Göz kamaştırıcı buzlu halkalar sistemiyle Satürn, eski çağlardan beri bir hayranlık konusu olmuştur. Şu anda bile, pek çok gizem barındırmaktadır; kısmen uzaklığı doğrudan gözlemi zorlaştırdığı için ve kısmen de bu gaz devinin (gezegenimizin birkaç katı büyüklüğünde olan) bir bileşimi ve çoğu hidrojen ve helyumdan oluşan atmosferi olduğu için. Onun hakkında daha fazla şey öğrenmek, güneş sisteminin kendisinin yaratılışına dair bazı içgörüler sağlayabilir.
Satürn’ün gizemlerinden biri, kuzey kutbundaki altıgen şeklindeki devasa fırtına ile ilgili. Altı taraflı girdap, 1980’lerde Amerikan Voyager programı tarafından keşfedilmesinden ve daha sonra 2006’daki ABD-Avrupa Cassini-Huygens misyonunun ziyaretinden bu yana gezegen bilimcilerini büyüleyen atmosferik bir fenomendir. Fırtına yaklaşık 20.000 mil çapındadır ve saatte 300 mil hızla esen rüzgar bantlarıyla sınırlanmıştır. Bilinen başka hiçbir gezegende veya ayda böyle bir kasırga yoktur.
Bu harikanın sırlarını ortaya çıkarmak için çalışan birçok bilim insanından gezegenler arası fırtına avcılarından ikisi, Mallinckrodt Jeofizik Profesörü Jeremy Bloxham ve Bloxham’ın Harvard’ın Dünya Bölümü’ndeki ve Gezegen Bilimleri laboratuvarında çalışan araştırma görevlisi Rakesh K. Yadav. PNAS’ta yakın zamanda yayınlanan bir makalede, araştırmacılar girdabın nasıl oluştuğuna kafa yormaya başladılar.
Yadav, “Yeryüzünde düzenli olarak fırtınalar görüyoruz ve bunlar her zaman sarmal, bazen daireseldir, ancak asla altıgen parçaları veya kenarlı çokgenleri olan bir şey değil” dedi. “Bu gerçekten çarpıcı ve tamamen beklenmedik. [Satürn ile ilgili soru] bu kadar büyük bir sistem nasıl oluştu ve bu büyük gezegende bu kadar büyük bir sistem nasıl değişmeden kalabilir? ”
Satürn’ün atmosferinin 3 boyutlu bir simülasyon modelini oluşturarak Yadev ve Bloxham, bir cevaba yaklaştıklarına inanıyor.
Bilim insanları makalelerinde, doğal olmayan görünen kasırganın, Satürn’ün derinliklerinde atmosferik akışların, gezegenin kuzey kutbunun yakınında doğuya doğru üfleyen ve aynı zamanda bir dizi fırtınaya sahip olan büyük ve küçük girdaplar (diğer adıyla siklonlar) oluşturmasıyla meydana geldiğini söylüyorlar.Daha küçük fırtınalar daha büyük sistemle etkileşime girer ve sonuç olarak doğu jetini etkili bir şekilde sıkıştırır ve onu gezegenin tepesine hapseder. Sıkıştırma işlemi, akışı altıgen şeklinde büker.
Çalışmanın baş yazarı Yadav, “Bu jet gezegenin etrafında dönüyor ve bu yerelleştirilmiş [daha küçük] fırtınalarla bir arada var olmak zorunda,” dedi. Şöyle düşünün: “Bir lastik bandımız olduğunu ve etrafına bir sürü küçük lastik bant yerleştirdiğimizi ve sonra her şeyi dışarıdan sıkıştırdığımızı hayal edin. Bu merkezi halka birkaç inç sıkıştırılacak ve belirli sayıda kenarlı garip bir şekil oluşturacak. Temelde olan bitenin fiziği budur. Bu küçük fırtınalara sahibiz ve temelde kutup bölgesindeki daha büyük fırtınaları kıstırıyorlar ve bir arada var olmaları gerektiğinden, temelde her sistemi barındıracak bir alan bulmaları gerekiyor. Bunu yaparak, bu çokgen şekli oluşturuyorlar. ”
Kaynak: https://www.bizsiziz.com/new-3-d-model-could-explain-the-formation-of-a-hexagon-storm-on-saturn/
Çeviri: Simge Kara