Uzayda Uyumak Görme Bozukluğu Yaratır: Bu Araç Sorunu Önleyebilir
Astronotların uzayda optik sinir şişmesi ve görme kaybı da dahil olmak üzere optik sağlık komplikasyonları geliştirmesini durdurmanın anahtarı, yeni bir uyku tulumu olabilir.
Teksas Üniversitesi Güneybatı Tıp Merkezi’nde inşa edilen tulum, kafada birikecek olan vücut sıvılarını aşağı çekmek için vakum teknolojisini kullanarak çalışıyor.
Gece yattığınızda beyin basıncında benzer bir artış meydana gelir, ancak Dünya’dayken sabah kalktığınızda yer çekimi sıvıların aşağı çekilmesini sağlayarak bunu düzeltir. Uzaydaysa bu mümkün değildir ve sıvılar optik sinirin şişmesine ve göz küresinin düzleşmesine neden olur, bu yüzden geri dönen birçok astronotun görme sorunları vardır.
Ekip, uyku tulumunu Teksas’ta üç gün sırt üstü yatarak geçiren cesur bir katılımcı üzerinde test etti. Üç gün, genellikle görme sorunlarına neden olmak için yeterli bir süredir, geceleri sekiz saat boyunca emme tabanlı özel uyku tulumunu giymek bu değişikliğin gerçekleşmesini durdurmak için yeterli oldu.
Ekip, yeni teknolojinin, astronotların düşük yer çekiminde uzun süreler harcaması gerekeceği gelecekteki mürettebatlı Mars misyonları için kritik öneme sahip olabileceğini söyledi.
Uluslararası Uzay İstasyonunun mikro yer çekimi ortamından döndükten sonra, altı aydan fazla görev yapan NASA astronotlarının yarısından fazlası görme duyularında değişiklik olduğunu bildirdi.
Bu tür değişimler genellikle uzağı görememe ve hafif baş ağrılarının gelişimini içerir, ancak daha şiddetli vakalarda hem yakın hem de uzak keskinlikte kayıplar olarak kendini gösterebilir.
Kardiyolog Benjamin Levine, “İki yıllık bir Mars operasyonu gibi daha uzun bir uçuşta etkilerin ne kadar kötü olabileceğini bilmiyoruz. Astronotların ne yaptıklarını göremeyecekleri kadar ciddi bozuklukları olsa ve bu durum, görevi tehlikeye atsa, bu bir felaket olurdu.” dedi.
Önceki araştırmalar , SANS’ın büyük olasılıkla vücut sıvılarının mikro yer çekimi sırasında beyne uyguladığı basınçtan kaynaklandığını göstermiştir. Bu, Dünya’da bir sorun değil: dik durduğunuz (hatta oturduğunuz) sürece, yer çekimi sıvıları vücudun içine çekmek için hareket eder.
Ancak uzayda, bu boşaltma işlemi gerçekleşmez, yarım galondan fazla vücut sıvısının kafada birikmesine sebep olur, bu da göz küresine uzun vadede hasara yol açabilecek aşırı basınç uygular. Basıncı boşaltmak için uzayda ayağa kalkamazsınız. İşte sorun bu!
Araştırmacılar, kemoterapi almalarının bir sonucu olarak, kafalarında port olan kanserden kurtulanlarla çalıştılar ve bu da ekibe beyinlerindeki basıncı doğrudan ölçmek için nadir bir fırsat verdi. (İmplant edilmiş bir port, kanserli kişiler için yaygın bir seçimdir. Port, büyük bir damara giren ince bir tüp ile plastik veya metalden yapılmış küçük bir tamburdur.)
Her katılımcı, geçici olarak ağırlıksızlığı simüle eden ve vücut sıvıları yukarı doğru süzülürken beyin basınçlarının ölçülmesine izin veren üst atmosfere parabolik bir uçuş olan “vomit comet”e gitmeye gönüllü oldu. (Vomit comet, astronotların yerçekimsiz ortamda mide bulantısını deneyimlemeleri için dalıp serbest düşüş yapan bir uçaktır)
Üç düzineden fazla özel, inişli çıkışlı uçuşa katılmayı kabul eden lösemiden kurtulan bir kişi, “Zordu,” diye yorumladı. ‘Ama NASA harika ve bunu astronotlar için yaptım.’ dedi.
Kaydedilen verilerin analizi, uzayda yatan birinin yaşadığı beyin basıncının aslında Dünya’dakinden daha düşük olduğunu ortaya çıkardı. Ancak uzayda bu basıncı serbest bırakmanın doğal bir yolu yoktur. Bu bulgulara dayanarak, beyindeki baskıyı azaltmak için vücudun alt kısmında bir vakum kullanan özel bir uyku tulumu geliştirdiler.
Benzer kavramlar, astronotların uzayda kas ve kemik kütlesini korumalarına yardımcı olmak için onlarca yıldır kullanılmaktadır, ancak bunlar hiçbir zaman SANS için bir önleyici olarak keşfedilmemişti. Bir kamp gezisinde yanınıza alabileceğiniz türden uyku tulumunun aksine, yüksek teknoloji ürünü, bir dondurma külahını andıran sağlam bir kılıfa sahiptir ve yalnızca bir kişinin belden aşağısına sığacak şekilde tasarlanmıştır.
Görevde yer alan 10 denekten biri, uzay sağlığı alanında kariyer yapmak isteyen dahiliye uzmanı James Leidner’dı. İkinci ziyaret sırasında, her gece sekiz saat özel uyku tulumuna yerleştirildi ve ekibin, tulumun uzanmaktan (veya uzayda olmaktan) kaynaklanan beyin basıncını düşürmede etkili olduğunu göstermesine olanak sağladı.
Dr Leidner, tulumun içinde sırt üstü yatarken dizüstü bilgisayarına yazmanın ne kadar zor olduğunu belirtti. “Ama bu, insanların Mars’a inmesine yardımcı olursa, bir gün çocuğuma anlatabileceğim bir deneyim oldu.” diye ekledi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Dünyanın Kara Kutusu, Medeniyetimiz Çökerken Her Şeyi Kaydedecek
/Uzayda Uyumak Görme Bozukluğu Yaratır: Bu Araç Sorunu Önleyebilir/