Uzayda İlk Defa, Yaşama Dair Halkalı Karbon Molekülleri Bulundu
Yıldızlar arası bir bulutta keşfedilen bileşikler tahmin edilenden daha fazladır.
Yaşamın nasıl başladığını açıklamaya yardımcı olabilecek karmaşık karbon içeren moleküller ilk kez uzayda tanımlandı.
Polisiklik aromatik hidrokarbonlar veya PAH’lar olarak adlandırılan bu moleküller, kenarlarında hidrojen atomları olan birkaç bağlı altıgen karbon halkasından oluşur.
Gök bilimciler on yıllardır bu moleküllerin uzayda bol miktarda bulunduğundan şüpheleniyorlardı, ancak hiçbiri daha önce doğrudan tespit edilmemişti.
Tek bir karbon halkasına sahip daha basit moleküller daha önce görülmüştü. Ancak 19 Mart Science‘ta keşfi bildiren astrokimyacı Brett McGuire, ” Şimdi, bu daha büyük PAH’leri uzayda ilk kez tespit edebildiğimizi görmekten heyecan duyuyoruz ” diyor.
Bu molekülleri ve benzerlerini incelemek, bilim insanlarının yaşamın kimyasal öncüllerinin uzayda nasıl başlayabileceğini anlamalarına yardımcı olabilir.
McGuire, “Karbon, kimyasal reaksiyonların, özellikle de yaşamın temel moleküllerine yol açan reaksiyonların çok temel bir parçasıdır” diyor. “Bu, onların büyük bir rezervuarına açılan penceremizdir.”
1980’lerden beri, gök bilimciler galaksimizdeki ve diğerlerinin içindeki noktalardan gelen gizemli bir kızılötesi parıltı gördüler. Pek çok kişi parıltının PAH’lardan geldiğinden şüpheleniyor, ancak belirli bir kaynağı belirleyemiyor.
Birkaç farklı PAH’dan gelen sinyaller, herhangi birini birbirinden ayırmak için çok fazla örtüşür, tıpkı çok iyi harmanlanan bir koro gibi, kulak tek tek sesleri ayırt edemez.
Tek bir ses için kızılötesi sinyalleri aramak yerine McGuire ve meslektaşları, farklı PAH’ların farklı şarkılar söylediği radyo dalgalarına yöneldi.
Ekip, Batı Virginia’daki güçlü Yeşil Banka Teleskobunu, Toros takımyıldızının yakınında, Dünya’dan yaklaşık 430 ışıkyılı uzaklıkta kara bir bulut olan TMC-1 üzerinde eğitti.
Daha önce McGuire, bulutun tek bir karbon halkasından oluşan bir molekül olan benzonitril içerdiğini keşfetmişti. Bu yüzden daha karmaşık molekülleri aramak için iyi bir yer olduğunu düşündü.
Ekip, 1- ve 2-siyanonaftalin, 10 karbonlu iki halkalı molekül, sekiz hidrojen ve bir nitrojen atomu tespit etti. McGuire, konsantrasyonun oldukça dağınık olduğunu söylüyor: “Ortalama kompakt arabanızın içini [gazdan] TMC-1 ile doldurursanız, tespit ettiğimiz her PAH’dan 10 molekülden daha azına sahip olursunuz.”
Ancak takımın beklediğinden çok daha fazlasıydı. Bulut, teorik modellerin öngördüğünden 100.000 ila bir milyon kat daha fazla PAH içeriyor. McGuire, “Bu delice, bu çok fazla,” diyor.
PAH’ların uzayda oluştuğu düşünülen ölü yıldızların küllerinden veya yıldızlar arası uzayda doğrudan kimyasal reaksiyonlarla olmak üzere iki yol vardır. TMC-1 yıldızları oluşturmaya yeni başladığından, McGuire, içerdiği tüm PAH’ların uzayda doğrudan kimyasal reaksiyonlarla inşa edilmiş olması gerektiğini bekliyordu. Ancak bu senaryo, ekibin bulduğu tüm PAH moleküllerini açıklayamaz. Yıldız külüyle de kolayca açıklanacak çok şey var. Bu, astrokimyacıların PAH’ların uzayda nasıl oluşabileceğine dair teorilerinde muhtemelen bir şeylerin eksik olduğu anlamına gelir.
“Burada keşfedilmemiş bir bölgede çalışıyoruz, bu heyecan verici” diyor.
Astrokimyacı Alessandra Ricca, PAH’ları uzayda tanımlamanın “büyük bir şey” olduğunu söylüyor. Çalışma, “bu PAH moleküllerinin aslında uzayda var olduğunu gösteren ilk çalışma” diyor. “Önceden, bu sadece bir hipotezdi.”
Ricca’nın grubu, Ekim ayında fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu’nun arayabileceği bir kızılötesi PAH sinyalleri veritabanı üzerinde çalışıyor. “Bütün bunlar JWST ve evrendeki karbon araştırması için çok faydalı olacak” diyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
/Uzayda İlk Defa, Yaşama Dair Halkalı Karbon Molekülleri Bulundu/