Yeni Keşfedilen Binlerce Galaksinin Haritaları Yayınladı

18 ülkeden 200’den fazla uluslararası gök bilimciden oluşan ekip, emsali görülmemiş hassasiyetteki LOFAR  (Düşük frekans dizilimlerine duyarlı Teleskop) ile yapılan inceleme sonuçlarını yayınladılar. Bu incelemelerden elde edilen bilgiler, önceden tespit edilmemiş yüz binlerce galaksi ve kara deliklere ait fiziksel bulgulara ve gökada kümelerinin nasıl evrimleştiğini gösteren birçok araştırma alanına  yeni bir ışık tutmaktadır. 

Radyo astronomi ile evrende optik aletlerle gözlenemeyen incelemeler yapılmaktadır.

Bu incelemelerinin ilk bölümünde LOFAR , düşük radyo frekansları ile kuzey yarımkürenin dörtte birlik bir bölümünü gözlemledi. Bu  sonuçların da henüz  yaklaşık yüzde onluk bir bölümü yayınlandı. Bu incelemeler  uzak galaksilerden milyarlarca yıl ışık hızı ile dünyamıza ulaşan  üç yüz bin kaynaktan alınan sonuçların haritalandırılmasından oluşmaktadır.

Kara Delikler

Hollanda Leiden Üniversitesi’nden Huub Röttgering , “Eğer bir radyo teleskop ile gök yüzüne bakarsanız , çoğunlukla büyük bir kara deliğin yakın çevresindeki emisyonu görürsünüz. LOFAR ile bu kara deliklerin nereden geldikleri ile ilgili  bu büyüleyici  soruya cevap bulmayı umuyoruz ”diyor. Araştırmacılar kara deliklerin düzensiz bir yutucular olduğunu biliyorlar. Gazlar kara deliğe girdiklerinde, kara delikler radyo dalga boyları tarafından görülebilen  koyu renkli enerji dalgaları püskürtürler .

Birleşik Krallık  Edinburgh Üniversitesi’nden Philip Best  “LOFAR , büyük galaksilerde bulunan kara delikler tarafından asla durmayan enerji püskürtmelerini görmemizi sağlayacak kadar hassastır.” diyor.

Bu LOFAR görüntüleri Abel 1314  galaksisinin görüntüleridir ve evrene bakışımızda yeni bir görüş açısı sunmaktadır. Resimdeki gri tonlarındaki bir tutam gök yüzü görüntüleri gibi olan görüntüler, bildiğimiz ışık görüntüleridir. Portakal rengi  tonlarındaki görüntüler ise aynı gök yüzündeki radyo dalga boyu radyasyonunu göstermektedir. Radyo görüntüleri tamamen farklıdır ve bizim galaksilerin nasıl doğduğu  ve geliştiği hakkındaki varsayımlarımızı tamamen değiştirmektedir. Yer yüzünden 460 milyon ışık yılı uzaklıktaki galaksilerin ortasında bir kara delik bulunmaktadır. Madde kara deliğin içine düştüğünde inanılmayacak kadar çok enerji salınımı olur ve elektronlar bir fıskiye gibi dışarı püskürtülür. Bu çok hızlı elektronlar devasa mesafelere kadar uzanan ve optik cihazlarla görüntülenemeyen  , radyo emisyonları üretir .

Credit: Rafaël Mostert/LOFAR Surveys Team/Sloan Digital Sky Survey DR13-bizsiziz.

Galaksi Kümeleri

Galaksi takımları yüzbinlerce galaksiden oluşmaktadır .Birleşen galaksilerin milyonlarca ışık yılı mesafelere ulaşan  radyo emisyonları ürettikleri bilim insanlarınca onlarca yıldır bilinmektedir. Bu emisyonun galaksilerin birleşme sürecini hızlandıran parçacıklardan geldiği düşünülmektedir. Hamburg Üniversitesi’nden Amanda Wilber  “Radyo gözlemleri ile galaksiler arasında var olan zayıf ortamlardaki belli belirsiz radyasyonu tespit edebiliriz. Bu radyasyon enerji şoklarından ve enerji türbülanslarından meydana gelmektedir. LOFAR bizim bu enerji şoklarının kaynaklarını tespit etmemizi ve bunu sağlayan gücü anlamamızı sağlar. ” dedi.

İtalya  Bolognaand INAF Üniversitesi’nden  Annalisa Bonafede, “ LOFAR ile   birleşme durumunda olmayan bazı galaksi kümelerinin  daha önce çok düşük seviyede de  olsa göstermekte oldukları ve  tespit edilemeyen  emisyonlarını  anlamaya başlıyoruz. Galaksilerin birleşme olaylarının yanı sıra  , bu buluş bize  dev ölçeklerde parçacık ivmesinin tetiklenebilmesi gibi diğer bir fenomenin olduğunu da göstermektedir. ” diye ekledi.

Manyetik Alanlar

Hamburg Üniversitesi’nden Shane O”Sullivan  “Manyetik alanlar kozmosa zarar verir  ve biz bunun nasıl olduğunu anlamak istiyoruz. Yıldızlar arası uzayda manyetik alan ölçümleri çok zor yapılabilir çünkü bu alanlar oralarda çok zayıftır. LOFAR sayesinde hassas bir doğruluk ile yapılan ölçümler bize 11 milyon ışık yılı uzaklıktaki  devasa bir  galaksinin , kozmik manyetik alanlarının  radyo dalgaları üzerindeki etkisini  tespit etmemizi sağlamaktadır. Bu çalışma , bizim kozmik manyetik alanları anlamak için LOFAR ile nasıl çalışabileceğimizi anlamamıza yardımcı olduğunu göstermektedir  ” dedi.

Bu resim M51 , aynı zamanda Girdap Galaksisi olarak da bilinmekte olan galaksiye aittir. Dünyadan 15-35 milyon ışık yılı uzaklıktadır ve 60 000 ışık yılı çapındadır. Galaksinin merkezinde devasa büyüklükte bir kara delik bulunmaktadır. LOFAR  verileri (yukarıdaki resimde ,  kahve rengine dönük koyu kırmızı ve sarı tonlarında görülmektedir ) , galaksi sarmalı ve yanındaki diğer galaksinin birleşmekte oldukları , birleşmeden meydana gelen aralarındaki köprü şeklindeki emisyondan anlaşılmaktadır. Credit: Sean Mooney/LOFAR Surveys Team/Digitized Sky Survey-bizsiziz

Yüksek kaliteli resimler

Düşük frekanslı radyo dalgaları ile gökyüzü haritalarını oluşturmak için  , kayda değer bir teleskop , zamana dayalı hesaplamalar ve verileri analiz edebilecek geniş bir kadroya ihtiyaç duyar . “10 milyon DVD kapasitesinde verinin işlem gördüğünü  düşünecek olursak   , LOFAR anormal derecede geniş veri oluşturmaktadır. LOFAR araştırmalarını, interferometriyi anladığımız şekilde düşündüğümüzde LOFAR ile muhtemelen büyük bir matematiksel atılım yaptığımızı söyleyebiliriz  . ” diyor ,  Fransa ’da Nançay Observatoire de Paris-Radyo astronomi istasyonundan Cyril Tasse.

Leiden Üniversitesi ve Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü çalışanlarından Timothy Shimwell . “ Yüklü miktardaki veriyi , verimli bir şekilde yüksek kaliteli resimlere dönüştürebilmek için  Hollanda ’ da SURF (Ultra Hassas Radyo Frekans Alıcıları Süper İletken ile Filtreleme ) ile birlikte çalışmaktayız . ” diyor.

SURF hesaplama ve veri merkezi SURF-sara Amsterdam ’da bulunmakta olup yüzde yüz yenilenebilir enerji ile çalışmaktadır ve LOFAR a ait 20 petabaytlık veriye hizmet etmektedir. SURF-sara  çalışanı Raymond Oonk  “Bu , bugüne kadar LOFAR teleskopu  tarafından toplanan bütün verinin yarısından fazlasıdır. Dünyadaki en büyük astronomik veri toplamıdır. Bu denli büyük miktardaki veriyi işlemek gök bilimcileri  oldukça zor bir durumda bırakmaktadır. Normalde normal bir bilgisayarda yüzyıllarca sürecek olan  veri işleme işlemi  ,yüksek verimli işlem kümesi ve uzmanlar ile birlikte bir yıldan az bir sürede tamamlandı. ” diyor.

LOFAR

Düşük Frekans Dizilim LOFAR teleskopu , gök yüzü haritalarının yapımında gereken  detaylı dalga boyları ölçüm yeteneklerinde benzersizdir. LOFAR dünyada kendi tipindeki teleskopların lideri durumundadır ve Hollanda ’ da ASTRON tarafından işletilmektedir. ASTROM Genel Direktörü Carole Jackson  “Bu gök haritası gelecek için harika bir bilimsel miras olacaktır. Teleskopun bu kadar iyi çalışıyor olması LOFAR tasarımcıların başarısının bir kanıtıdır. ” diyor.

Gelecek adım

Astroloji & Astrofizik dergisinde yayınlanan 26 araştırmacının makaleleri ,bu  araştırmaların sadece yüzde ikilik  bir bölümünü kapsamaktadır. Ekip , toplamda 15 milyon radyo kaynağı ile taranmış bütün kuzey gökyüzüne ait , hassas yüksek çözünürlü resimleri yayınlayacak. Jackson “Bu  , bu yolda yapabileceğimiz  keşiflerin sadece bir bölümü .Ben heyecanla bekliyorum. ” dedi.   Röttgering  ise , “ Ve  bu keşiflerin arasında ,evrenimiz şimdiki yaşının daha yüzde beşlik bölümündeyken  ve sadece bebekken biçimlenen ilk devasa kara delikler de olacak . ” diye ekledi.

Source:  https://www.bizsiziz.com/astronomers-publish-sky-map-of-thousands-of-newly-discovered-galaxies/

https://www.aanda.org/articles/aa/abs/2019/02/aa33559-18/aa33559-18.html

Çeviri: İbrahim Özkaraca

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
2 + 13 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Çok Okunan Yazılar