Yeni Keşfedilen Astronomik Cisim İki Uç Olasılığın Tam Sınırında
Astronomi şaşırtıcı nesnelerle dolu ve uluslararası bir araştırmacı ekibi bunlara bir yenisini daha ekledi: Bir pulsarın yörüngesinde dönen yoğun ve kompakt bir cisim tespit edildi. Bu kendi başına çığır açıcı değil ama bu nesnenin kütlesi şaşırtıcı. Sözde kütle boşluğu içinde yer alıyor. Araştırmacılar ya bilinen en ağır nötron yıldızını ya da en hafif kara deliği gözlemliyor.
Güneş’ten çok daha ağır yıldızlar süpernova olduklarında, iki farklı türde nesne oluşturabilirler. Eğer çok büyük değillerse, çökerek bir nötron yıldızına dönüşürler. Nötron yıldızları sadece nötronlardan (atomun merkezinde bulunan ve sıfır elektrik yüküne sahip parçacıklar) oluşan yıldızlardır ve inanılmaz bir yoğunluğa sahiptirler. Bir çay kaşığı nötron yıldızı maddesi bir dağınkine benzer bir ağırlığa sahiptir.
Nötron yıldızları çeşitli özelliklere sahip olabilir. Pulsarlar, kendi eksenleri etrafında hızla dönen ve periyodik titreşimler yayan bir nötron yıldızı türüdür. Bu çalışmadaki nesne (PSR J0514-4002E olarak adlandırılır) gibi milisaniye pulsarları saniyede yüzlerce kez dönerler. Evrendeki en hassas saatlerden bazıları gibi davranırlar.
Bir süpernovanın yaratabileceği diğer yoğun nesne bir kara deliktir – o kadar yoğun bir nesnedir ki ışık dahil hiçbir şey kaçamaz. Gözlemler ve teoriler olası en ağır nötron yıldızının Güneş’in 2,2 katı kütleye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. En hafif kara deliğin kütlesinin ise Güneş’in yaklaşık beş katı olması bekleniyor. Arada, nötron yıldızlarının fiziğinde bir şey kaçırmadığımız sürece bir nesnenin kara delik olmasının beklendiği kütle boşluğu vardır.
Bu durumda pulsarın yoldaşı Güneş’in 2,09 ila 2,71 katı arasında bir kütleye sahiptir. Bu, bir pulsar ve bir kara delikten oluşan bir sistem olabileceği gibi, biri titreşen nötron yıldızlarından oluşan bir sistem de olabilir.
“Yoldaşın doğası için her iki olasılık da heyecan verici. Bir pulsar-kara delik sistemi yerçekimi teorilerini test etmek için önemli bir hedef olacak ve ağır bir nötron yıldızı çok yüksek yoğunluklarda nükleer fizikte yeni bilgiler sağlayacaktır,” diyor Manchester Üniversitesi’nden eş yazar Profesör Ben Stappers.
Atarcanın her saniye 170 kez döndüğü (ve dolayısıyla titreştiği) MeerKAT radyo gözlemevi ile gözlemlendi. Araştırmacılar bu ritmik sinyalin küçük değişimlerini inceleyerek sistemin özelliklerini tahmin edebildiler. Bu iki gök cisminin 40.000 ışık yılı uzakta olduğu düşünüldüğünde ulaşılan hassasiyet inanılmazdır.
Çalışmayı meslektaşı Arunima Dutta ile birlikte yürüten Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü’nden Ewan Barr, “Bunu neredeyse 40.000 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın yörüngesine neredeyse mükemmel bir kronometre bırakabilmek ve ardından bu yörüngeleri mikrosaniye hassasiyetiyle zamanlayabilmek gibi düşünün” dedi.
Ekip, yoldaşın bir süpernovanın doğrudan sonucu olmadığına, daha ziyade başlangıçta iki nötron yıldızının birleşerek bu devasa nesneye dönüştüğüne inanıyor.
Tek bir sistemde üç nötron yıldızının bulunması tuhaf görünebilir, ancak bu nesne küresel bir küme içinde yer alıyor. Bu, galaksideki bizim mahallemiz gibi diğer yerlerden çok daha yüksek yoğunluğa sahip küresel bir yıldız topluluğudur. Küresel kümelerde birçok yıldızın etkileşime girmesi yaygındır. Bu tür etkileşimler muhtemelen inanılmaz bir nesnenin oluşumuna yol açmıştır. Ve henüz tam olarak ne olduğunu bilmesek de, araştırmacılar bunu bulmaya kararlılar.
Arunima Dtta, “Bu sistemle işimiz henüz bitmedi” dedi. “Yoldaşın gerçek doğasını ortaya çıkarmak, nötron yıldızları, kara delikler ve kara delik kütle boşluğunda gizlenen diğer her şeyi anlamamızda bir dönüm noktası olacaktır.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Bizans Sikkesi Döneminin Dini Yasağını Delen Bir Süpernova Simgesi Taşıyor Olabilir