Yeni Ötegezegen Keşfi, Gezegen Oluşumunun Daha İyi Anlaşılmasını Sağlıyor
Uluslararası bir bilim ekibi, Corvus takımyıldızında bulunan TOI-4860 adlı düşük kütleli bir yıldızın yörüngesinde Jüpiter büyüklüğünde alışılmadık bir gezegen keşfetti.
Yeni keşfedilen ve TOI-4860 b olarak adlandırılan gaz devi, iki nedenden ötürü alışılmadık bir gezegen: Bu kadar düşük kütleli yıldızların Jüpiter gibi gezegenlere ev sahipliği yapması beklenmez ve gezegen özellikle ağır elementler açısından zenginleşmiş görünmektedir.
Birmingham Üniversitesi gökbilimcileri tarafından yürütülen çalışma, bugün Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayımlanan bir mektupta yayımlandı.
Gezegen ilk olarak NASA’nın Transit Exoplanet Survey Uydusu kullanılarak ev sahibi yıldızının önünden geçerken parlaklık düşüşü olarak tanımlandı ancak bu veriler tek başına gezegen olduğunu doğrulamak için yetersizdi.
Ekip, Şili’deki Atacama Çölü’nde bulunan SPECULOOS Güney Gözlemevi’ni kullanarak gezegensel sinyali çeşitli dalga boylarında ölçtü ve gezegen doğasını doğruladı. Gökbilimciler, ayrıca gezegeni ev sahibi yıldızının arkasında kaybolmadan hemen önce ve sonra gözlemleyerek ışıkta herhangi bir değişiklik olmadığını, yani gezegenin herhangi bir ışık yaymadığını fark ettiler. Ekip son olarak Hawai’i’deki Subaru Teleskobu’nu kullanan bir Japon grupla işbirliği yaptı. Birlikte, tam olarak doğrulamak için gezegenin kütlesini ölçtüler.
Bu yıldızı takip etmek ve gezegenini doğrulamak SPECULOOS projesindeki bir grup doktora öğrencisinin girişimiydi.
Bu doktora öğrencilerinden biri olan ve kısa süre önce Birmingham Üniversitesi’nde tezini sunan George Dransfield şöyle açıklıyor: “Kanonik gezegen oluşum modeline göre, bir yıldız ne kadar az kütleye sahipse, o yıldızın etrafındaki madde diski de o kadar az kütlelidir.
“Gezegenler bu diskten oluştuğu için, Jüpiter gibi yüksek kütleli gezegenlerin oluşmaması bekleniyordu. Ancak biz bunu merak ediyorduk ve bunun mümkün olup olmadığını görmek için gezegen adaylarını kontrol etmek istedik. TOI-4860 bizim ilk doğrulamamız ve aynı zamanda bu kadar yüksek kütleli bir gezegene ev sahipliği yapan en düşük kütleli yıldız.”
Çalışmayı yöneten Birmingham Üniversitesi Dış Gezegenbilim Profesörü Amaury Triaud ise şunları söyledi: “TOI-4860 gibi sistemleri gözlemlemeyi önerdikleri için ekibimizin parlak doktora öğrencilerine müteşekkirim. TOI-4860 gibi gezegenler, gezegen oluşumu anlayışımızı derinleştirmek için hayati önem taşıdığından, çalışmaları gerçekten karşılığını verdi.
“Ne olmuş olabileceğine dair bir ipucu, özellikle ağır elementler bakımından zengin görünen gezegen özelliklerinde gizli. Ev sahibi yıldızda da benzer bir şey tespit ettik, bu nedenle ağır element bolluğunun gezegen oluşum sürecini katalize etmiş olması muhtemeldir.”
Yeni gaz devinin ev sahibi yıldızının etrafında tam bir yörüngeyi tamamlaması yaklaşık 1,52 gün sürüyor ancak ev sahibi, soğuk ve düşük kütleli bir yıldız olduğu için gezegenin kendisi “sıcak Jüpiter” olarak adlandırılabilir. Bu, ilk gözlemlerini geliştirmek ve bu tür gezegenlerin nasıl oluştuğu hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen gökbilimciler için özellikle ilgi çekici bir gezegen alt sınıfıdır.
Belçika’daki Liege Üniversitesinde çalışan SPECULOOS projesinin bir diğer öğrencisi Mathilde Timmermans, “Çok kısa yörünge dönemi ve ev sahibi yıldızının özellikleri sayesinde TOI-4860 b’nin keşfi, sıcak bir Jüpiter’in atmosferik özelliklerini incelemek ve gaz devlerinin nasıl oluştuğu hakkında daha fazla bilgi edinmek için mükemmel bir fırsat sunuyor.” dedi.
Ekip kısa bir süre önce Şili’deki Çok Büyük Teleskop’ta benzer özelliklere sahip birkaç gezegeni daha doğrulamak için kullanmayı planladıkları teleskop zamanıyla ödüllendirildi.
Kaynak: https://phys.org
Derleyen: Simge Kara