Türkiye’deki Antik Romalılar İnsan Dışkısını İlaç Olarak Kullanmış Olabilirler
Belki de tıp tarihinin en tatsız, ancak en önemli “tarif”i Pergamon’da keşfedildi. Roma dönemine ait bir cam şişedeki kalıntının kimyasal analizi, kekik ile karıştırılmış insan dışkısı izlerini ortaya çıkardı.
Bu, eski metinlerde anlatılan dışkı bazlı “ilaçların” gerçekten ilaç olarak hazırlanıp saklandığının ilk doğrudan moleküler teyididir.
Bu, küçük bir ungventarium kabıdır (aşağıda resmedilmiştir). Yağlar, parfümler veya ilaçlar için kullanılıyordu. Kap, günümüzde Batı
Türkiye’de bulunan antik Pergamon’da bulunmuş ve Bergama Müzesi’nde muhafaza edilmiştir. Şişe, antik çağlardan beri kil ile kapatılmıştı ve müze koleksiyonu sırasında daha sonra içinde koyu renkli parçacıklar keşfedildi.
Yeni çalışmanın sonuçları 19 Ocak 2026 tarihinde Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayımlandı.
Romalılar insan dışkısıyla tedavi oldular.
Arkeolog Jenker Atılı’nın ekibi, organik kalıntıları gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) ve ilgili ölçümler kullanarak inceledi.
Kaptan alınan örnekte iki temel belirteç tespit edildi: koprostanol ve 24-etilkoprostanol.
Bunlara “dışkı biyobelirteçleri” deniyor.
Yazarlara göre, bu oran, içeriğin insan kaynaklı olduğunu gösteriyor.
İkinci önemli iz ise, birçok bitkinin uçucu yağlarında bulunan ve kekik için karakteristik “parmak izlerinden” biri olan karvakroldür.
Araştırmacılar bunu, kokuyu maskeleme ve ilacı hasta için kabul edilebilir hale getirme girişimi olarak yorumluyorlar ; tıpkı Galen de dahil olmak üzere eski yazarların (Dioscorides ve Pliny’nin de adı geçiyor) tavsiye ettiği gibi.
Buradaki bilimsel merak, sırf şok yaratmak için şok yaratmakta değil, kaynakları doğrulamakta yatıyor: Benzer bileşimler metinlerden biliniyordu , ancak şimdiye kadar bu karışımların gerçekten kullanıldığına ve sadece bir metinden diğerine kopyalanmadığına dair doğrudan kimyasal bir kanıt yoktu
Araştırmacılar artık “somut” bir argümana ve Roma dünyasının ilaç uygulamalarına yeni bir bakış açısıyla yaklaşmak için bir nedene sahipler.
Eski zamanlarda, tıp, aromatik maddeler ve ritüel arasındaki çizgi, günümüzdekine kıyasla elbette çok daha inceydi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Türkiye’deki Antik Romalılar İnsan Dışkısını İlaç Olarak Kullanmış Olabilirler
Mağara Resimleri İnsanların Eski Okyanusları Nasıl Geçtiğini Ortaya Koyuyor
Mağara Resimleri İnsanların Eski Okyanusları Nasıl Geçtiğini Ortaya Koyuyor
Endonezya’daki bir mağara duvarındaki silik bir el izi, Güneydoğu Asya’daki insan hareketinin erken dönem öyküsünü yeniden yazıyor.