Venüs’ün Sıradışı Oksijen Atmosferi: Bilim İnsanlarını Şaşırtan Keşif
Venüs’ün hem gündüz hem de gece tarafında oksijen tespit edildi.
Bu keşif, birçok açıdan Dünya’ya en çok benzeyen gezegenin neden bu kadar farklı olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
İlk kez, Venüs’ün gündüz atmosferinde daha büyük moleküllerin parçası olmayan oksijen atomları tespit edildi. Oksijen daha önce Venüs’ün gece tarafında gözlemlenmişti, ancak bu çalışma oksijenin daha önce gözlemlenenden çok daha yaygın olduğunu ortaya koyuyor. Bu keşif, uzay ajansları arasında giderek artan bir ilgi alanı olan Venüs’ün keşfinde ileriye doğru atılmış bir adımdır.
Venüs atmosferinin oksijen açısından zengin olduğuna şüphe yok. Oksijen evrende en bol bulunan üçüncü elementtir, dolayısıyla ilk uzay aracı havalanmadan önce varlığı güvenilir bir şekilde tahmin edilebilirdi. Bu görevler Venüs’ü yakın mesafeden incelemiş ve karbondioksit ve karbon monoksit (CO2 ve CO) açısından zengin bir atmosfer bulmuştur.
Bununla birlikte, oksijen oldukça reaktif bir element olduğundan, genellikle kabuk ve atmosferdeki diğer elementlerle birleşir. Bu nedenle atomik oksijenin varlığı kesin değildir. Bununla birlikte, Venüs Express uzay aracı tarafından Venüs atmosferinde yapılan gözlemler, Venüs’ün gece tarafında parlayan atomik oksijenin varlığını ortaya koymuştur. Burada sunulan gözlemler sadece oksijenin bundan çok daha yaygın olduğunu göstermekle kalmıyor, aynı zamanda oluştuğu ve dağıldığı süreçler hakkında da fikir veriyor.
Alman Havacılık ve Uzay Merkezi’nden Prof Heinz-Wilhelm Hübers ve meslektaşları, Kızılötesi Astronomi için Stratosferik Gözlemevi’ni (SOFIA) kullanarak Venüs’ün üst atmosferindeki 17 bölgede oksijen aradı ve hepsinde oksijen buldu.
Oksijen, güneş ışığı CO2 ve CO moleküllerini parçaladığında üretilir. Güçlü Venüs rüzgârları atomları gece tarafına savurur, burada oksijen molekülleriyle (O2, atmosferimizdekiyle aynı) birleşir ve diğer elementlerle reaksiyona girer. Bu yeniden dağılıma rağmen, gündüz tarafındaki oksijen konsantrasyonu geceye göre beş kat daha yüksektir.
Araştırma ekibine göre, atomik oksijen atmosferde önemli bir rol oynayacak kadar bol miktarda bulunuyor. Oksijen atomları karbondioksit molekülleriyle çarpıştığında enerji açığa çıkıyor ve bu enerji 15 mikrometre boyunca yayılıyor. Bu süreç olmasaydı, güneş sistemindeki en sıcak gezegen daha da sıcak olurdu.
Oksijen atomları yaklaşık 100 km yükseklikte yoğunlaşır. Dünya’nın atmosferi bu noktada o kadar incelir ki, genellikle dış uzayın başladığı bir sınır olarak kullanılır.
En yüksek yoğunluk, biri 70 km’nin altında diğeri 120 km’nin üzerinde olan iki atmosferik sirkülasyon modeli arasında meydana gelir. Venüs çok yavaş bir dönüş hızına sahiptir ve bir gün bir yıldan daha uzundur.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Venüs’ün Sıradışı Oksijen Atmosferi: Bilim İnsanlarını Şaşırtan Keşif
Hubble Uzay Teleskobu Jüpiter’in Morötesi Görüntülerini Yakaladı