Tıbbi Dönüm Noktası: Maymun Domuz Böbreği ile 758 Gün Yaşadı
Ksenotransplantasyon, ciddi insan organı sıkıntısının üstesinden gelmek için olası bir yaklaşımdır.
Bir türden, genellikle domuzlardan alınan organ veya dokuların insanlar gibi başka bir türe nakledilmesini gerektirir.
Ancak, ksenotransplantasyonun insan hastalar için uygulanabilir bir alternatif olarak kabul edilmesinden önce, bilim insanları prosedürün güvenliğini ve etkinliğini incelemek için hayvan modelleri üzerinde önemli araştırmalar ve çalışmalar yürütmektedir.
Yakın zamanda yapılan bir çalışmayla ksenotransplantasyon alanında önemli bir ilerleme kaydedildi. Bu çalışma, genetiği değiştirilmiş domuz böbreği alan hayvan alıcıların daha uzun süre hayatta kaldığını ve bir maymunun iki yıldan fazla (758 gün) yaşadığını göstermiştir.
Bu “olağanüstü dönüm noktası” Harvard Tıp Fakültesi ve ABD’li biyoteknoloji şirketi eGenesis’ten bir grup araştırmacı tarafından gerçekleştirildi. Şirketin amacı organ yetmezliğini tedavi etmek için insan uyumlu organlar geliştirmek.
“Bu, transplantasyon alanı için ileriye doğru atılmış büyük bir adımdır. Harvard Tıp Fakültesi Cerrahi Profesörü Tatsuo Kawai, şirketin basın açıklamasında, en büyük engellerden birinin genetiği değiştirilmiş organın NHP alıcısında [insan olmayan primat] uzun süre hayatta kalması olduğunu söyledi.
Genetiği değiştirilmiş domuz böbreği
Bilim insanları onlarca yıldır hayvandan insana organ naklinin uygulanabilirliğini araştırmaktadır. Öncelikli hedef, hayvan organlarının insan hastalara nakledildiğinde verimli ve güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak ve aynı zamanda bağışıklık sisteminin reddetmesini önlemektir.
Bununla birlikte, uzun yıllar boyunca inanılmaz derecede ürkütücü olduğu kanıtlanmıştır. Ancak, olağanüstü gen düzenleme aracı CRISPR-Cas9’un ortaya çıkışı bazı umut verici çözümler getirmiştir.
Bu teknoloji, seçilen bir hayvanın genomunda kasıtlı değişiklikler yapılmasına olanak tanıyarak, hayvanların doğasında bulunan virüs genlerinin çıkarılması da dahil olmak üzere zararlı genlerin ortadan kaldırılmasına izin veriyor.
Bu teknik aynı zamanda organın alıcının vücuduyla uyumlu hale getirilmesi için bazı önemli genlerin eklenmesini de mümkün kılıyor.
Nihai amaç, alıcının bağışıklık sistemini kandırarak yabancı organı kendi organıymış gibi tanımasını sağlamak ve böylece vücudun içine girdikten sonra düzgün çalışmasını sağlamaktır.
Ksenotransplantasyon çalışmalarında domuzlar sıklıkla kullanılmaktadır çünkü organları anatomik olarak organ boyutu ve fizyolojik metabolizma açısından insanlarla karşılaştırılabilir.
İnsan ve diğer primatların bağışıklık sistemlerinin domuz hücrelerinin yüzeylerinde bulunan üç spesifik moleküle doğal olarak yanıt verdiği bilinmektedir. Bu da değiştirilmemiş domuz organlarının hemen reddedilme olasılığını artırıyor.
Bu sorunu ele almak için araştırmacılar, bu çalışmada bu spesifik genleri devre dışı bırakmak için genom düzenleme tekniklerini kullandılar.
Şirket FDA onayı arıyor
Bu deneme için toplam 69 gen düzenlendi – bu da hayvanlarda ksenotransplantasyon için yapılan en kapsamlı gen düzenlemesine işaret ediyor.
Bu değişikliklerden bazıları, nakledilen organın sağlıklı kalmasına ve istenmeyen kan pıhtılaşmasının önlenmesine hizmet eden en az yedi insan transgeninin dahil edilmesini içeriyordu.
69 farklı genetik modifikasyon Yucatan minyatür domuzları üzerinde gerçekleştirildi ve alıcılar yengeç yiyen makaklardı.
Deney sonuçları, yedi insan geniyle birleştirilen böbreklerin maymunların en az 176 gün yaşamasını sağladığını göstermiştir.
Yedi insan geniyle modifiye edilen böbreklerin bağışıklık sistemini baskılama tedavisiyle birleştirilmesi durumunda, alıcı maymunlardan biri iki yıldan fazla ya da yaklaşık 758 gün yaşamıştır. Maymun halen gözetim altında tutulmaktadır.
Bu yeni gelişme, araştırmacıları potansiyel insan uygulamalarına bir adım daha yaklaştırıyor. Bu çalışmanın ardından şirket, bir insan klinik çalışmasına başlamak için ABD Gıda ve İlaç İdaresi’nden aktif olarak onay arıyor.
“Bu veri seti, şirketin böbrek nakli için öncü adayı EGEN-2784’ün klinik geliştirme yolunda ilerlemesini destekleyecektir. Bu sonuçlar, bu alanda bugüne kadar yayınlanan en büyük ve en kapsamlı preklinik veri setini temsil etmektedir. Preklinik ortamda alıcı sağkalımı tarihsel olarak haftalar ya da aylarla ölçülmüştür” dedi.
Bugüne kadar iki kişiye domuz kalbi nakli yapıldığı bildirildi.
Ne yazık ki, ilk alıcı olan David Bennett, 2022 yılında prosedürden iki ay sonra öldü. İkinci kişi, 58 yaşındaki Lawrence Faucette, Eylül ayında domuz kalbi nakli geçirdi ve iyileşiyor.
Şirket ayrıca kalp ve karaciğer gibi genetiği değiştirilmiş diğer organların xenotransplant için etkinliğini ve güvenliğini değerlendirmeyi amaçlıyor.
Organ bağışçısı sıkıntısı nedeniyle bu alandaki araştırmalar kritik önem taşıyor. Sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde 100.000’den fazla kişinin organ nakline ihtiyacı var ve trajik bir şekilde her gün yaklaşık 17 kişi uygun bir donör beklerken hayatını kaybediyor.
Kaynak: https://interestingengineering.com
Derleyen: Figen Berber
Rekor! Beyin Ölümü Gerçekleşen Adama Nakledilen Domuz Böbreği Hala Çalışıyor