Yeni Alzheimer İlacı Hastalarının Yüzde 47’sinde Hastalığın İlerlemesini Durdurdu
Alzheimer hastalığıyla mücadeleye yönelik yeni bir ilaç denemesi, klinik gerilemeyi yüzde 35 oranında yavaşlatarak ve hastaların günlük işlerini yerine getirme becerilerini kaybetmelerinde yüzde 40’lık bir azalmaya yol açarak umut verici sonuçlar verdi. İlaç devi Eli Lilly and Company şimdi donanemab adı verilen ilaç onay alma yolunda ilerliyor.
2021 yılında FDA, hastalığı tedavi etmek için 18 yıl sonra ilk ilacı onayladı. İlacın hastalarda hafıza kaybını yavaşlatma kabiliyeti konusunda hala soru işaretleri olsa da, bu ileriye doğru atılmış hoş bir adımdı. O zamandan beri, başka bir ilaç olan lecanemab, büyük bir hayranlıkla klinik deneylere girdi; ancak denemeyle bağlantılı bir avuç ölüm haberi, güvenlikle ilgili endişeleri artırdı.
En son ilaç olan donanemab, bu diğer ajanlarla aynı patolojik proteini hedef almaktadır: amiloid-beta. Alzheimer araştırmaları, hastalığın ana nedeninin amiloid-beta mı yoksa başka bir patolojik protein olan fosforile tau mu olduğu konusunda bölünmüş durumda. Mevcut kılavuzlar, klinisyenlerin Alzheimer teşhisi koymadan önce beyinde hem amiloid plakların hem de tau yumaklarının varlığının yanı sıra nöronal kayıp kanıtlarını da tespit etmelerini gerektirmektedir.
Önceki bir sanal klinik çalışma, donanemab’ı halihazırda onaylanmış olan aducanumab’a karşı test etmiş ve her ikisi de amiloid plakları temizlemede etkili olsa da, donanemab’ın bilişsel gerilemeyi yavaşlatmada biraz daha iyi olduğu görülmüştür.
Şimdi Lilly, 1.182 Alzheimer hastasında yapılan Faz 3 klinik çalışmasının sonuçlarını detaylandıran bir açıklama yayınladı.
Bir yıl sonra, plasebo alan katılımcıların yüzde 29’una kıyasla donanemab ile tedavi edilen katılımcıların yüzde 47’sinin hastalığında kötüleşme görülmedi. İlaçla tedavi edilenler ayrıca 18 ay sonra günlük işleri yerine getirme becerilerinde yüzde 40 daha az gerileme gösterdi ve hastalığın bir sonraki klinik aşamasına ilerleme riski yüzde 39 azaldı.
Lilly’nin baş bilimsel ve tıbbi sorumlusu Daniel Skovronsky, “Donanemab’ın bu denemede Alzheimer hastalığı olan kişiler için zorlayıcı istatistiksel anlamlılığa sahip olumlu klinik sonuçlar vermesinden son derece memnunuz” dedi. “Bu, Alzheimer hastalığına yönelik herhangi bir araştırma ilacının klinik ve fonksiyonel gerilemede %35 yavaşlama sağlayan ilk Faz 3 çalışmasıdır.”
İlacı sadece altı ay kullandıktan sonra deneme katılımcılarının beyinlerinde önemli ölçüde daha az amiloid plak gözlemlenebilmiştir. Denemenin araştırma merkezlerinden biri olan Banner Research’ün CEO’su Dr. Eric Reiman, “Bu çalışmanın ilk sonuçları, amiloid plakların ortadan kaldırılması ile bu hastalığa sahip kişilerde klinik fayda sağlanması arasındaki ilişkiye ikna edici bir destek sağlamaktadır” dedi.
Daha yüksek patolojik tau proteini seviyeleri ile gösterilen daha ilerlemiş hastalığı olan 552 kişiden oluşan ikinci bir popülasyon da deneme için işe alındı. Bu hastalar orijinal deneme popülasyonu ile birleştirildiğinde, sonuçlar yine de bilişsel gerilemede önemli bir yavaşlama olduğunu gösterdi, ancak bu ilaçların hastalığın erken evrelerindeki hastalar için en fazla faydayı sağlaması muhtemeldir.
Tüm tıbbi tedavilerde olduğu gibi, yan etki riski vardır. Amiloid plakları hedef alan Alzheimer tedavilerinde, amiloidle ilişkili görüntüleme anormallikleri (ARIA) adı verilen bir durum ortaya çıkabilir. ARIA’nın beyinde şişme alanlarına veya mikro kanamalara neden olan iki alt tipi vardır. Neyse ki, denemedeki çoğu vaka “hafif ila orta” olarak tanımlandı, ancak denemedeki iki katılımcı ARIA’nın doğrudan bir sonucu olarak öldü ve üçüncüsü de bir ARIA vakasını takiben öldü.
Denemede yer almayan Edinburgh Üniversitesi’nden İngiliz Sinirbilim Derneği Başkanı Profesör Tara Spires-Jones’a göre sonuçlar “çok umut verici”. Ancak Spires-Jones şu uyarıda bulundu: “Tedavinin beyin şişmesi ve küçük felçler gibi nadir görülen ciddi yan etkileri olduğunu ve bunların denemeye katılanlardan 3’ünün ölümüne katkıda bulunduğunu belirtmek önemlidir. Düzenleyicilerin tedavinin faydalarının bu risklerden daha ağır basıp basmadığına karar vermesi gerekecektir.”
Onay sürecinin ne kadar sürebileceğine dair henüz bir gösterge yok, ancak Lilly “geleneksel onaylara giden en hızlı yolu elde etmek için FDA ve diğer küresel düzenleyicilerle birlikte çalışacaklarını” söylüyor.
Ancak şimdilik, küresel Alzheimer araştırma topluluğu denemeden elde edilen tüm veri setini bekliyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber