Yeni Gözlemlere Göre, Erken Evrendeki En Büyük Gökadada SU Tespit Edildi
Yeni çalışma, düzenli bir yıldız oluşturan galakside bildiğimiz gibi, yaşam için gerekli elementin en uzak tespitini işaret ediyor.
Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizgesi’nden (ALMA) yapılan yeni gözlemlerle bulundu. SPT0311-58’i inceleyen bilim insanları, Dünya’dan yaklaşık 12.88 milyar ışıkyılı uzaklıkta bulunan galakside H20 (su) ile birlikte karbon monoksit buldular.
Bu iki molekülün bolca tespiti, elementlerin erken yıldızlarda dövülmesinden kısa bir süre sonra moleküler evrenin güçlendiğini gösteriyor. Yeni araştırma, Evren’in başlarındaki bir galaksinin moleküler gaz içeriğinin bugüne kadarki en ayrıntılı çalışmasını ve düzenli bir yıldız oluşturan galakside H20’nun en uzak tespitini içeriyor. Araştırma The Astrophysical Journal’da yayınlandı.
SPT0311-58 aslında iki gökadadan oluşuyor ve ilk olarak 2017 yılında ALMA bilim insanları tarafından Yeniden İyonlaşma Çağı’nda bulunduğu yerde veya zamanda görüldü. Bu çağ, evrenin sadece 780 milyon yaşında olduğu (şimdiki yaşının kabaca yüzde 5’i) ve ilk yıldızların ve galaksilerin doğduğu bir zamanda meydana geldi.
Bilim insanları, iki gökadanın birleşiyor olabileceğine ve hızlı yıldız oluşumlarının yalnızca gazlarını veya yıldız oluşturan yakıtlarını tüketmekle kalmayıp, sonunda çifti Yerel Evren’de görülenler gibi devasa eliptik gökadalara dönüştürebileceğine inanıyor.
Bu hareketli gif, SPT0311-58 olarak bilinen erken dönem büyük kütleli gökada çiftinin ALMA gözlemlerinde görülen su ve karbon, monoksit için toz sürekliliği ve moleküler hatlar boyunca hareket eder. Bu gif, toz sürekliliğini H20 ve CO için moleküler çizgilerle birleştiren bir bileşik ile başlar. Bunu kırmızı renkte görülen toz sürekliliği, mavi renkte görülen H20 için moleküler çizgiler, karbon monoksit için moleküler çizgiler, CO(10-9) ile gösterilen toz sürekliliği takip eder. Pembeler ve koyu mavi, CO(7-6) macenta ve CO(6-5) mor olarak gösterilir.
Illinois Üniversitesi’nden bir astronom ve baş araştırmacı olan Sreevani Jarugula, “Toplu olarak SPT0311-58 olarak bilinen gökada çiftindeki moleküler gazın yüksek çözünürlüklü ALMA gözlemlerini kullanarak, iki gökadadan daha büyük olanında hem su hem de karbon monoksit moleküllerini tespit ettik. Özellikle oksijen ve karbon, birinci nesil elementlerdir ve karbon monoksit ve suyun moleküler formlarında, bildiğimiz gibi yaşam için kritik öneme sahiptirler” diyor. “Bu gökada, şu anda yüksek kırmızıya kaymada veya evrenin henüz çok genç olduğu zamanlarda bilinen en büyük gökadadır. Erken evrendeki diğer galaksilere kıyasla daha fazla gaz ve toza sahiptir.”
Özellikle su, moleküler hidrojen ve karbon monoksitten sonra Evrende en bol bulunan üçüncü moleküldür. Yerel ve erken Evrendeki galaksilerle ilgili önceki çalışmalar, su emisyonu ile tozdan uzak kızılötesi emisyon arasında ilişki kurmuştu. Jarugula, “Toz, galaksideki yıldızlardan gelen ultraviyole radyasyonu emer ve onu uzak kızılötesi fotonlar olarak yeniden yayar” dedi. “Bu, su moleküllerini daha da heyecanlandırarak, bilim insanlarının gözlemleyebildiği su emisyonuna yol açıyor. Bu durumda, bu devasa galaksideki su emisyonunu tespit etmemize yardımcı oldu. Bu korelasyon, daha sonra kozmolojik bir ölçekte galaksilere uygulanabilecek bir yıldız oluşumu izleyicisi olarak suyu geliştirmek için kullanılabilir.”dedi.
Jarugula, “Erken galaksiler Samanyolu’nun binlerce katı bir oranda yıldız oluşturuyorlar. Bu erken galaksilerin gaz ve toz içeriğini incelemek, bize kaç tane yıldızın oluştuğu, gazın yıldızlara dönüşme hızı, galaksilerin birbirleriyle ve yıldızlararası ortamla nasıl etkileşime girdiği ve daha fazlası gibi özellikleri hakkında bilgi verir.” dedi.
Jarugula’ya göre,”Bu çalışma sadece suyun evrende nerede ve ne kadar uzakta bulunabileceğine dair cevaplar sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda büyük bir soruyu da gündeme getiriyor: Evrende bu kadar erken yıldızları ve galaksileri oluşturmak için nasıl bu kadar çok gaz ve toz bir araya geldi? Cevap, erken evrenin yapısal oluşumunu ve evrimini daha iyi anlamak için bu ve benzeri yıldız oluşturan galaksilerin daha fazla araştırılmasını gerektiriyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Nasa 5 Saat Boyunca Güneş Lekesinden Kaynaklanan Bir Dizi Patlamayı Yakaladı
/Yeni Gözlemlere Göre, Erken Evrendeki En Büyük Gökadada SU Tespit Edildi/Yeni Gözlemlere Göre, Erken Evrendeki En Büyük Gökadada SU Tespit Edildi