Dr.Paula Boddington Oxford’da Department of Computer Science (Bilgisayar Bilimleri Bölümü) yapay zeka için ahlaki kurallar geliştirme konusunda çalışmakta olan uzman bir araştırma görevlisidir.
Sizi çalıştığınız konuya ilgi duymanızı sağlayan etki nedir ?
Yapay zeka gelişmeleriyle ortaya çıkan konu ile alakalı felsefi ve etik sorularını son derece etkileyici buluyorum.
Yapay zekanın gelişmesi ile ilgili değerlerimizin temeli ve limiti konusunda kendimize sorular sormamızı gerektiren görüşler var- örneğin yapay zeka işimizin doğasında (belki de bir çoklarını) ortadan kaldıran radikal değişiklikler yapacaksa eğer , neye değer verip vermediğimizi ve değer verdiğimiz etkinliğe neden değer verdiğimizle ilgili soruları yeniden değerlendirmek zorundayız. Yapay zeka ile insan zekasını ve etkinliğini artırmak aslında felsefenin temel sorularını ve insanların doğasını ,dünyadaki yerimiz ve temel değer kaynaklarımız üzerindeki soruları bilemektedir. Bana göre bu alanda çalışmak hayali bir felsefe cennetini bulmak gibi bir şey.
Bu konuda yüz yüze geldiğiniz en büyük zorluklar nelerdir?
Benim işim teknolojinin etkilerine odaklıdır , güçlükleri ise yapay zekanın gücünün mevcut önyargılarımız gibi problemleri büyütmediğinden emin olmayı kapsamaktadır .Aynı zamanda yapay zekayı problemlerimize nasıl uygulayacağımız konusu önemli bir meseledir .Yapay zeka dar alanlarda çok güçlü olabilmektedir.Ne zaman böyle bir dar alana odaklanmak gerekirse ,çözüm bulmamız gereken esas konunun çözümünü sağlayacak noktayı gözden kaçırabilecek başka bir problem yaratabilir. Aynen Abraham Maslow’un dediği gibi, elinizde bir çekiç bulunduğunda gözünüze her şey çivi gibi görünmeye başlar.
Yapay zekanın şimdi ve yakın gelecekte üstün olup öne çıkacağı temel görevleri var, bundan dolayıdır ki biz özel uygulamalar geliştirdikçe, yapay zeka ile geliştirdiğimiz bu uygulamalar özellikle onun peryodik olarak aldatıcı verilerle sarıldığında kendimizi kendi dünyamızın kendi kendini kalıplamaya başladığı bir dünya resmi içinde bulmayacağımızdan emin olmalıyız.Bu da yapay zekanın en iyi nasıl kullanılacağı konusundaki yaratıcı düşünceye ve gerçek faydalarına ulaşmak için , yapay zekanın gelişimi ve kullanımı ile ilgili olan pek çok sayıdaki kişiye neden ihtiyacımız olduğunun ve bu yüzden bir çok kişiye ulaşmamızın gerçek sebeplerinden bir tanesidir.
Niçin daha fazla kadının bu alanda çalışmaya teşvik edilmesi önemlidir ?
Evet ,kadınlar ve erkeklerin yapay zeka konusunda çalışmaları önemlidir, çok sayıdaki sebeplerden oluşan yapay zeka konusundaki çeşitli deneyimler ve çeşitli görüşler ve bakış açıları bundan daha da önemlidir. İnsanların gerçekten ihtiyaç duydukları teknolojileri geliştirmeye ihtiyacımız var ve bu pratik uygulamadan insanlar gerçekten bundan fayda sağlayabilmelidirler . Bu tür bir teknolojiye terzilik etmek karmaşıktır ve sayısız farklı koşulların içeriğine duyarlı, gerçekten iyi bir tasarım gerektiriyor.
Hangi araştırmanızla gurur duyuyorsunuz?
Gerçekten bir şeyleri yapmaktan gurur duymamaya çalışıyorum , bana ‘gururun düşmeden önce geldiği’ öğretildi .Fakat daha ziyade insanların pratik hayatlarında ihtiyaç duyabilecekleri iyileştirmeler ile ilgili çalıştığım için memnun.Örneğin ,şimdilerde bir grup tıbbi sosyolog ve diğer bazı kişiler ile birlikte demans (bunama) hastalarının bakımı konusunda Cardiff Üniversitesi’de yürütülen bir projede çalışıyorum –daha fazla bilgi için storiesofdementia.com adresine bakabilirsiniz-..Bu yapay zeka ve gelişen yeni teknolojinin etkileri konusundan binlerce mil uzaklıkta bir konu olarak görünebilir ,fakat aslında felsefi ve etik konular gibi soyut fikirleri , kişilere nasıl daha insancıl , daha onurlu ve saygılı bir bakım sürecine dönüştürebileceğimiz ve iletişimde zorluklar gibi çeşitli sıkıntıları olan demans ile yaşayan insanların yaşamlarına somut bir fark yaratmak için ne yapabileceğimiz gibi konulara dönüştürdüğümüz zaman önemli ölçüde örtüşüyor.
Bu işin amacı hayatları iyileştirmek için pratik tavsiyeler üretmeyi hedeflemektedir. Biz kendi kendine yetebilme/kendini kontrol edebilme anlamına gelen ‘continence care’ adında bir projeye başladık . Yapay zekanın cazibesinden uzak bir dünya fakat temel bir iş bu .Fakat ben bazı ortak ve önemli problemler hakkında düşünmek için bunu önemli bir fırsat olarak görüyorum , örneğin belki ağrının daha iyi tespit edilebilmesi için çalışmak ve demans hastalığı sebebiyle tedavi altındakiler yada hastanede odasında sık sık problem olan sıvı gereksinimi ve tuvalete erişim v.s sorunlara yardımcı olmak gibi. Sonuçta bu bir çeşit itina , Cardiff’teki meslektaşlarımın gerçekleştirdiği bu çalışma , teknolojik gelişmelerle buluşmak için gerçekte neye ihtiyaç olduğunu ve nasıl bir teknoloji üretmek gerektiğini ve bu teknolojiden insanların nasıl faydalanacağını ayrıntılı olarak ne olup bittiğini sınayan etnografik bir çalışmadır.
Sizin yapay zeka araştırmalarında heyecan duymanızı sağlayan bir gelişme yada sizin özellikle ilgilendiğiniz bir gelişme var mı ?
Ben daha çok yapay zekada hastalık tanısı ve yorumlamaları gibi tıbbı imajların yorumlanması konularında yardımcı olunabilecek tıbbi olasılıklarla, aynı zamanda bunun uygulamalarda dağıtımı ve sağlık yönetimi için mobil teknoloji kullanımları konusu ile ilgilenmekteyim. Bu gelişmelerle insanlar giderek kendi sağlık koşullarını daha fazla izleyip öğrenebilecekler. Bunlar özellikle tıbbı personelin az olduğu bölgelerde uzaktan kontrol alanlarında kullanımı heyecan vericidir ,fakat ayrıca kendi koşullarını ve dolayısıyla kendi refahı üzerinde bilgiyi de artıracak olması bakımından heyecan yaratıcıdır.
Bunlar yapay zekanın insanların işlerini kaybetme korkularının olması bakımından gayet anlaşılabilir korkular fakat bu tıp bağlamında biraz zor. Aşırı gerilmiş sağlık personelinin şu anda nasıl olduğunu düşünün . Daha hızlı ve daha doğru tanı konusunda yardımcı olmak ,bireylere uyarlanmış ihtiyaçları gidermek sadece hastalara değil düşünceli uygulanırsa doktorlarında zaman baskısı ve diğer streslerini hafifletmeye yardımcı olur.
Kanıtlar şimdiye kadar öyle göstermektedir ki ; yapay zeka tıp pratisyenlerinin yerine kullanıldığında değil , tıp pratisyenlerinin becerilerine ek olarak kullanıldığında en iyi sonuç alınmaktadır. Bütün bu gelişmelerle birlikte her halükarda , bu teknolojilerden nasıl en iyi sonucu nasıl alacağımıza dikkatlice bakmayı sürdürmeye ihtiyacımız var .Örneğin bazı durumlarda erken tanı büyük bir avantaj sağlayabilir fakat başka her durumlarda bu avantaj olmayabilir. Başka diğer bir bağlam da ve tıpta bu güzel bir örnek , bilgi sadece bilgidir. Bu bilgi değil ve kesinlikle bilgelik değil. Bu tıp pratisyenlerinin insani becerilerinin daima en önemli rolü oynayacağı konusunun önemli olduğunun bir göstergesidir.
Sizi bilimde bu kariyere doğru çeken ne oldu ?
Her zaman çizgi dışı fikirleri gerçeğe uydurmaya , bunu anlamaya ve bunun arkasındaki kalıtım konusundaki bilimsel gelişmelerine odaklıyımdır. Benim işimle ilgili tıp teknolojideki etik sorular yapay zeka konusunda kısa bir adımdı.
Bütün ailem gerçekten bilime karşı her zaman ilgiliydi. Çocukken kardeşlerim ve ben devamlı televizyona yapışıktık , özellikle televizyonda ‘Tommarrow’s World – Yarının Dünyası’ programı olduğu zaman .Zamanla okuldan hoşlanmamaya başladım ve okulu kırar ,okulun yerine kütüphaneye gider ve felsefe okurdum. Sanat ve sosyal bilimlerle genel bilimler teknoloji ,mühendislik ve matematik birlikte nasıl çalışabileceği konusu ile ilgiliydim.
Size kim ilham veriyor ?
Konunun bir çok cevabını bulmak mümkün ,daha doğrusu aile üyelerim demek zorundayım. Babam hayatta her zaman bana istediğimi yapabileceğimi söyledi. Annesi hayata Viktorya döneminde barmaid olarak çalışan bir hanımın gayri meşru kızı olarak başlamış ve Cardiff ‘de Tiger Bay de büyümüş ve kızlar için olan Grammar School ‘da müfettiş olmuş .Bu yüzden babam kadınların kabiliyetleri konusunda kuvvetli bir inanca sahip olan bir kişidir.
Anne tarafımdan ise ,anneannem Tiger Bay de alkol satış ruhsatı olan ve pub çalıştıran ilk kadındır. Anneannem’in altı çocuğu varmış. Ekonomik bunalım döneminde iş bulmak zor olduğundan kendi pubında öğlen yemekleri satışı ile ailesine gelir sağlamış. Ailem onun pub-öğlen yemekleri satışını icat ettiğini söyler. Bu tamamıyla doğru veya yanlış , fakat eğitim yap , eğitim yap sanki meditasyondaki derin bir nefes olarak daima hafızamızdaydı bizim için ve eğitim fikri her kapıyı açan başarının anahtarı ve hayatta karşınızdaki engellerden kurtulabilmek ve onları defedebilmek için çok önem atfedilen bir şeydi.
Dr Boddington Towards a Code of Ethics for Artificial Intelligence ‘kitabının yazarıdır.
Kaynak: http://www.ox.ac.uk/news/science-blog/making-artificial-intelligence-ethical
Çeviri: İbrahim Özkaraca