Teknolojide En Hızlı İlk Gelişme 8000 Yıl Önce Ural’lardan Avrupa’ya Yayıldı
York Üniversitesi’ndeki arkeologlar, çömlekçiliğin yaklaşık 8.000 yıl önce Doğu ve Kuzey Avrupa’ya yayılmasının izini sürdüler. Bilim insanları çömlekçilik becerilerinin, henüz tarım yapmayı bilmeyen avcı-toplayıcılar arasında çok hızlı yayıldığını göstermiştir. Üstelik yayılma göç yoluyla değil, temaslar ve bilgi aktarımı yoluyla gerçekleşti.
Çömlekçilik tam olarak bir beceri transferi olarak yayıldı. 8000 yıl önce insanlar tanışmış ve birbirlerinden çanak çömlek yapımını öğrenmişler. Belki de bu kadar geniş ve hızlı bir bilgi ve teknoloji transferinin ilk örneklerinden biri budur.
Ekip, kuzey ve doğu Avrupa’daki dokuz ülkede 156 avcı-toplayıcı bölgeden 1.226 çanak çömlek kalıntısını analiz etti. Bilim insanları radyokarbon tarihini seramik kapların üretimi ve dekorasyonundan elde edilen kanıtlarla ve kapların içinde bulunan yiyecek kalıntılarının analiziyle birleştirdiler.
Çanak çömlek, Uzak Doğu’da yaklaşık 20 bin yıl önce ortaya çıktı. Doğu Avrupa’ya çok sonra geldi. Ama geldiğinde (o zaman için) yayılması hızlıydı. Bilim insanları çanak çömlek üretiminin MÖ 5900’den itibaren Urallardan batıya doğru yayıldığını göstermiştir. Urallardan 3000 km’den daha uzak bir bölgede çömlekçiliğin insanlar tarafından tanınması sadece 300-400 yıl sürdü, yani ilerlemenin çapı bir nesilde yaklaşık 250 km idi.
Arkeolog Oliver Craig, “Çömleklerin nasıl yapıldığı ve dekore edildiği ve ayrıca radyokarbon tarihlemesine ilişkin analizimiz, çanak çömlek bilgisinin kültürel aktarım yoluyla yayıldığını gösteriyor. Tarım gibi insanlık tarihindeki diğer önemli teknolojilerin yayılmasında gördüğümüz gibi, insan göçü veya nüfus artışı değil, yakınlarda yaşayan avcı-toplayıcı gruplar arasındaki bir fikir alışverişiydi.” diyor.
Arkeoloğa göre, “Çömlek yapma yöntemlerinin fikirlerin aktarılması yoluyla bu kadar hızlı, bu kadar çabuk yayılması oldukça şaşırtıcı. Spesifik bilgiler, düğünler yoluyla veya arazide avcı-toplayıcı gruplarının belki yılın belirli zamanlarında toplandığı noktalarda aktarılabilir.”
8000 yıl önce gerçekleşen bu tür “panayırları” hayal etmek oldukça zor. Ama öyleyse, muhtemelen bu etkinliklere bol ve belki de oldukça zarif, gösterişli yemekler eşlik ediyordu.
Ekip, çömleklerde kalan organik malzeme izlerini inceleyerek, çömleklerin et ve balık da dahil olmak üzere çeşitli yiyecekleri pişirmek için kullanıldığını gösterdi, bu nedenle çanak çömlek yapma fikirleri ortak mutfak gelenekleri yoluyla yayılmış olabilir.
Belki de her şey böyle oldu. İnsanlar tanıştı. Halihazırda çömlek sahibi olanlar, henüz çömlekçiliği bilmeyenleri teşvik etti. Tadına baktılar. Çok lezzetliydi ve ben de aynı derecede iyi yapmak istiyorum, dediler. Ve çanak çömlek hızla batıya doğru ilerledi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Teknolojide En Hızlı İlk Gelişme 8000 Yıl Önce Ural’lardan Avrupa’ya Yayıldı
Atalarımız Ege’de Yelken Açarak Afrika’dan Avrasya’ya Geçmiş Olabilir