Webb Teleskobu Şimdiye Kadar Tespit Edilen En Uzak Kara Delik Birleşmesini Gördü
Gökbilimciler etkileşim halindeki en uzak süper kütleli kara delik çiftini keşfettiler. Bu ikili, evren sadece 740 milyon yaşındayken birleşme sürecindeydi. ZS7 olarak adlandırılan sistemin ışığı bize ulaşmak için 13 milyar yıldan fazla yol kat etti ve gözlemler süper kütleli kara deliklerin bugün gördüğümüz muazzam boyutlara nasıl ulaştığına dair içgörüler sağlıyor.
Bu iki kara delik küçük değil. Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara delik olan Sagittarius A*’dan 10 kat daha ağırlar. Gökbilimciler bunlardan birinin kütlesini doğrudan tahmin edebildiler ve Güneşimizin kütlesinin 50 milyon katına yerleştirdiler.
Bu görüntü ZS7 galaksi sisteminin yerini göstermektedir.
Görüntü kredisi: ESA/Webb, NASA, CSA, J. Dunlop, H. Übler, R. Maiolino ve diğerleri (CC BY 4.0)
Kavli Kozmoloji Enstitüsü’nden ortak yazar Profesör Roberto Maiolino yaptığı açıklamada, “Diğer kara deliğin kütlesi de muhtemelen benzerdir, ancak bu ikinci kara delik yoğun gaz içinde gömülü olduğu için ölçülmesi çok daha zordur” dedi.
Bu keşfin anahtarı JWST’nin inanılmaz gücü oldu. Kızılötesi uzay teleskobu, madde biriktiren süper kütleli bir kara deliğin belirgin imzalarını takip edebildi. Bu tür imzalara yer tabanlı teleskoplar tarafından erişilemez.
Cambridge Cavendish Laboratuvarı ve Kavli Kozmoloji Enstitüsü’nden başyazar Dr. Hannah Übler, “Kara deliğin çevresinde hızlı hareket eden çok yoğun gazın yanı sıra kara deliklerin yığılma dönemlerinde tipik olarak ürettiği enerjik radyasyonla aydınlanan sıcak ve yüksek derecede iyonize gaz için kanıtlar bulduk” dedi.
Bunlar iki kara deliğin aktivitesinin işaretleridir. JWST, ZS7’nin etkileşen bir sistem olduğunu ve sonunda çok daha büyük tek bir nesne halinde birleşeceğini gösteren ayrıntıları görebildi.
Bu tür gözlemler, gökbilimcilerin bazı süper kütleli kara deliklerin Güneşimizin kütlesinin milyarlarca katı gibi muazzam boyutlara ulaşmasına yol açan süreci daha iyi anlamalarına yardımcı oluyor. JWST, evrenin çok erken dönemlerinde zaten oldukça büyük olan birkaç süper kütleli kara delik örneği sağlamıştır. Yeni gözlemler, olağanüstü boyutları ve büyümeleri için farklı bir yol hakkında fikir veriyor.
Übler, “Bulgularımız, birleşmenin kozmik şafakta bile kara deliklerin hızla büyüyebileceği önemli bir yol olduğunu gösteriyor” dedi.
Gelecekteki yerçekimi gözlemevi LISA, bu birleşmeler gibi süper kütleli kara deliklerin yerçekimi dalgalarını ölçebilecek. Gözlemevinin 2030’larda fırlatılması planlanıyor.
Bu sonuçları açıklayan bir makale Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlandı.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
James Webb Teleskobu Bir Kuyruklu Yıldızın Etrafında H2O Keşfetti