Tatlı Su Krizi: Bilim İnsanları Küresel Acil Durum Uyarısı Veriyor
Yeni bir çalışma, küresel tatlı su oksijen döngüsünde önemli değişiklikler olduğunu ortaya koyuyor.
Nehirler, akarsular, göller ve rezervuarlar sadece manzaranın güzel özellikleri değil, aynı zamanda Dünya’daki yaşam için hayati önem taşıyor. Bizim gibi, bu iç sular da işlevlerini yerine getirebilmek için oksijene ihtiyaç duyar.
Ancak Utrecht Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir çalışma, geçtiğimiz yüzyıl boyunca, Antroposen döneminde, onları yavaş yavaş boğduğumuzu ortaya koyuyor. Science Advances dergisinde yayınlanan çalışma, tatlı su sistemlerinde oksijenin üretilme ve kullanılma şeklinin 1900 yılından bu yana büyük ölçüde insan faaliyetleri nedeniyle dramatik bir şekilde değiştiğini gösteriyor.
Oksijen sadece sucul yaşam için gerekli olmakla kalmaz, aynı zamanda karbon ve nitrojen gibi kritik besin döngülerinde de kilit rol oynar. Hipoksi olarak bilinen bir durum olan oksijen seviyeleri çok düştüğünde, ekosistemler çözülmeye başlar. Balıklar ölür, besin ağları çöker, su kalitesi düşer ve bu etkiler halihazırda dünya çapında hissedilmektedir. Bu çalışma şunu açıkça ortaya koyuyor: göllerimize ve nehirlerimize olanlar sadece yerel bir sorun değil. İnsan kaynaklı küresel bir krizle karşı karşıyayız.
Oksijen tükenmesinin ardında: hızlanan oksijen döngüsü
Utrecht’li yerbilimciler Junjie Wang ve Jack Middelburg liderliğindeki bir grup araştırmacı, ilk kez dünya genelindeki iç suların tüm oksijen döngüsünü tanımlayan küresel bir model geliştirdi. Jack Middelburg, “Bu modelle, bu döngünün büyük ölçekte mümkün olan en eksiksiz anlayışını sunuyoruz, böylece oksijenle ilgili sorunların yaklaştığını görebilir, nedenlerini öğrenebilir ve umarım zamanında müdahale edebiliriz” diye açıklıyor.
Söz konusu oksijen olduğunda iç sular çok daha yoğun yerler haline gelmiştir. Ekip, küresel “oksijen devrinin” -yani ne kadar oksijen üretildiği ve tüketildiğinin- arttığını tespit etti. Ancak işin ilginç yanı şu: bu sular ürettiklerinden daha fazla oksijen tüketiyor ve bu da onları atmosferik oksijen için büyüyen bir lavabo haline getiriyor.
Çünkü
Junjie Wang, “Daha fazla tarım, daha fazla atık su, daha fazla baraj ve daha sıcak bir iklim; bunların hepsi tatlı su ekosistemlerimizin işleyişini değiştiriyor” diyor. Nehirlere, göllere ve rezervuarlara akan daha fazla besin maddesi ile algler daha hızlı büyüyor, ancak öldüklerinde ve ayrıştıklarında büyük miktarda oksijen tüketiyorlar. “Ana nedenlerin bu doğrudan insan faaliyetlerinde yattığını bulduk. İlk olarak, örneğin aşırı gübreleme yoluyla besin girdisinin bu hızlanmanın başlıca itici gücü olduğu ortaya çıktı. İkinci olarak, barajların ve rezervuarların inşası yoluyla tatlı suyun denize daha uzun seyahat süresinin de aynı derecede önemli olduğu kanıtlandı” diyor Jack Middelburg.
Aynı zamanda, artan sıcaklıklar gibi dolaylı insan etkileri oksijeni suda daha az çözünür hale getirir, su sütunu boyunca dikey olarak daha yavaş taşınır ve onu daha da hızlı yakan süreçleri hızlandırır. “Şimdiye kadar bilimsel literatürdeki fikir birliği, bu hızlanmaya öncelikle sıcaklık artışının neden olduğu yönündeydi. Ancak modelimiz ısınmanın bu fenomene sadece %10-20 oranında katkıda bulunduğunu gösteriyor.” diyor Junjie Wang.
Antroposen parmak izi
Bu çalışma, iç sulardaki modern oksijen döngüsünün 1900’lerin başında olduğu gibi görünmediğini gösterdi. Middelburg, “Bu sular Dünya yüzeyinin sadece küçük bir bölümünü kaplasa da, şu anda her yıl atmosferden yaklaşık 1 milyar ton oksijeni uzaklaştırıyorlar – tüm okyanusun geri yaydığının yarısı kadar” diyor.
Junjie Wang, “Küresel iklim ve oksijen bütçelerinde iç suları artık görmezden gelemeyiz” diye ekliyor. “Düşündüğümüzden daha hızlı değişiyorlar ve Dünya sistemi bulmacasının çok önemli parçaları.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
İklim Krizi: Atlantik Akıntıları Çöküşte Mi? Bilim Dünyasını Sarsan Keşif