Bilim insanları cuma günü, bir NASA uzay aracının bu hafta sıkışmış olan kepçenin açıldığını ve çok fazla asteroit molozuyla dolu olan bu kepçeden kıymetli parçacıkların uzayda sürüklendiğini söyledi.
NASA’nın böyle bir göreve ilk girişimi Osiris-Rex adlı uzay aracının asteroit Bennu’ya kısa bir süre dokunduktan üç gün sonra, bilim insanları haberi duyurdular.
Misyonun baş bilim insanı, Arizona Üniversitesi’nden Dante Lauretta, 200 milyon mil uzakta salı günkü operasyonun, Dünya’ya dönmesi için beklenenden çok daha fazla materyal -yüzlerce gram- topladığını söyledi. Robot kolunun ucundaki numune kabı, asteroidin içine o kadar derin bir şekilde nüfuz etti ki kayalar içeri çekildi ve kapağın kenarına sıkıştı.
Bilim insanları, örnekleyicinin engebeli, ufalanan, siyah araziye 48 santimetre (19 inç) kadar bastırıldığını tahmin ediyor.
Lauretta aceleyle düzenlenen bir basın toplantısında, “Burada neredeyse kendi başarımızın kurbanıyız.” dedi.
Lauretta, uçuş kontrolörlerinin engelleri temizlemek ve daha fazla Bennu bitinin kaçmasını önlemek için örnekleri mümkün olan en kısa sürede geri dönüş kapsüllerine sokmak dışında yapabilecekleri hiçbir şey olmadığını söyledi.
Bu yüzden uçuş ekibi, eve dönüş yolculuğu için başlangıçta planlanandan çok daha erken olan salı günü numune kabını kapsüle koymak için çabalıyordu.
NASA’nın bilim misyonları şefi Thomas Zurbuchen, “Zaman çok önemli.” dedi.
Bu, NASA’nın ilk asteroit numune iade görevidir. Bennu, karbon bakımından zengin malzemesinin güneş sistemimizin korunmuş yapı taşlarını içerdiğine inanıldığı için seçildi. Bu kozmik zaman kapsülünden parçalar elde etmek, bilim insanlarının gezegenlerin milyarlarca yıl önce nasıl oluştuğunu ve yaşamın Dünya’da nasıl ortaya çıktığını daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.
Bilim insanları perşembe günü, Osiris-Rex’ten gelen resimleri iki gün önce Bennu’da son derece başarılı bir şekilde dokunup gittikten sonra gördüklerinde şaşkına döndüler ve ardından dehşete düştüler.
Uzay aracının Bennu’dan uzaklaşırken etrafında dönen bir asteroit parçacığı bulutu görülüyordu. Lauretta’ya göre, robot kolu yerine kilitlendiğinde durum stabilize olmuş gibi görünüyordu. Ancak ne kadarının kaybedildiğini tam olarak bilmek imkansızdı.
800 milyon dolarlık görevin gerekliliği, minimum 2 ons (60 gram) geri getirmekti.
Gemide ne olduğuna bakılmaksızın, Osiris-Rex yine de Mart ayında asteroidin çevresinden ayrılacak – Dünya ve Bennu’nun göreceli konumları göz önüne alındığında, bu mümkün olan en erken hareket. Örnekler, uzay aracının Cape Canaveral’dan fırlatılmasından yedi yıl sonra, 2023’e kadar geri gelmeyecek.
Osiris-Rex, Bennu’dan uzaklaşmaya devam edecek ve planlanan ayrılışını beklerken bir daha yörüngesinde dönmeyecek.
Olayların ani dönüşü nedeniyle bilim insanları, Dünya’ya dönene kadar örnek kapsülün ne kadar tuttuğunu bilemeyecekler. Başlangıçta içeriği ölçmek için uzay aracını döndürmeyi planladılar ancak bu manevra daha fazla moloz dökebileceği için iptal edildi.
Bu arada Japonya, Aralık ayında çıkması beklenen farklı bir asteroitten alınan ikinci numune grubunu bekliyor.