Uranüs’e Yakından Bakış: 3D Model Üst Atmosfer Sırlarını Çözüyor
Uranüs’ün yeni bir 3 boyutlu haritası, güneş sisteminin en gizemli gezegenlerinden birine ışık tutuyor.
NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanan bilim insanları, buz devini neredeyse tam bir dönüş boyunca gözlemleyerek, üst atmosferinin iç işleyişini ilk kez ortaya çıkardı.
Northumbria Üniversitesi’nden Paola Tiranti liderliğindeki ekip, bulutların 5.000 km yukarısında bulunan elektriksel olarak yüklü katmandaki iyonların sıcaklığını ve yoğunluğunu haritalandırdı.
Bu, gezegenin çarpıcı kutup ışıklarının oluştuğu ve kendine özgü bir parıltı yaratan enerjiyi serbest bıraktığı yerin şimdiye kadarki en ayrıntılı resmini sağladı.
Gözlemleri, Uranüs’ün manyetik kutuplarına yakın, yaklaşık 60 derece eğimli ve dengesiz iki parlak kutup ışığı bandı tespit etti.
Sonuç olarak, kutup ışıkları yüzey boyunca karmaşık desenler halinde yayılıyor.
Bayan Tiranti, “Uranüs’ün üst atmosferini üç boyutlu olarak ilk kez görebiliyoruz” dedi.
“Webb’in hassasiyetiyle, enerjinin gezegenin atmosferinden yukarı doğru nasıl hareket ettiğini izleyebiliyor ve hatta dengesiz manyetik alanının etkisini bile görebiliyoruz.”
Uranüs’ün tam bir dönüşü sırasında yakalanan kutup ışıklarını gösteren bir kolaj. Gözlemler, Uranüs’ün manyetik kutuplarına yakın, yaklaşık 60 derece eğimli ve asimetrik iki parlak kutup ışığı bandı tespit etti.
JWST verileri, manyetik kutuplara yakın iki parlak aurora bandı ve bunların arasında düşük emisyon ve iyon yoğunluğuna sahip bir bölge ortaya çıkardı.
Araştırmacılara göre, bu özellik, Uranüs’ün manyetik alanının yüklü parçacıkları yönlendirme şekliyle bağlantılı olabilir; bu durum Jüpiter’de yapılan gözlemlere benzer.
Ölçümler, sıcaklıkların bulut tepelerinin 3.000 km ile 4.000 km arasında zirve yaptığını, iyon yoğunluklarının ise yaklaşık 1.000 km’de maksimuma ulaştığını gösterdi.
Analiz ayrıca, Uranüs’ün üst atmosferinin hala soğumakta olduğunu ve 1990’ların başlarında başlayan bir trendi sürdürdüğünü doğruladı.
Ekip, ortalama sıcaklığı yaklaşık 426 Kelvin (yaklaşık 150°C) olarak ölçtü; bu değer, yer tabanlı teleskoplar veya önceki uzay aracı gözlemlerinden kaydedilen değerlerden daha düşük.
Uranüs’ün neden soğuduğunu anlamak, buz dev gezegenlerin atmosferik sıcaklıklarını nasıl düzenlediklerine dair önemli bilgiler sağlayabilir.
“Webb teleskobu, Uranüs’ün dikey yapısını bu kadar ayrıntılı bir şekilde ortaya koyarak, buz devlerinin enerji dengesini anlamamıza yardımcı oluyor,” dedi Bayan Tiranti.
“Bu, Güneş Sistemimizin ötesindeki dev gezegenleri karakterize etme yolunda çok önemli bir adım.”
Bu harita, gezegenin göz kamaştırıcı kutup ışıklarının oluştuğu ve kendine özgü bir parıltı yaratan enerjiyi açığa çıkardığı yerlerin şimdiye kadarki en ayrıntılı resmini sunuyor.
Dünya’dan bir milyar milden fazla uzakta bulunan Uranüs, güneş sistemimizdeki en az keşfedilmiş gezegenlerden biridir. Bu nedenle, bilim insanlarının bu gaz devi gezegen hakkında düzenli olarak yeni keşifler yapması şaşırtıcı değildir.
Dünya’dan bir milyar milden fazla uzakta bulunan Uranüs, güneş sistemimizdeki en az keşfedilmiş gezegenlerden biridir.
Geçtiğimiz yıl, bilim insanları yörüngesinde gizlenmiş, yaklaşık altı mil genişliğinde olduğu düşünülen gizli bir uydu keşfettiler.
Bu keşif, Uranüs’ün yörüngesinde bulunan bilinen uydu sayısını 29’a çıkarıyor.
Araştırma ekibinin bir üyesi olan Kaliforniya, Mountain View’deki SETI Enstitüsü’nden Matthew Tiscareno, “Başka hiçbir gezegenin Uranüs kadar çok küçük iç uydusu yok ve bunların halkalarla olan karmaşık ilişkileri, bir halka sistemi ile bir uydu sistemi arasındaki sınırı bulanıklaştıran kaotik bir geçmişe işaret ediyor” dedi.
Geophysical Research Letters’da yayınlanan yeni bulgular, Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı’nın da dahil olduğu uluslararası bir işbirliğinin parçasıdır.
Kaynak: https://www.dailymail.co.uk
Buz Devleri Sınıfı Tarih mi Oluyor? Uranüs ve Neptün Hakkında Şok Eden Bulgular