Uluslararası Ekip Mars’ta Şimdiye Kadar Kaydedilmiş En Büyük Depremin Merkez Üssünü Buldu
Uluslararası bir bilim ekibi, Mars’ta şimdiye kadar kaydedilen en büyük depremin merkez üssünü araştıran benzeri görülmemiş bir ortak çalışmanın sonuçlarını yayınladı. Oxford Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışma, bir meteor çarpmasını dışlıyor ve bunun yerine depremin Mars kabuğundaki muazzam tektonik faaliyetin bir sonucu olduğunu öne sürüyor.
4.7 büyüklüğündeki deprem Mars’ta en az altı saat boyunca yankılandı ve NASA’nın InSight uzay aracı tarafından 4 Mayıs 2022’de kaydedildi. Sismik sinyalin göktaşı çarpmalarının neden olduğu bilinen önceki depremlere benzemesi, araştırma ekibinin bu olayın (‘S1222a’ olarak adlandırıldı) da bir çarpmanın sonucu olabileceğine inanmasına ve yeni bir krater için uluslararası bir arama başlatmasına yol açtı.
Mars Dünya’dan daha küçüktür, ancak okyanusları yoktur ve kabaca aynı kara alanına sahiptir. Oxford Üniversitesi’nden Dr. Benjamin Fernando, Avrupa Uzay Ajansı, Çin Ulusal Uzay İdaresi, Hindistan Uzay Araştırma Örgütü ve Birleşik Arap Emirlikleri Uzay Ajansı’ndan bu geniş alanın (44 milyon km2) araştırılmasına yardımcı olmalarını istedi.
Mars’ın yörüngesindeki tüm misyonların ilk kez tek bir proje üzerinde işbirliği yaptığına inanılıyor. Gruplar Mars’ın yörüngesindeki uydulardan gelen verileri analiz ederek depremden sonraki saatler içinde yeni kraterler ve toz bulutları gibi çarpışma izleri aradı.
Aylar süren araştırmanın ardından araştırma ekibi bugün yeni krater bulunmadığını açıkladı. Bunun yerine, bunların Mars’ın iç kısmındaki büyük ölçekli tektonik aktivitenin sonucu olduğu sonucuna vardılar ve Geophysical Research Letters’da yayınlanan sonuçlar, Mars’ın sismik olarak daha önce düşünülenden çok daha aktif olduğunu gösteriyor.
Dr. Fernando şunları söylüyor: “Mars’ta aktif levha tektoniğinin var olduğuna inanmıyoruz, ancak Mars kabuğunun Dünya kabuğundan gelen ve sismik aktiviteye neden olduğu bilinen gerilimlere maruz kaldığını biliyoruz. Bu gerilimler, Dünya’nın farklı bölgelerinin farklı oranlarda soğuması ve büzülmesiyle milyarlarca yıllık evrimin sonucudur.
Mars’ın bazı bölgelerinin neden diğerlerinden daha fazla stres altında olduğunu henüz tam olarak anlamış değiliz, ancak bu sonuçlar gelecekteki araştırmalara bilgi sağlayacaktır. Bir gün bu bilgiler insanların Mars’ta nerelerde güvenle yaşayabileceklerini ve nerelerden kaçınmaları gerektiğini anlamamıza yardımcı olacak.”
“Bu proje S1222a’nın gizemlerini çözmeye yönelik büyük bir uluslararası çabadır ve katkılarından dolayı tüm misyonlara içtenlikle teşekkür ediyorum. Umarım bu proje derin uzayda verimli uluslararası işbirliği için bir şablon olur.”
Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Keşif Aracı Mars Express’in Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamera Bilim Koordinatörü Dr. Daniela Tirsch ise şunları söyledi: “Bu deney Mars’ta çeşitli araçlara sahip olmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor ve bu araştırma Mars’ın derin uzayında uluslararası işbirliği için bir model oluşturuyor. Bu araştırmanın aşağıdakilere yol açacağını umuyoruz
Çin’den (Çin Bilimler Akademisi Ulusal Astronomi Gözlemevi) Dr Jianjun Liu şunları ekledi: “Mars hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla bu bilimsel verileri paylaşmak ve kullanmak için dünyanın dört bir yanındaki bilim insanlarıyla birlikte çalışmaya hazırız. Bu çabaya katkıda bulunmaktan gurur duyuyoruz.
Hope sondası için veri sağlayan Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki NYU Abu Dabi Mars Grubu’nun lideri Dr. Dimitra Atri de şunları ekledi: “Sadece Insight ekibiyle değil, Mars’ı keşfetmeyi amaçlayan diğer önemli misyonların üyeleriyle de çalışmaktan onur duyuyoruz. Bu gerçekten Mars keşfinin altın çağıdır” dedi.
S1222a, görevin Aralık 2022’de tamamlanacağı ilan edilmeden önce Insight tarafından kaydedilen son olaylardan biri. Ekip şimdi bu keşif gezisinden elde ettiği bilgileri Ay ve Satürn’ün uydusu Titan’a yönelik görevler de dâhil olmak üzere gelecekteki araştırmalara uygulamak üzere ilerliyor.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Uluslararası Ekip Mars’ta Şimdiye Kadar Kaydedilmiş En Büyük Depremin Merkez Üssünü Buldu