Tam 90 Derecelik Açıyla İki Yıldızın Etrafında Dönen Bir Gezegen Keşfedildi
ESO’nun Çok Büyük Teleskopunu kullanan gökbilimciler, iki yıldızın yörüngesinde 90 derecelik mükemmel bir açıyla dönen gerçekten tuhaf bir gezegen keşfettiler.
Bu “kutup gezegeni” nadir görülen bir kahverengi cüce çiftinin etrafında dönerek bu tür bir hizalanmaya sahip ilk doğrulanmış dünya oldu. Bu şaşırtıcı ve tesadüfi bulgu, beklentilere meydan okuyor ve aşırı yörünge düzenlerinde gezegen oluşumunun sadece mümkün değil, aynı zamanda gerçek olduğunu da kanıtlıyor.
Kutup Gezegenlerinin İpuçları Hayata Geçiyor
Son yıllarda bilim insanları, Yıldız Savaşları’ndaki kurgusal gezegen Tatooine’e benzer şekilde, aynı anda iki yıldızın yörüngesinde dönen birkaç gezegen buldular. Tipik olarak bu gezegenler yıldızların kendileriyle aynı düzlemde yörüngede dönerler. Araştırmacılar uzun zamandır gezegenlerin ikili yıldızların etrafında dik veya kutupsal yörüngelerde de oluşabileceğinden şüphelenirken – ve hatta bu şekilde eğilmiş gezegen oluşturan diskler gözlemlemişken – şimdiye kadar böyle bir yörüngede bir gezegene dair doğrudan bir kanıt yoktu.
Bu, 2M1510 (AB) b ötegezegeninin bir çift kahverengi cüce olan ev sahibi yıldızlarının etrafındaki alışılmadık yörüngesinin bir sanatçı izlenimidir. Yeni keşfedilen gezegen, iki yıldızın hareket ettiği düzleme dik olan kutupsal bir yörüngeye sahip. Kredi: ESO/L. Calçada.
Beklenmeyeni Doğrulamak
Science Advances dergisinde bugün (16 Nisan) yayınlanan araştırmayı yöneten İngiltere Birmingham Üniversitesi doktora öğrencisi Thomas Baycroft, “Bu konfigürasyonun var olduğuna dair güvenilir kanıtların tespit edilmesinde yer aldığım için özellikle heyecanlıyım” diyor.
2M1510 (AB) b olarak adlandırılan benzeri görülmemiş ötegezegen, gaz devi gezegenlerden daha büyük ancak uygun yıldız olmak için çok küçük nesneler olan bir çift genç kahverengi cücenin yörüngesinde dönüyor. Bu iki kahverengi cüce Dünya’dan görüldüklerinde birbirlerinin tutulmalarına neden oluyorlar ve bu da onları gökbilimcilerin tutulma ikilisi olarak adlandırdıkları sistemin bir parçası haline getiriyor. Bu sistem inanılmaz derecede nadirdir: bugüne kadar bilinen sadece ikinci tutulma yapan kahverengi cüce çiftidir ve iki ev sahibi yıldızının yörüngesine dik açı yapan bir yolda bulunan ilk dış gezegeni içerir.
Başka Hiçbir Gezegene Benzemeyen Bir Gezegen
Birmingham Üniversitesi’nden profesör Amaury Triaud, “Sadece bir ikili değil, aynı zamanda ikili bir kahverengi cücenin yörüngesinde dönen ve kutupsal bir yörüngede bulunan bir gezegen oldukça inanılmaz ve heyecan verici” diyor.
Ekip bu gezegeni, ESO’nun Şili’deki Paranal Gözlemevi’nde bulunan VLT üzerindeki Ultraviyole ve Görsel Echelle Spektrografı (UVES) cihazıyla gözlemler yaparak iki kahverengi cücenin yörüngesel ve fiziksel parametrelerini iyileştirirken buldu. 2M1510 olarak bilinen kahverengi cüce çifti ilk olarak 2018’de Triaud ve diğerleri tarafından bir başka Paranal tesisi olan Yaşanabilir Gezegenler ve Tutulan Ultra-COOl Yıldızları Araştırması (SPECULOOS) ile tespit edildi.
Görünür ışıkta çekilen bu görüntü, birbirinin yörüngesinde dönen bir çift kahverengi cüce olan 2M1510 AB’yi gösteriyor. İki kahverengi cüce, A ve B, bu görüntüde tek bir kaynak olarak görülüyor, ancak iki tane olduklarını biliyoruz çünkü periyodik olarak birbirlerini tutuyorlar. Gökbilimciler yörüngelerini izlerken, yalnızca her iki kahverengi cüceyi dik bir yörüngede çevreleyen bir dış gezegenin yerçekimsel çekimi ile açıklanabilecek pertürbasyonlar buldular. Bu sistem, bu pertürbasyonlardan sorumlu olamayacak kadar uzakta bulunan üçüncü bir kahverengi cüce olan 2M1510 C’yi içeriyor. Kredi: DESI Legacy Survey/D. Lang (Perimeter Enstitüsü).
Yörüngenin Arkasındaki Bulmaca
Gökbilimciler, 2M1510’daki iki yıldızın yörünge yolunun alışılmadık şekillerde itilip çekildiğini gözlemleyerek, garip yörünge açısıyla bir ötegezegenin varlığı sonucuna vardılar. Baycroft, “Tüm olası senaryoları gözden geçirdik ve verilerle tutarlı olan tek senaryo, bir gezegenin bu ikili etrafında kutupsal bir yörüngede olmasıydı” diyor.[1]
“Bu keşif, gözlemlerimizin böyle bir gezegen ya da yörünge konfigürasyonu aramak için toplanmadığı anlamında tesadüfi oldu. Bu nedenle büyük bir sürpriz oldu” diyor Triaud. “Genel olarak, bunun biz gökbilimcilere ve aynı zamanda kamuoyuna, içinde yaşadığımız büyüleyici Evren’de nelerin mümkün olduğunu gösterdiğini düşünüyorum.”
Bu çizim iki kahverengi cücenin (gaz devi gezegenlerden daha büyük ancak uygun yıldız olamayacak kadar küçük cisimler) etrafında dönen bir ötegezegeni gösteriyor. Kredi: ESO/M. Kornmesser.
Kaynak: https://scitechdaily.com
Gökyüzündeki Gizemli Gezegenler: Kahverengi Cüceler ve Sırları