyen bir Ay oluşturacaktır. Asphaug ve meslektaşları uyumsuzluğu tam olarak düzeltmese de, daha gelişmiş simülasyonların daha da iyi sonuçlar vereceğini savunuyorlar.

DÜNYA VENÜS’E KARŞI

Dev etki teorisinin bu yönünü çözmek hiç de fena bir başarı olmayacaktır. Ancak Asphaug’un asıl sürprizi, vur-kaç etkilerinin Dünya’ya kıyasla Venüs’ü nasıl etkileyeceğini gördüğünde geldi.

“İlk önce belki bir hata olduğunu düşündüm” diye belirtiyor.

Yeni simülasyonlar, genç Dünya’nın vur-kaçlarının yarısını Venüs’e geçirme eğilimindeyken, Venüs yoluna çıkan hemen hemen her şeyi topladı. Bu dinamik, iki gezegen arasındaki büyük farklılıkları açıklamaya yardımcı olabilir: Venüs’e daha fazla kaçan malzeme olsaydı, bu gezegeni Dünya’ya kıyasla daha fazla dış güneş sistemi malzemesiyle zenginleştirirdi ve Venüs’e gitmek için Dünya’dan kaçan çarpan malzeme daha hızlı olacağından, her gezegen genel olarak farklı çarpışmalar yaşayacaktı.

Bu bulgu, çalışmanın asıl amacını alt üst etmektedir. Venüs, Dünya’dan daha büyük darbelere maruz kalsaydı, soru artık “Dünya’nın neden bir Ay’ı var?” değil, ama “neden Venüs yok olacaktı?”

Belki de Ay’ımızı oluşturan tek bir vur-kaç olayı olmuştur. Belki birçoğu vardı, ancak Venüs’ün Dünya’dan daha fazla çarpma malzemesi toplamasıyla aynı nedenden dolayı, daha fazla yıkıcı enkaz biriktirdi ve zaten sahip olduğu tüm uyduları da yok etti. Ya da belki de Venüs’e çarpmaların sonuncusu özellikle çok şiddetliydi.

Öğrenmek , Venüs’e bir gezi yapmak anlamına gelir. Meier, bunun “anlayışta bir sonraki sıçramayı” sağlayacağını söylüyor. Örneğin, Dünya ve Venüs’ün her ikisi de çarpıp kaçmışsa, o zaman Venüs’ün yüzeyi önceden beklenenden daha fazla Dünya’ya benzemeliydi. Venüs, Ay ve Dünya ile aynı kimyasal benzerliklere sahipse bu, dev çarpışma teorisinin kalan son problemini ortadan kaldırır.

Asphaug, “Venüs’ten örnekler almak, tüm bu soruları yanıtlamanın anahtarıdır.”

Kaynak: SKY & TELESCOPE, 14 Ekim 2021

Yeni Simülasyonlar, Ay’ın İki Çarpışma İle Oluşmuş Olabileceğini Öne Sürüyor
https://skyandtelescope.org/

Yazar: ASA STAHL

Çeviri: M.Mustafa Çiftçioğlu

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
16 + 3 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Çok Okunan Yazılar