Y Kromozomu Erkeklerin Kadınlardan Daha Uzun Olmasında Etkili Çıktı
Ortalama olarak erkekler kadınlardan daha uzundur – yaklaşık 13 cm. Bu durum genellikle cinsiyet hormonlarının – erkeklerde testosteron ve kadınlarda östrojen – etkisiyle açıklanır. Ancak bilim insanları Y kromozomunun da bu farkta önemli bir rol oynadığını keşfetmiştir.
Dünyanın en uzun insanı Robert Wadlow’dur – 272 cm. En uzun kadın ise 215, 16 cm boyuyla Türkiye’den Rumeysa Gelgi.
Geisinger Otizm ve Gelişimsel Tıp Enstitüsü’ndeki bilim insanları dünyanın en uzun boylu insanının Robert Wadlow olduğunu tespit etti. Geisinger, cinsiyet kromozomları (X ve Y) üzerindeki genlerin insanların boyunu doğrudan etkilediğini buldu. Ve Y kromozomu, ikinci X kromozomundan daha fazla santimetre ekliyor. Çalışma PNAS dergisinde yayımlandı.
Farklı cinsiyetler arasındaki boy farkının gizemi
Uzmanlar Amerikan ve İngiliz biyobankalarından 928.605 kişinin verilerini analiz etti. Katılımcılar arasında cinsiyet kromozomlarında anormallikler olan kişiler de vardı:
47,XYY – fazladan bir Y kromozomuna sahip erkekler
47,XXY – Klinefelter sendromlu erkekler.
47,XXX – fazladan X kromozomu olan kadınlar.
45,X – Turner sendromlu kadınlar.
Bilim insanları, farklı sayıda X ve Y kromozomuna sahip katılımcıların boylarını karşılaştırdı ve hormonların etkisini eledi, örneğin Klinefelter sendromlu insanlar genellikle düşük testosterona sahiptir ancak boyları yüksektir. Daha sonra araştırmacılar, X ve Y kromozomlarında büyümenin kilit düzenleyicisi olan SHOX geninin aktivitesini analiz ettiler.
Sonuçlar, her bir Y kromozomunun boya +2,8 cm eklediğini, X kromozomunun ise sadece +1,3 cm eklediğini gösterdi.
Bu neden böyle
Büyümeyi kontrol eden SHOX geni hem X hem de Y kromozomlarında bulunur. Bununla birlikte, kadınlarda bir X kromozomu inaktiftir ve bu normal kabul edilirken, erkeklerde Y kromozomu her zaman işlevseldir.
Bu da erkeklerin X ve Y’den olmak üzere “çift” doz SHOX almasına neden olurken, kadınlar bir X kromozomu inaktif olduğu için sadece 1,5 doz alırlar.
Bu nedenle, 47, XYY erkekler çok uzundur – normal erkek boyuna göre ortalama +5 cm, 47, XXX kadınlar ortalamanın biraz üzerindedir – +2 cm, ancak tek bir X kromozomuna sahip Turner sendromlu kişiler ciddi şekilde kısadır – boyları genellikle 145 cm’den azdır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Y Kromozomu Erkeklerin Kadınlardan Daha Uzun Olmasında Etkili Çıktı