Uzak Gezegen Atmosferinin Kaderini Aydınlatan Çalışma
Teleskoplar uzak yıldızların etrafında dönen gezegenleri bulabilecek kadar güçlü hale geldiğinde, bilim insanları birçoğunun Dünya’nınki gibi atmosfere sahip olmadığını görünce şaşırdılar. Bunun yerine, kalın hidrojen battaniyeleri var gibi görünüyor.
Yeni bir çalışmada, iki Chicago Üniversitesi bilim insanı bu gezegenlerin atmosferinin nasıl evrimleştiğini ve bu gezegenlerin bizimki gibi bir atmosfer kazanma olasılığını araştırdı. Binlerce simüle edilmiş gezegeni modelleyerek, hidrojen atmosferiyle başlayan bir gezegenin Dünya’nınkine benzer bir evrim geçirmesinin çok nadir olacağını ve bu tür gezegenlerin genellikle atmosferlerini tamamen kaybettiklerini tahmin ettiler.
21 Temmuz Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayınlanan sonuçlar, gezegen atmosferinin nasıl oluştuğu ve büyüdüğü konusundaki anlayışımızı derinleştiriyor ve gökbilimcilerin Dünya benzeri atmosfere sahip gezegenleri aramak için en iyi yerleri daraltmasına yardımcı olabilir.
“Gezegenler için yaşanabilir bölge bir çizgi üzerinde – çok fazla ve çok az atmosfer arasındaki kozmik bir kıyı şeridi.”dedi, çalışmanın ilk yazarı ve Mars’ın tarihi ve diğer dünyaların iklimi konusunda uzman olan Yrd. Prof. Edwin Kite. “Bu kıyı boyunca çok sayıda gezegen var mı, yoksa nadir mi? Bu şu anda gezegen biliminde büyük bir soru. ”
Yüksek lisans öğrencisi ve makalenin ikinci yazarı Megan Barnett “Kayalık dış gezegenlerin atmosferi hakkında çok az şey biliyoruz.” dedi. “Bu çalışmada baktığımız gezegenler, yaşamı barındırmak için yıldızlarına çok yakın, ancak onları incelemek, atmosfer yapan veya yok eden genel süreçleri anlamamıza yardımcı oluyor.”
Örneğin, bilim insanları birçok kayalık gezegenin hidrojen atmosferleri ile oluştuğunu biliyorlar ancak bu ilk oluşumdan sonra ne olduğu çok açık değil. O atmosferi tutuyorlar mı, başka bir atmosfere mi geçiş yapıyorlar yoksa tamamen kaybediyorlar mı?
Kite ve Barnett bildiğimiz bilgileri aldılar ve farklı boyutlardaki gezegenlerle ve farklı atmosfer türleriyle simülasyonları çalıştırmak için bir programa girdiler. Sonra farklı senaryolar oluşturdular ve atmosferlere ne olacağını gözlemlediler :Yakınlardaki yıldızın parlaklığı değişirse, gezegenin aldığı radyasyon miktarı değişirse veya yıldız kararır ve gezegenin kayası soğursa veya volkanlar yüzeyde patlarsa.
Sonuçları, bir gezegen hidrojen açısından zengin bir atmosferle başlarsa, sonunda Dünya benzeri bir atmosfere geçebileceği çok az sayıda koşul kombinasyonunun olduğunu gösterdi. “Bu gerçekten bizim modelimizde gerçekleşmiyor.”dedi, Kite. “Şimdiye kadarki en yaygın sonuç, atmosferini kaybetmesi ve sonsuza kadar çıplak bir kaya kalmasıdır.”
Bununla birlikte, bir avuç vakada, Dünya’nın boyutundan biraz daha büyük bir gezegen, gazları döken çok sayıda volkanik patlamaya sahip olarak Dünya benzeri bir atmosfer edinmeyi ve bu atmosferi korumayı başardı.
Kite ve Barnett ayrıca, ilk Dünya benzeri bir atmosferle başlayan bir gezegenin onu tutma olasılığının daha yüksek olduğunu keşfettiler.
Bilim insanları, sonuçların gelecek yıl piyasaya sürülmesi planlanan James Webb Uzay Teleskobu gibi yeni teleskoplarla yaşanabilir gezegenlerin aranmasına rehberlik edeceğini söyledi.
Kite, “Bulgularımızdan, Dünya benzeri atmosferlerle sıcak dış gezegenler bulmak istiyorsak, hidrojen atmosferi olmadan başlayan, daha az aktif yıldızların yörüngesinde veya alışılmadık derecede büyük olan dünyaları hedeflemeliyiz gibi görünüyor.” dedi.
Çeviri:Simge KARA
Kaynak:https://www.bizsiziz.com/study-illuminates-fates-of-distant-planetary-atmospheres/