Yapay Zeka Doğal Evrimle Milyonlarca Yılda Gelişebilecek 16 Virüsü Sıfırdan Yarattı
Arc Enstitüsü araştırmacıları ve meslektaşları, sıfırdan işlevsel bakteriyofajlar tasarlamak için bir yapay zeka dil modelinin kullanımına öncülük ettiler. Model, evrimin mantığını anlamak için milyonlarca genetik dizi üzerinde eğitildi.
Oluşturulan binlerce varyanttan 16 virüs laboratuvarda başarıyla “hayata geçti”. Bu virüsler, tehlikeli E. coli türlerini yok ederek yeni nesil faj ilaçlarının yaratılmasının yolunu açıyor.
Bakteriyofajlar, toplam popülasyonları 10 üzeri 31’i aşan ve diğer tüm organizmaların toplamından daha fazla olan, Dünya üzerindeki en kalabalık biyolojik varlıklardır.
Antibiyotik çağından önce, faj terapisi enfeksiyonları tedavi etmek için aktif olarak kullanılıyordu. Bugün, bakteriyel ilaç direncinin küresel kriziyle birlikte, bilim insanları bir kez daha öldürücü virüslere yöneliyor ve yapay zeka, ideal versiyonlarını yaratmaya yardımcı oluyor.
Araştırmacılar, yeni genetik diziler oluşturmak için, yaşamın tüm alanlarından toplanan devasa bir veri kümesi üzerinde eğitilmiş Evo modelini kullandılar. Yapay zeka algoritmalarını kullanarak, E. coli bakterilerini yok etmek üzere programlanmış genom kombinasyonları ürettiler.
Laboratuvarda, bilim insanları en umut vadeden yaklaşık 300 örneği sentezleyip test ettiler. Ortaya çıkan 16 fajın, doğada benzeri olmayan, tamamen işlevsel virüsler olduğu bulundu.
Genetiği değiştirilmiş virüslerden biri, doğal dizilerden çok farklı bir yapı sergiledi: amino asit dizisinin %93’ü en yakın benzeriyle eşleşiyordu. Bu tür değişikliklerin normal doğal evrim yoluyla gerçekleşmesi milyonlarca yıl sürerdi.
Deneylerde, yeni yapay zeka virüslerinin karışımı, bilinen doğal benzerlerinin mücadele edemediği bakteriyel ilaç direncini başarıyla aştı.
Bu, standart antibiyotiklere karşı duyarlılıklarını kaybeden süper mikroplara karşı adaptif biyofarmasötiklerin geliştirilmesinde büyük bir atılımdır. Aynı zamanda, bu teknolojik başarı bilim camiasında ciddi tartışmalara yol açmıştır.
Biyoetikçiler, üretken virüs tasarım algoritmalarının hızlı ortaya çıkışının, hükümet gözetimi ve güvenlik mekanizmalarının gelişimini geride bıraktığına inanmaktadır.
Uygulama riskleri ve sınırlamaları
Yapay zekanın biyolojik nesneler üretmek için kullanılması kaçınılmaz olarak biyolojik güvenlik sorunlarını gündeme getiriyor. Oluşturulan bakteriyofajlar yalnızca bakterileri hedef alıyor ve insanlar için tamamen güvenli olsa da, bu teknoloji potansiyel olarak gizli tehditler içeriyor.
Uzmanlar, benzer modelleri kullanarak insanları, hayvanları veya bitkileri enfekte edebilen ökaryotik patojenler (örneğin bakteriler) üretme girişimlerine karşı uyarıda bulunuyor. Bu tür hibrit yapılar, mevcut tıbbi savunmalara karşı dirençli olabilir.
Ancak bağımsız uzmanlar, mevcut risk seviyesinin düşük kaldığını belirtiyor. Şu anda algoritmalar, kapsamlı laboratuvar testleri olmadan eksiksiz patojenler oluşturamıyor ve başarılı bir şekilde üretilebilen modellerin yüzdesi hala son derece düşük. Bununla birlikte, çalışmanın yazarları, biyolojik yapay zekanın güvenli kullanımı için katı yönergeler çağrısında bulunuyor .
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yapay Zeka Doğal Evrimle Milyonlarca Yılda Gelişebilecek 16 Virüsü Sıfırdan Yarattı
Yeni Teknoloji Sayesinde Domuz Gözleri Ölümden 10 Saat Sonra Bile Işığa Tepki Verebiliyor