Yapay Zekanın Bilinçli Olduğunu Nasıl Anlayabiliriz?
Yapay zeka (YZ) gelişmeye devam ederse, bir gün “Bu makine bilinçli mi?” diye sormak mantıklı olabilir.
Ünlü matematikçi ve bilgisayar bilimcisi Alan Turing tarafından yaratılan Turing Testi, bir bilgisayarın bir insanı kandırarak kendisinin de sıradan bir insan olduğuna inandırıp inandıramayacağına bakıyor. Doğal dil modelleri ve yapay zeka sohbet robotları geliştikçe, yapay zeka bizi insan olduklarına ikna etme konusunda daha başarılı hale geliyor. Ancak bu, bilinçli oldukları ya da katıldıkları konuşmaları anladıkları anlamına gelmiyor. Esasen, bir girdi alırlar ve karşılarındaki insanı memnun etme (ve tutarlı olma) olasılığı istatistiksel olarak daha yüksek olan çıktıyı veren bir algoritma uygularlar.
Temel olarak, görevlerdeki karmaşıklık – iletişim gibi insana özgü olarak gördüğümüz görevlerde bile – bilince eşit değildir. Peki, yapay zekanın bilinçli olup olmadığını nasıl anlayabileceğiz?
Henüz hakem değerlendirmesine tabi tutulmamış bir ön baskı makalesinde, sinirbilimciler, bilgisayar bilimcileri ve filozoflardan oluşan bir ekip, YZ’de bilince işaret edebilecek göstergeler önerdi. Ekip, Küresel Çalışma Alanı Teorisi de dahil olmak üzere insanlardaki bir dizi bilinç teorisini ve bunların YZ ile nasıl ilişkili olabileceğini inceledi.
Ekip makalelerinde, “Bilincin küresel çalışma alanı teorisi (GWT), insanların ve diğer hayvanların belirli türden bilişsel görevleri yerine getirmek için genellikle modül olarak adlandırılan çok sayıda özelleşmiş sistem kullandığı fikri üzerine kuruludur” diye yazdı. “Bu özelleşmiş sistemler görevleri verimli, bağımsız ve paralel olarak yerine getirebilir. Bununla birlikte, bilgi paylaşmalarını sağlayan zihin özellikleri sayesinde tek bir sistem oluşturacak şekilde entegre edilmişlerdir.”
Küresel çalışma alanı teorisi teknik olarak bir bilinç teorisi değildir, çünkü bu süreçler teorik olarak fail olmadan da gerçekleşebilir. Ancak ekip, tüm modüllerden gelen bilgilerin çalışma alanı için kullanılabilir olması da dahil olmak üzere GWT koşullarını karşılayan YZ’lerin YZ bilinci için bir kontrol listesinde olabileceğini yazıyor.
Ekip, üst düzey teori gibi diğer teorilere de baktı; bilincin, zihninizdeki üst düzey farkındalıktan gelen düşünce ve işlev farkındalığı gerektirdiği fikri. YZ, dinlediği girdileri seçebilme ve dikkatini belirli bilgilere odaklayabilme gibi üst düzey teorinin yönlerini yaptığını gösterebiliyorsa, bu yine YZ bilincinin bir göstergesi olacaktır.
Ekip, makalelerinin konuyla ilgili son söz olmaktan uzak olduğunu ve kazara ya da hatta tasarım yoluyla geliştirmemiz durumunda bilinç ve bunun YZ’ye uygulanması konusunda daha fazla araştırmayı teşvik etmeyi amaçladıklarını yazıyor.
“Bilinçli YZ geliştirebileceğimiz görüşüne yönelik olası bir argüman, bilincin hayvanlarda daha büyük yeteneklerle ilişkili olduğu, bu nedenle daha yetenekli YZ’nin peşinde koşarken bilinçli YZ sistemleri inşa edeceğimizdir” diye yazıyorlar.
“Bazı etkili YZ araştırmacıları şu anda bilinçli olma olasılığı daha yüksek olan sistemler inşa ederek YZ yeteneklerini artırmayı amaçlayan projeler yürütüyor.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber