Tanrıların Arabası: Konark Güneş Tapınağının Efsanesi Ortaya Çıktı
Hindu efsaneleri, Krishna’nın oğullarından birinin kendisini iyileştirmek için güneş tanrıçasını onurlandırmak üzere etkileyici Konark Güneş Tapınağını inşa ettiğini söylüyor. Bu tapınak aslında 13. yüzyılda inşa edilmiş olsa da, Güneş Tanrısı Surya’nın arabasının anıtsal bir temsili olarak düşünülmüştür.
Konark Güneş Tapınağı, Hindistan devletinin doğusundaki Odisha’da bulunan ünlü bir tapınaktır. Bu tapınak, Hindistan’ın doğu kıyısındaki seferler sırasında önemli bir simge niteliği taşıyan Avrupalı denizciler tarafından Kara Pagoda olarak anılmaktadır. Bu isim, tapınağa siyah taşlardan yapıldığı için verilmiştir.
Hindu Mitine Göre Tapınağın Yaratılışı
Hindu mitolojisine göre Konark Güneş Tapınağı, Krishna’nın oğullarından Samba tarafından yaptırılmıştır. Mitin bir versiyonunda Samba, Krishna tarafından babasının eşlerinin banyo odasına girdiği için lanetli olmuştu. Bunun sonucu olarak, Samba cüzzamla muzdaripti. Bir bilge tarafından 12 yıl boyunca, Konark’taki Chandrabhaga Nehri’nin denize yakın olduğu Mitravana’da ağır cezaevine girmesi tavsiyesinde bulundu. Bu, tüm cilt hastalıklarının iyileştiricisi olduğuna inanılan Güneş Tanrısı Surya’yı ve bu tanrı tarafından cüzzamı tedavi edilen Samba’yı memnun etti. Krishna’nın oğlu, şerefine bir tapınak inşa etmeyi taahhüt ederek Surya’ya minnettarlığını gösterdi. Ertesi gün, Samba nehirde yüzerken, Surya’nın bir görüntüsünü buldu ve inşa ettiği tapınağa yerleştirdi.
Konark Güneş Tapınağı, 13. yüzyılda Doğu Ganga hanedanının yöneticisi Narasimhadeva tarafından yaptırılmıştır. Bazı kaynaklara göre, kral Müslüman işgalcilere karşı askeri zaferlerini anmak için bu tapınağı inşa etmeye karar verdi. Narasimhadeva Surya’nın bir adanmışı olarak tapınağın tanrı arabası şeklinde inşa edilmesine karar verdi.
Konark Güneş Tapınağı’ndaki Tekerleklerin Hikayesi
Tapınağın kuzey ve güney tarafında, çapı yaklaşık 3 metre (9.84 ft.) olan her biri 24 oyma tekerleği vardır. Bu tekerleklerin her biri, güneş saati olarak görev yapan sekiz daire dizisine sahiptir. Bir yoruma göre, 24 tekerlek, günün saatlerini temsil ediyor; diğerleri, her bir çift çarkın yılın bir ayını işaret ettiğini öne sürülüyor. Bu güneş arabası haftanın günlerini sembolize ettiği söylenen yedi at tarafından çekilir. Tapınak ayrıca hayvanların, yaprakların, dansçıların ve müzisyenlerin karmaşık oyma kabartmalarıyla ve erotik sahnelerle süslenmiştir.
Tapınağın Güç Aura’sı
Konark Güneş Tapınağı’yla alakalı çok sayıda yerel hikaye vardır. Yerliler tarafından tapınak hakkında söylenen popüler bir masal, kule içine inşa edildiğine inanılan bir çift mıknatısın yaydığı büyük bir güç aurasıdır. Mıknatısların kralın tahtının havalanmasına ve sık sık kıyı şeridinde sahil boyunca gezinmesine olanak sağladığına dair söylentiler vardır. Bir hikâyede, daha fazla gemi kazasının oluşmasını önlemek için kulenin kubbesinin kaldırılıp yok edildiğinden bahsedilir.
Bazılarına göre, tapınak 15. yüzyılda bir Müslüman Yavana ordusu tarafından yağmalandı. Ayrıca, 18. yüzyılın başında Cihangir döneminde tapınağın yıkıldığı ve suçun Babürlülere ait olduğu söylenir. Her durumda tapınak terk edilmiş ve kumun altına gömülmüştür. 19. yüzyıl sonları / 20. yüzyılın başlarında yalnızca tapınağın kalıntılarının kazıldığı ve daha sonra İngiliz arkeologlar tarafından restore edildiği saptanmıştır.
Tapınakta yapılan restorasyon çalışmalarının yanı sıra arkeologlar, tapınağa ait diğer kısımların tahrip edilmesini engellemek için ağaçlar dikti ve yerinden sökülen heykellerin sergilenmesi için bir müze açtılar ve aynı zamanda eserleri başka müzelere gönderdiler. Bugün, Konark Güneş Tapınağı, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
Referanslar: CulturalIndia.net, 2017. Konark Temple. [Online]
Available at: http://www.culturalindia.net/indian-temples/konark-temple.html
http://www.thekonark.in/, 2017. Konark Sun Temple. [Online]
Available at: http://www.thekonark.in/
Orissa Tourism, 2016. Konark Sun Temple. [Online]
Available at: http://www.orissatourism.org/travel-to-orissa/konark/sun-temple-konark.html
Sacred Destinations, 2017. Konark Sun Temple, India. [Online]
Available at: http://www.sacred-destinations.com/india/konark-sun-temple
UNESCO, 2017. Sun Temple, Konârak. [Online]
Available at: http://whc.unesco.org/en/list/246
www.templenet.com, 2017. Konark Sun Temple. [Online]
Available at: http://www.templenet.com/Orissa/konark.html
Haber: Wu Mingren
Çeviren: Bünyamin Tan