Virginia’daki Luray Mağaralarının Derinliklerinde Dünyanın En Büyük Müzik Enstrümanı Var
Kuyruklu piyanolar oldukça büyüktür, çok fazla yer kaplayan müzisyenler için bir çeşit Casio klavye gibidir. Ancak dünyanın en büyük enstrümanı, 1,5 hektarlık (3,5 dönüm) bir mağarayı kaplayarak onu gölgede bırakıyor.
Mağara ilk olarak 13 Ağustos 1878’de kalaycı Andrew Campbell ve yeğeni tarafından keşfedildi. ABD’nin doğusundaki en büyük mağarayı keşfeden ikili, kendilerini sadece kendi mumlarının aydınlattığı uçsuz bucaksız sarkıt ve dikitlere bakarken buldu. “Smithsonian’ın 1880 tarihli bir raporunda “Dünyada muhtemelen Luray’dekinden daha eksiksiz ve bolca sarkıt ve dikit süslemeleriyle bezenmiş başka bir mağara yoktur” denmektedir.
Mağaranın oluşumu yüzlerce milyon yıl önce, bölge eski bir deniz tabanının parçasıyken başlamıştır. Zaman geçtikçe tortular sıkışarak dolomit olarak bilinen kireçtaşını oluşturdu. İki kıta 300-500 milyon yıl önce çarpışarak Appalachian Dağları’nı oluşturduğunda, kaya yukarı doğru itildi ve şimdi “Mağara Tepeleri” olarak bilinen alan haline geldi. Asitli suyun kayadaki çatlaklardan sızmasıyla mağaralar oluşmuş, su damlacıklarının biriktirdiği kalsiyum karbonattan sarkıt ve dikitler meydana gelmiştir.
Mağaranın keşfinden kısa bir süre sonra insanlar mağaranın akustik özelliklerini fark etmeye başladılar. 1880 yılında mağara hakkında yazılan bir kitapta burada konserler düzenlendiği belirtiliyordu.
Kitapta “Luray Bandosu enstrümanlarıyla gerekli müziği sağladı” deniyor. “Tahmin edilebileceği gibi, etki hem çarpıcı hem de tuhaftı. Parlak ışıklar Balo Salonu’nu en iyi şekilde aydınlatıyor ve müzik Devler Salonu’nda ileri geri yüksek sesle yankılanıyordu.”
Yazar, mağaranın müzik enstrümanı haline gelmesiyle daha alakalı olarak, sarkıtların “rehber tarafından parmağıyla hafifçe vurulduğunda büyüleyici tatlılıkta notalar çıkardığını” belirtmektedir.
Yıllar sonra, 1954’te, matematikçi, elektronik mühendisi ve hayali soyadı sahibi Leland Sprinkle ve oğlu mağaraları gezerken, tur rehberi farklı boyutlardaki bu sarkıtların farklı tonlar verdiğini gösterdi.
Diğer pek çok turist gibi “ah cool” diye düşünüp hayatına devam etmek yerine, dünyanın en büyük müzik aletini yapmaya karar verdi.
“Büyük Stalacpipe Org” olarak bilinen bu org için Sprinkle, mağaradaki sarkıtları tıraşlayarak doğru notaları elde etmek için üç yıl uğraştı. 37 sarkıttan ikisi zaten olduğu gibi mükemmeldi. Daha sonra org tuşlarına basıldığında bir tokmağa elektrik sinyali göndererek ilgili sarkıtın vurulmasını sağlayan bir sistem yarattı.
Sonuç oldukça inanılmaz ve mağaranın neresinde durduğunuza bağlı olarak oldukça değişken.
“Arkeoakustik bilimci David Lubman 2017 yılında PBS’e verdiği demeçte “Bir mağaradaki akustik tekdüze değildir. “Hiç yankı yapmayan yerler vardır, diğer yerler daha yankılıdır. Bir mağara duvarı ne kadar gözenekli ya da engebeli ise ses o kadar az yankılanır.”
Bu enstrümanı çalmak kolay değil, zira çalan kişinin bir notaya basması ile o notayı duyması arasında neredeyse bir saniye geçiyor. Bunun da ötesinde, sarkıtlar mağaranın her tarafına yayılmış durumda ve bu da orgcuya ulaşma süresini değişken hale getiriyor. Müzisyenleri bu mutlak kabusa maruz bırakmak yerine, enstrüman artık turistlere çalarken otomatik hale getirilmiştir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber