Uluslararası Uzay İstasyonu’nda Robot Kullanılarak Uzaktan Ameliyat Gerçekleştirildi
Dünyalı doktorlar, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (UUİ) simülasyon ameliyatı yapmak için uzaktan kumandalı bir robot kullanarak daha önce hiçbir sağlık görevlisinin gitmediği bir yere cesurca gittiler. Hangi astronotun kobayı oynamak zorunda kalacağı konusunda endişeleriniz varsa endişelenmeyin – cerrahi prosedür şimdilik bir grup lastik bantla sınırlıydı.
AFP’nin haberine göre, sadece bir mikrodalga fırın büyüklüğünde olan bu çok önemli robot, Ocak 2024 sonunda bir SpaceX Falcon 9 roketiyle ISS’ye taşındı ve 8 Şubat’ta NASA astronotu Loral O’Hara tarafından kuruldu. SpaceMIRA adı verilen sistem, Nebraska merkezli Virtual Incision tarafından “dünyanın ilk minyatürize robotik destekli cerrahi” sistemi olarak geliştirildi.
Sadece birkaç gün sonra, Virtual Incision’ın ISS’nin yörüngedeki konumundan yaklaşık 400 kilometre (250 mil) aşağıda bulunan merkezindeki cerrahlar spaceMIRA’nın kontrolünü ele aldı ve elastik sahte doku üzerinde simülasyon ameliyatı gerçekleştirdi.
Altı cerrah sırayla robotun ellerinden birini kullanarak dokuya gerilim uygularken diğerini kullanarak dokuyu makasla kesti. Bu, pek çok ameliyatta kullanılan bir teknik ve sorunsuz geçti.
SpaceMIRA’nın sunduğu kompakt tasarım ve el becerisi, potansiyelinin anahtarıdır. Virtual Incision’ın kurucu ortağı ve CTO’su Shane Farritor CNN’e verdiği demeçte, “(Dünya’daki) cerraha daha küçük eller ve gözler veriyor ve birçok prosedürü minimal invaziv olarak gerçekleştirmelerine olanak tanıyor” dedi.
Bazı sınırlamaları var, bunlardan en önemlisi Dünya’daki operasyon merkezi ile ISS’deki robot arasındaki zaman gecikmesi – yaklaşık 0,85 saniye. Bu kulağa çok fazla gelmeyebilir ama demoda yer alan kolorektal cerrah Dr. Michael Jobst’un CNN’e söylediği gibi, “Ameliyatta beş saniye sonsuzluk demektir ve bir saniye ya da yarım saniye önemli olacaktır. Dolayısıyla bu büyük bir meydan okumaydı.”
Yine de bu başarılı testler, uzayda tıbbi bakıma erişimi iyileştirme arayışında ileriye doğru atılmış büyük bir adımı temsil ediyor – bu arayış daha şimdiden ISS’ye taşınan Star Trek benzeri bir holografik doktoru gördü.
Uzun mesafeli uzay yolculuğu yaklaşıyor ve pek çok kişi garip yeni dünyaları kolonileştirmeyi ya da yeni nesil uzay istasyonları inşa etmeyi hayal ediyor. Tüm bunların habercisi olabilecek çok sayıda ve çeşitli nahoş tıbbi durumlar hakkında bildiklerimiz göz önüne alındığında – uzayda çekilen ilk uzun metrajlı filmin konusu bile buydu – uzay cerrahisinin görünüşte bu kadar iyi ilerliyor olması iyi bir iş.
Ancak SpaceMIRA’nın arkasındaki teknoloji, Farritor’un da açıkladığı gibi, eve çok daha yakın birçok faydalı uygulamaya da sahip olabilir.
“ABD’de… uzmanlara erişimi olmayan pek çok yer var ve eğer büyük bir şehirden kırsal bir bölgeye bir uzmanın bağlanıp cerrahi bakım konusunda yardımcı olabileceği bu tür bir tele-cerrahi gerçekleştirebilirseniz, bunun çok büyük avantajları olacağını düşünüyorum.”
Virtual Incision’ın başkanı ve CEO’su John Murphy de yaptığı açıklamada bunu yineledi. “Teknolojimizi uzaya taşımak ne kadar heyecan verici olsa da, bu araştırmanın etkisinin en çok Dünya’da hissedileceğini düşünüyoruz. Minyatürleştirilmiş robot destekli cerrahi] her ameliyathaneyi robota hazır hale getirerek sağlık hizmetlerinde devrim yaratma potansiyeline sahiptir.”
İster gezegenimizin en ücra köşelerinde ister yörüngede olsun, tıbbi sorunlar ortaya çıktığında yardım her zamankinden daha uzakta hissedilebilir. Bunun gibi teknolojiler sayesinde cerrahlar yüzlerce mil -ve belki de bir gün tüm dünya- öteden hayat kurtaran prosedürler gerçekleştirme şansına sahip olabilirler.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Doğuştan Engelli Bir Öğrenci İçin Sınıf Arkadaşları Robotik Kol Tasarladı