Yarım Asır Boyunca El Değmeden Saklanılan Ay Kayaları Nihayet Analiz Edilecek
Apollo 15 ve 17 misyonları 1971 ve 1972’de Ay’ın parçalarıyla Dünya’ya döndüğünde, örneklerin bir kısmı kasıtlı olarak gelecek için ayrılmıştı. 50 yıl sonra bu örnekler nihayet inceleniyor.
2019 yılında, Artemis’in Ay’a yapacağı görevin duyurulmasından kısa bir süre sonra, Apollo görevlerinin geri getirdiği el değmemiş kayaları ve toprağı analiz etmek için dokuz araştırmacı ekibi seçildi.
Vakumla kapatılmış örneklerin bazıları daha önce Dünya’da hiç açılmamıştı. Diğerleri, elli yıl önce geldiklerinden beri dikkatlice bir dondurucuda saklandı. Bu değerli kargoyu Teksas’tan ülke çapındaki NASA laboratuvarlarına taşımak yıllar aldı.
Ay örneklerini barındırmak için Maryland’de Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde özel bir tesis inşa edilmesi gerekiyordu ve kurulması ise dört yıl sürdü.
Araştırmacılar, Apollo misyonlarınca getirilen ve uzun süredir saklanan hazineleri nihayet analiz etmeye ancak şimdi başlayabiliyorlar.
Değerli örnekleri işlemek için araştırmacılar, eksi 20 santigrat derece sıcaklıkta tutulan bir dondurucuya girmeli ve azotla temizlenmiş bir bölmeye kollarını sokmalıdır. Sadece kalın lastik eldivenlerle elleri kaplandığında ay taşlarına dokunabilirler.
Astromalzeme araştırmacısı Ryan Zeigler, “Yaptığımız her şey çok fazla lojistik ve çok fazla altyapı gerektiriyor, ancak soğuğu ilave etmek bunu çok daha zorlaştırıyor” diyor.
Ay örneklerini inceleyen gezegen bilimcisi Natalie Curran, “Bu örneklerin başka bir dünyadan nasıl geldiklerini, ne kadar yol kat ettiklerini ve içlerinde korudukları Güneş Sistemi tarihini düşünmek, aklımı başımdan alıyor” diyor.
Ekip, asil gazları kullanarak Ay yüzeyindeki parçaların ne kadar süreyle kozmik ışınlara maruz kaldığını ölçmeye çalışıyor. Bu bilgi, Ay’daki koşulların zaman içinde nasıl değiştiğini ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir.
Curran , “Kozmik ışınlar, bir numunede olabilecek organik malzemeye zarar verebilir, bu nedenle süreyi anlamak, kozmik ışınlara maruz kalmanın organik üzerindeki etkilerini belirlemeye yardımcı olur” diye açıklıyor.
1970’lerde yapılan ilk araştırmalar, bazı ay kayalarının, Dünya’daki yaşamın önemli yapı taşları olan amino asitleri içerdiğini buldu. Ancak o günlerden beri teknoloji ve astrobiyoloji anlayışımız çok gelişti. Kuşkusuz, gelişmiş teknoloji daha önce fark etmediğimiz bir şeyi görmemize yardımcı olacaktır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Yarım Asır Boyunca El Değmeden Saklanılan Ay Kayaları Nihayet Analiz Edilecek/