Yapay Zeka Algoritması Koma Hastalarında ‘Gizli Bilinci’ Tanıdı
Araştırmacılar, doktorların göremediği yüz hareketlerini analiz ederek koma hastalarında “gizli bilinç” belirtilerini tespit edebilen bir makine öğrenme algoritması geliştirdiler.
“Gizli bilinç” fenomeni – bir kişinin olup bitenlerin farkında olduğu ancak hareket edemediği veya iletişim kuramadığı bir durum – ilk olarak 2006 yılında, bilim insanlarının dış uyaranlara tepkisiz görünen bir kadından beyni taranırken belirli görevleri yerine getirdiğini hayal etmesini istemeleriyle keşfedildi.
Araştırmacılar, sağlıklı insanlarla aynı bölgelerde aktivite buldular. Geçen yıl, benzer nörogörüntüleme teknikleri, görünüşte tepkisiz hastaların dörtte birinde gizli bilinç olduğunu gösterdi.
Ancak gizli bilinç testleri zordur ve kapsamlı gözlem süresi ve özel beceriler gerektirir. Doktorlar genellikle hastanın gözlerini açıp açmadığını, komutlara yanıt verip vermediğini veya yüksek bir seste irkildiğini kontrol ederek öznel görsel muayenelere güvenirler. Bu yeterli değildir.
Ekip, hastaların videolarını kaydeden ve yüz hareketlerini tek tek gözeneklere kadar takip eden SeeMe adlı bir teknoloji geliştirdi. Algoritma, mikro hareketlerin “gözlerini aç” veya “dilini çıkar” gibi komutlara verilen yanıtlarla uyumlu olup olmadığını analiz ediyor.
Çalışmaya yakın zamanda kafa travması geçirmiş ve görünüşe göre komada olan 37 hasta katıldı. SeeMe, videoları analiz ederek 36 hastanın 30’unda göz açıcı tepkiler ve 17 katılımcının 16’sında ağız hareketleri kaydetti.
Bu hastalardan beşinde, doktorların görebileceği daha belirgin hareketler görülmedi. Çalışma, Communications Medicine dergisinde yayınlandı.
Mofakham , “Hastaların daha belirgin hareketlere geçmeden önce küçük hareketler geliştirdiğini gördük,” diye açıklıyor . Algoritma, göz açma ve ağız hareketlerini ortalama olarak klinisyenlerden sırasıyla 4,1 ve 8,3 gün önce tespit etti
Gizli bilinç
Bilincin erken tespiti klinik açıdan önemlidir çünkü hekimlerin ve ailelerin palyatif bakım ile agresif tedavi arasında karar vermelerine yardımcı olur. Ayrıca, bazı çalışmaların fiziksel işlevlerde daha fazla iyileşme sağladığını gösterdiği rehabilitasyon programlarının daha erken başlatılmasına da olanak tanır.
Travmatik beyin hasarından sonra bilincin geri kazanılması genellikle kademeli ve öngörülemezdir. Uzun süreli bakım tesislerinde bilinçsiz olduğu düşünülen bazı hastalarda, SeeMe veya daha gelişmiş nörogörüntüleme teknikleriyle tespit edilebilen farkındalık belirtileri de görülebilir.
Araştırmanın bir sonraki aşaması, hastaların belirli yüz hareketleriyle “evet” veya “hayır” sorularına cevap verme olasılığını test etmektir.
Mofakham’ın da belirttiği gibi, iletişim kuramayan kişiler “tedavilerine katılamayacakları” için bunun büyük terapötik etkileri vardır. Bu araştırma, bu tür hastalarla iletişim kurmanın yolunu açmaktadır. Etik nokta da bir o kadar önemlidir: Hastanın gizli bilinci serbest bırakılır ve kişi insanların dünyasına geri döner.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Yapay Zeka Algoritması Koma Hastalarında ‘Gizli Bilinci’ Tanıdı
Dünya Dışında Bir Çocuk Sahibi Olmak ve Onu Dünyaya Getirmek Mümkün müdür?